Διεθνή 26/11/2015

Επίπεδο Ασφαλείας στα Λιμάνια: Ανάγκη - Κόστος - Όφελος

Το εγχείρημα είναι εξαιρετικά φιλόδοξο: η παρακολούθηση των δραστηριοτήτων εκατομμυρίων ναυτικών, λιμενεργατών και προσωπικού υποστήριξης σε περίπου 3.000 λιμάνια σε όλο τον κόσμο που χειρίζονται περίπου 45.000 πλοία που εμπλέκονται στη μεταφορά φορτίου αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων κάθε μέρα. 

Οι λίγο έως πολύ αναμενόμενες απειλές που προέκυψαν για τα πλοία και τις λιμενικές εγκαταστάσεις αμέσως μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 οδήγησαν σε ένα ολοκληρωμένο σύνολο μέτρων για την ενίσχυση της ασφάλειας των πλοίων και των λιμένων, τον κώδικα  για τη διεθνή ασφάλεια των πλοίων και των λιμενικών εγκαταστάσεων (ISPS Code).

Ο κώδικας ISPS (International Ship & Port  Security) περιλαμβάνει εκτενή μέτρα για την αναβάθμιση των λιμένων: ασφάλεια περιμέτρου - περίφραξη - κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης - κάμερες ασφαλείας - νέα έγγραφα - αυτόματο σύστημα αναγνώρισης - τρία επίπεδα συναγερμού - αυστηρότερες διαδικασίες κ.α.

Ο στόχος είναι να διατηρηθεί η ασφάλεια χωρίς να διαταραχθεί το εμπόριο, αν και οι λιμενικοί υπάλληλοι ακόμα και σήμερα παραδέχονται ότι θα χρειαστούν χρόνια για την πλήρη εφαρμογή αυτών των λύσεων, σε όλα τα λιμάνια του πλανήτη, λόγω της πολυπλοκότητας των διεθνών προδιαγραφών για της αναπτυσσόμενες χώρες1.

Το εγχείρημα είναι εξαιρετικά φιλόδοξο: η παρακολούθηση των δραστηριοτήτων εκατομμυρίων ναυτικών, λιμενεργατών και προσωπικού υποστήριξης σε περίπου 3.000 λιμάνια σε όλο τον κόσμο που χειρίζονται περίπου 45.000 πλοία που εμπλέκονται στη μεταφορά φορτίου αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων κάθε μέρα.

Σήμερα, μετά από αμέτρητες ώρες ακροάσεων και συναντήσεων, οι ειδικοί καταλήξαν σε ένα μοντέλο γραφειοκρατίας και εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια δίνονται σε αναβαθμίσεις των υποδομών και σε μισθούς για νέους εργαζόμενους που προσλαμβάνονται τα τελευταία χρόνια ως προσωπικό ασφαλείας, για την αποφυγή χτυπημάτων κατά της ασφάλειας των λιμένων.

Ο οργανισμός αναφέρει ότι δεν υπάρχουν διατάξεις που να χορηγούν παρατάσεις για τις χώρες ή τους port operators / authorities  που χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Η ποινή για εκείνους που δεν συμμορφώνονται θα μπορούσε να είναι σκληρή: ένα all-out εμπορικό εμπάργκο για τα λιμάνια που δεν πληρούν τις προδιαγραφές ασφαλείας, με συνέπεια τον οικονομικό μαρασμό τους.

Αυτός είναι ένας πραγματικός κίνδυνος και ο IMO συνεχίζει να προειδοποιεί τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, ότι η μη συμμόρφωση θα μπορούσε να έχει τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις. Μπορεί να εμποδίσει τα λιμάνια να αναπτυχθούν ή ακόμη και να οδηγήσει στη διαγραφή τους από τις λίστες με τα ασφαλή λιμάνια των μεγάλων εταιριών2. Και το τελικό αποτέλεσμα θα είναι εμπόδιο στο εμπόριο.

Εκτός από τον καθορισμό του μέσου αρχικού κόστους για την εφαρμογή του κώδικα ISPS ανά λιμενική εγκατάσταση, οι μέσες ετήσιες δαπάνες αποτελούν σημαντικό κομμάτι εξόδων σε ετήσια βάση και εξαρτώνται από τις οικονομίες κλίμακας και τη δομή της κυκλοφορίας. Το πάγιο στοιχείο του νεοεισελθέντος κόστους σε σχέση με τα παραμένοντα στατικά έσοδα, σε συνδυασμό με το ανεπαρκές επίπεδο της απόδοσης στην κατανομή του κόστους από τα μικρά λιμάνια, μπορεί να εξηγήσει το υψηλότερο μοναδιαίο κόστος σε αυτά.

Βέβαια, η επίδραση των οικονομιών κλίμακας επηρεάζει και αυτή την αύξηση του κόστους στα μικρότερα λιμάνια. Σαφώς, μεγαλύτερες ποσότητες φορτίου έχουν ως αποτέλεσμα το χαμηλότερο μοναδιαίο κόστος, παρά τις μεγαλύτερες συνολικές ετήσιες δαπάνες που αναφέρονται από τα μεγάλα λιμάνια. Με άλλα λόγια, αν και τα μεγάλα λιμάνια αναφέρουν μεγαλύτερα έξοδα για την εφαρμογή του κώδικα, το ανά μονάδα μεταφερόμενου στοιχείου κόστος είναι μικρότερο. 

Επιπλέον, ο τύπος του διαχωρίσιμου φορτίου μπορεί να έχει επιπτώσεις στις δαπάνες. Για παράδειγμα αν κύριος όγκος φορτίου σε ένα λιμάνι είναι χύδην τότε απαιτούνται λιγότερες ενέργειες που σχετίζονται με την ασφάλεια και ως εκ τούτου οδηγούμαστε σε χαμηλότερο κόστος.

Από τη μία πλευρά, η αύξηση του επιπέδου ασφάλειας στα λιμάνια, το κύριο δηλαδή μέρος της ναυτιλιακής βιομηχανίας, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Τα αποτελέσματα είναι ο καλύτερος έλεγχος της λιμενικής ζώνης, ο περιορισμός της πρόσβασης χωρίς άδεια, η βελτίωση του περιβάλλοντος εργασίας, αλλά και η αποφυγή χτυπήματος τρομοκρατών ή πειρατών (απαγωγών).

Από την άλλη πλευρά, οι πρόσθετες δαπάνες και ο επιπλέον φόρτος εργασιών, λόγω των απαιτήσεων που δημιουργεί ο κώδικας ISPS, προκαλεί ορισμένες δυσκολίες για τους λιμένες και τις δραστηριότητες τους. Ένα από τα κύρια προβλήματα που σχετίζονται με την εφαρμογή του κώδικα είναι ότι το κόστος των εφαρμογών δεν είναι σαφώς καθορισμένο και εξαρτάται από τον τόπο, την ποιότητα και την ευκαιριακή συγκυρία της εκάστοτε εποχής3.  Επιπλέον, για ορισμένους παράγοντες, όπως είναι η απαιτούμενη τεκμηρίωση των εφαρμογών, το καλύτερο management, ο επιπλέον έλεγχος και η επιπλέον επάνδρωση καθίσταται πραγματικά ανέφικτο να οριστούν από τον κώδικα και επαφίενται στον εκάστοτε port operator / port authority4. Επόμενο είναι λοιπόν η ασφάλεια να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κόστος που ο κάθε λιμένας θέλει να πληρώσει για να αισθάνεται ασφαλής.

Eάν όμως κλείσουμε εμπορικές γραμμές σε εκείνα τα λιμάνια που δε συμμορφώνονται “η ανεργία πρόκειται να ανέλθει σε στα επίπεδα του συν 50 τοις εκατό για τα μικρά τουριστικά νησιά και 13% γενικότερα για τα λιμάνια” (Stephen Flynn συνεργάτης στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων και πρώην διοικητής στο Λιμενικό Σώμα των ΗΠΑ). Τι πρόκειται να κάνουνε αυτοί οι άνθρωποι; Θα μεταναστεύσουν ή μήπως θα εμπλακούν με το έγκλημα;

Σήμερα που η ασφάλεια των λιμένων είναι σε πρώτη προτεραιότητα, ο καλύτερος τρόπος για να διατηρηθεί κάποια ισορροπία μεταξύ κόστους - οφέλους των κανονιστικών ρυθμίσεων ασφαλείας είναι να εξασφαλιστεί ότι αυτοί που εισάγουν νέες απαιτήσεις πρέπει να συμβάλλουν σημαντικά στις δαπάνες που είναι αποτέλεσμα των απαιτήσεων αυτών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα μέσω του επίσημου επιμερισμού της επιβάρυνσης μεταξύ της κυβέρνησης και της λιμενικής βιομηχανίας, όπως έχει πλέον τεθεί σε ισχύ στον Καναδικό τομέα των λιμένων. Η πρακτική των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η κυβέρνηση πραγματοποιεί μια σημαντική συμβολή μέσω ad hoc πληρωμών, μπορεί να γίνει λίγο αμφίβολη, επειδή το κέντρο αποφάσεων κατανομής των κονδυλίων είναι διαχωρισμένο από το κέντρο επιβολής απαιτήσεων. Παρ 'όλα αυτά, η προσέγγιση των ΗΠΑ είναι προτιμότερη από την προσέγγιση που έχει υιοθετηθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, όπου οι κυβερνήσεις έχουν αποφύγει οποιαδήποτε ευθύνη για το κόστος της ασφάλειας στις θαλάσσιες μεταφορές επιβάλλοντας στη λιμενική βιομηχανία να επωμιστεί το βάρος και να το μετακυλήσει στον πελάτη, χάνοντας μέρος της ανταγωνιστικότητάς της. Οι τελευταίες χώρες δε λαμβάνουν υπόψη πως η μείωση της ανταγωνιστικότητας των λιμανιών έχει αντίκτυπο και στο κράτος, μέσω της μείωσης των εσόδων του ΑΕΠ ως αποτέλεσμα της χαμηλότερης ζήτησης στα λιμάνια της επικράτειας τους. Χρειάζεται λοιπόν ένας ενιαίος τομέας διαχείρισης της ασφάλειας που θα συγκεντρώνει όλες τις αρμοδιότητες. Τοιουτοτρόπως όλα τα μέτρα ασφαλείας μπορούν να εφαρμοστούν και ο κώδικας του ISPS να λειτουργήσει ορθά, χωρίς ιδιαίτερο κρατικό παρεμβατισμό πέραν του συντονισμού και του επιμερισμού των οικονομικών βαρών.

Στην ιδανική περίπτωση, οι δύο τομείς , η κρατική μέριμνα και οι ιδιωτικές επενδύσεις, πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι, διοτι, σύμφωνα με παλαιότερη έκθεση του ΟΟΑΣΑ εκτιμάται ότι το κόστος μιας και μόνο τρομοκρατικής επίθεσης πιθανόν πρέπει να μετριέται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και αναφέρει έναν αριθμό μέχρι 58 δισεκατομμύρια δολάρια για τις Ηνωμένες Πολιτείες και μόνο5. Κόστος φυσικά θα έχει και σε μη μετρίσιμες καταστροφές, όπως οι απώλειες ανθρώπων και η καταστροφή του περιβάλλοντος. Τροφή για σκέψη.
 


επιπλέον υλικό μπορεί να βρεθεί εδώ
 

_______________________________________
1 15. Βλ.” IMO database ports” που περιλαμβάνει τα συμμορφωμένα και μη λιμάνια
2 Αξίζει να ληφθεί υπόψη ότι οι εταιρίες στην container ναυτιλία είναι μόλις 10 και με τις συμμαχίες τείνουν να μειωθούν και να γιγαντώσουν. Αυτό καθιστά μικρό το πελατολόγιο των λιμένων, άρα και πιο απαιτητικό.
3 Haralambides, HE. Competition, excess capacity and the pricing of port infrastructure. International Journal of Maritime Economics 4: 323–347
4 Arsham Mazaheri (2008) How the ISPS code affects port and port activities University College of Borås (Högskolan i Borås) Borås, Sweden
5 OECD. (2007) Security in maritime transport: Risk factors and economic impact. Maritime Transport Committee.
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση