Διεθνή 03/05/2015

Κίνα και Αφρική

Οι φόβοι που εκφράζουν αναλυτές του δυτικού κόσμου, για ένα νέο είδος εκμετάλλευσης της Αφρικής από την πεινασμένη Κίνα, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με σύνεση και να ενδυναμωθεί η κοινή προσπάθεια για επίτευξη αμοιβαίας επικερδούς σχέσης.
Κίνα και Νότια Αφρική

Αν και τις χωρίζουν χιλιάδες μίλια, η Κίνα και η Αφρικανική Ήπειρος έμελε να ενώσουν τις πορείες τους, με την ελπίδα της διατήρησης και την επίτευξης ανάπτυξης, αντίστοιχα. Η Κίνα γνωρίζει τρομερούς ρυθμούς ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια και χρειάζεται πόρους για να τη συντηρήσει. Απεναντίας η Αφρική παλεύει με τα νεοσύστατα κράτη της, να βρει το δρόμο προς την βελτίωση των συνθηκών ζωής των κατοίκων της, εκμεταλλευόμενη τις πλούσιες πρώτες ύλες που διαθέτει. Αυτή η πρόσφατη ιστορικά σύσφιξη των δεσμών των δύο περιοχών του κόσμου αλλά και οι διμερής σχέσεις της Κίνας με μεμονωμένα κράτη της Αφρικής όπως η Νότια Αφρική, έχουν δεχθεί διφορούμενες αναλύσεις τις οποίες θα προσπαθήσουμε να δούμε στη συνέχεια.

Σχέσεις Κίνας με την Αφρικανική Ήπειρο

Σύντομο ιστορικό

Οι Σινο-Αφρικανικές σχέσεις ξεκινούν το 1949 με τις πρώτες μετακινήσεις Κινέζων για εργασία στην Αφρικανική Ήπειρο . Οι σχέσεις αυτές μπορούν να ομαδοποιηθούν σε τρείς περιόδους, μέχρι το 1978, από το 1979-1999 και από το 2000 έως σήμερα. Με την δημιουργία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας το 1949 ξεκίνησε και η εξωτερική βοήθειά της, κυρίως οικονομική, προς τα νεοσύστατα Αφρικανικά κράτη, που πάλευαν για την ανεξαρτησία τους, δείχνοντας έτσι την σαφή αντιαποικιακή ιδεολογία της. Αυτό έγινε απόλυτα σαφές  από την άρνηση της Κίνας να υποστηρίξει προ-Σοβιετικές χώρες μετά την Σινο-Σοβιετική διάσπαση στη δεκαετία του 1960. Η Κινεζική βοήθεια τότε, είχε σαν οδηγό της, τις επιδεινωμένες σχέσεις με τις ΕΣΣΔ και την ανάγκη εξασφάλισης της υποστήριξης της από τις λοιπές χώρες των ΗΕ στο θέμα της μη αναγνώρισης της Ταιβάν.

Αυτά μέχρι το 1978, από το 1979 μέχρι το 1999 η Κίνα ακολούθησε μια πιο πραγματιστική πολιτική στη σχέση της με την Αφρική. Η Κινεζική οικονομία στράφηκε προς την ανάπτυξη του εμπορίου και των επενδύσεων. Η Αφρική δεν αποτελούσε πρόσφορο έδαφος, απεναντίας οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία ήταν πολλά υποσχόμενες. Το τέλος του ψυχρού πολέμου και η καθιέρωση της Κίνας στο διεθνές στερέωμα, έκαναν την Αφρική λιγότερο αναγκαία από το παρελθόν. Μετά το 1980 ακολουθώντας τα προγράμματα αναπτυξιακής βοήθειας του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Κίνα τροποποίησε την εξωτερική της βοήθεια προς τις Αφρικανικές χώρες από απλές χορηγίες, σε δάνεια με ευνοϊκούς όρους, σε δημιουργία συνεταιρισμών και κοινοπραξιών, και σε επενδύσεις. Ο κύριος στόχος ήταν να γίνει η Αφρική περισσότερο αυτάρκης μέσω της βελτίωσης των οικονομικών και εμπορικών τους σχέσεων. Μετά τις αιματηρές διαδηλώσεις στην πλατεία Τιεν Αν Μεν στη Κίνα το 1989, η εξωτερική βοήθεια της Κίνας, αυξήθηκε προς τις Αφρικανικές χώρες σε μια προσπάθεια καταλαγιασμού των διεθνών αντιδράσεων.  

Η τελευταία περίοδος από το 2000 έως σήμερα χαρακτηρίζεται από αυξημένη εξωτερική βοήθεια προς τις Αφρικανικές χώρες εξαιτίας των υψηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης που γνωρίζει η Κίνα. Η βοήθεια δεν είναι τόσο πραγματιστική, όσο τη δεκαετία του 1990, αλλά κατευθύνεται προς την ανθρωπιστική βοήθεια, τη διαγραφή χρεών, την τεχνική συνεργασία και την εκπαίδευση προσωπικού. Πέραν αυτών όμως, η εξωτερική πολιτική της Κίνας είναι αρκετά ρεαλιστική και έτσι στοχεύει στην εδραίωση σχέσεων εμπορίου και συνεργασίας για να καταφέρει να συντηρήσει τους υψηλότατους ρυθμούς ανάπτυξης της χώρας οι οποίοι έχουν ανάγκη τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους της Αφρικής.

Σημερινές σχέσεις Κίνας-Αφρικής

Η εξωτερική βοήθεια της Κίνας προς τις χώρες της Αφρικής στις μέρες μας είναι αρκετά μεγάλη. Ακριβή στοιχεία και αριθμοί δεν υπάρχουν μιας και το σοσιαλιστικό καθεστώς της Κίνας δεν παρέχει τέτοιες πληροφορίες πιθανόν και ως άμυνα από την αναμενόμενη αντίδραση των φτωχών Κινέζων προς τα υψηλά νούμερα βοήθειας προς άλλες χώρες, αν αυτά τα στοιχεία γίνουν ευρέως γνωστά. Υπολογίζεται σε 1,5 με 2 τρισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο η Κινεζική βοήθεια εξαιρώντας από τον υπολογισμό, τη διαγραφή χρεών. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ODA (Official development assistance) η συνολική βοήθεια προς την Αφρική το 2006 ήταν 29 τρισεκατομμύρια δολάρια με μεγαλύτερο δωρητή τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του FOCAC (Forum on China-Africa Cooperation) έχει συμφωνηθεί η διαγραφή αρκετών χρεών των υπερχρεωμένων κρατών της Αφρικής καθώς επίσης και αύξηση της εξωτερικής βοήθειας. Δυτικές φωνές ισχυρίζονται ότι η Κίνα πεινάει για πετρέλαιο και αυτός είναι ο κύριος λόγος της εμβάθυνσης των Σινο-Αφρικανικών σχέσεων. Τα εμπορικά στοιχεία δείχνουν ότι οι Κινεζικές εξαγωγές φθηνών και με χαμηλά στάνταρ προϊόντων, προς την Αφρική, αυξήθηκαν στο 100% τα τελευταία 20 χρόνια.

Από την άλλη, οι αυξημένοι ρυθμοί ανάπτυξης αρκετών υποσαχάριων κρατών οφείλονται εν μέρη και στην Κινεζική βοήθεια αλλά και στο όλο και αυξανόμενο εμπόριο πετρελαίου και ορυκτών. Οι Αφρικανικές χώρες αποδέχονται με ευχαρίστηση την Κινεζική βοήθεια η οποία σε αντίθεση με άλλα κράτη, έχει ως βασική αρχή, την μη επέμβαση στα εσωτερικά άλλων κρατών. Η εξωτερική βοήθεια από τα περισσότερα δυτικά κράτη και τους οικονομικούς θεσμούς του Μπρέτον Γούντς έρχεται με όρους και προϋποθέσεις μεταρρυθμίσεων. Οι ηγέτες των Αφρικανικών χωρών, όπως ήταν φυσικό, έχουν αγκαλιάσει την Κινεζική βοήθεια, προωθώντας την ως παράδειγμα ανάπτυξης, μιας αναπτυσσόμενης χώρας όπως είναι και οι δικές τους. Αυτή, η μη παρέμβαση στα εσωτερικά των άλλων χωρών και η παροχή οικονομικής βοήθειας χωρίς όρους, μπορεί σε περιπτώσεις διεφθαρμένων ηγετών και κυβερνήσεων να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη διαφθορά και κατασπατάληση οικονομικών πόρων.

Πέραν των άμεσα οικονομικών σχέσεων η Κίνα με την Αφρική διατηρούν σήμερα και σχέσεις στον εκπαιδευτικό τομέα με πολλούς Αφρικανούς να σπουδάζουν με υποτροφίες στην Κίνα και αρκετά σχολεία να χτίζονται και να οργανώνονται  από αυτήν, στις υποσαχάριες χώρες. Η Κίνα έχει αποστείλει επίσης στρατιωτικές δυνάμεις στις ειρηνευτικές αποστολές που αναπτύσσονται σε χώρες της Αφρικής καθώς επίσης ισχυρές ναυτικές δυνάμεις για την καταπολέμηση του φαινομένου της πειρατείας στις ακτές του Κέρατος της Αφρικής. Αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες Κινέζοι επιχειρηματίες και εργαζόμενοι μένουν μόνιμα και δραστηριοποιούνται σε χώρες της Αφρικής.

Σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες που συλλέξαμε από το έγκυρο Βρετανικό περιοδικό «The Economist», ώστε να έχουμε εικόνα των τρεχουσών Κινεζο-Αφρικανικών σχέσεων, παρατηρούμε τα εξής:

  • Η Κίνα έχει γίνει μακράν ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Αφρικής, ανταλλάσσοντας περίπου εμπορεύματα αξίας 160 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.
  • Περισσότερο από 1 εκατομμύριο Κινέζοι, οι περισσότεροι εργάτες και  έμποροι, έχουν κινηθεί προς την ήπειρο κατά την τελευταία δεκαετία.
  • Η αμοιβαία λατρεία μεταξύ των κυβερνήσεων συνεχίζεται, με ολοένα και περισσότερους Αφρικανικούς δρόμους και ορυχεία να χτίζονται από  Κινεζικές επιχειρήσεις.
  • Δεν λείπουν οι φωνές αρκετών που τονίζουν ότι οι σχέσεις Κίνας-Αφρικής δεν είναι ένα παιχνίδι όπου κερδισμένοι βγαίνουν και οι δύο, αλλά παρατηρείται εκμετάλλευση από την Κίνα η οποία αγοράζει σε φθηνές τιμές τα προϊόντα του πρωτογενούς τομέα της Ηπείρου και προσφέρει σε πολύ υψηλότερες τιμές τα βιομηχανικά της προϊόντα, μετατρέποντας το οικονομικό παίγνιο σε παιχνίδι με κερδισμένη μόνο την Κίνα.  
  • Ερωτήματα και προβληματισμό προκαλούν, ιδιαίτερα στους Αφρικανούς, τα στοιχεία των παρακάτω διαγραμμάτων του ΔΝΤ που δείχνουν ότι αν και η Κίνα είναι πρώτη σε εμπόριο με την Αφρικανική Ήπειρο, κατατάσσεται μόλις στην τέταρτη θέση από πλευράς άμεσων ξένων επενδύσεων. Οι φόβοι του νέο-αποικισμού δύσκολα καταλαγιάζουν.
  • Η πριν από λίγα χρόνια ισχυρή ένδειξη για κυριαρχία της Κίνας στην Αφρική δεν φαίνεται να πραγματοποιείται. Οι περισσότερο ανεπτυγμένες χώρες της Αφρικής αν και συνεργάζονται στενά με την Κίνα, φαίνεται να ακολουθούν το δυτικό οικονομικό μοντέλο και οι Κινέζοι μετανάστες στην Αφρικανική Ήπειρο δεν μοιάζουν καθόλου με τους πανίσχυρους δυτικούς αποικιοκράτες.

Επιφυλάξεις για την αυξανόμενη σχέση Κίνας-Αφρικής

Δεν λείπουν οι φωνές που βλέπουν με διστακτικότητα την αυξανόμενη σχέση της Κίνας με τις Αφρικανικές χώρες. Η Δύση εκφράζεται με δυσαρέσκεια για την άτυπη αναμέτρηση με την Κίνα σε δωρεές και χαμηλότοκα δάνεια. Η ευκαιριακή επιχειρηματική δραστηριότητα των Κινέζων και η μη ύπαρξη αξιώσεων, ανάλογων της δύσης, στην εξωτερική βοήθεια της Κίνας φαίνεται να πείθει τους Αφρικανούς για τις αγνές προθέσεις των πρώτων.  Αν και οι δεσμοί των Κινέζων και Αφρικανών γίνονται όλο και πιο στενοί τα τελευταία χρόνια, δεν έλειψαν και αρνητικά φαινόμενα όπως η αντιμετώπιση των Κινέζων με ρατσισμό, κυρίως στη Νότια Αφρική κατά την περίοδο του Απαρτχάιντ αλλά και στις μέρες μας σε χώρες όπως η Ζιμπάμπουε. Αρκετοί Αφρικανοί φοβούνται ότι το αυξημένο ενδιαφέρον της Κίνας είναι ένα νέο είδος αποικιοποίησης που μελλοντικά θα έχει τα ίδια δυσάρεστα αποτελέσματα που είχε και η εκμετάλλευση από τους δυτικούς αποικιοκράτες.

Η οικονομική έκρηξη της Κίνας, παρουσιάζοντας την τελευταία εικοσαετία ρυθμούς ανάπτυξης 9%, έχει τριπλασιάσει το ΑΕΠ της, αναγκάζοντας την να ενδυναμώσει τις Σινο-Αφρικανικές σχέσεις γιατί έχει ανάγκη τα κοιτάσματα πετρελαίου και τα μεταλλεύματα της μεγάλης ηπείρου για να διατηρήσει τον υψηλό ρυθμό ανάπτυξης. Η χαμηλή περιεκτικότητα του Αφρικανικού πετρελαίου σε θείο και η αστάθεια που επικρατεί στη Μέση Ανατολή κάνει την Αφρική σχεδόν μονόδρομο για την Κίνα, δημιουργώντας ανησυχίες και προβληματισμούς για την αθώα και ανθρωπιστική εξωτερική βοήθεια της δεύτερης. Επικριτές και από τις δύο χώρες τονίζουν τον κίνδυνο της εμφάνισης του φαινομένου «Dutch Disease» στις νεοσύστατες Αφρικανικές χώρες που στηρίζονται στα έσοδα από την πώληση των πλουτοπαραγωγικών τους υλών. Αυτές είναι συνοπτικά οι σχέσεις της Κίνας με την Αφρικανική Ήπειρο. Θέλοντας να εστιάσουμε στις διμερείς σχέσεις κρατών θα αναπτύξουμε παρακάτω τους δεσμούς της Κίνας με τη χώρα της Νότιας Αφρικής.

Δύναμη και αδυναμίες της Αφρικής

Η Αφρικανική ήπειρος διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα του κόσμου σε πετρέλαιο και ορυκτό πλούτο. Διαθέτει επίσης και άλλες πηγές ενέργειας όπως φυσικό αέριο και  ουράνιο, καθώς και υδροηλεκτρικές λεκάνες. Τα ορυκτά αποθέματα της Αφρικής αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% των παγκόσμιων ορυκτών πόρων. Συγκεκριμένα, διαθέτει το 40% του παγκόσμιου χρυσού και το 60% των αποθεμάτων κοβαλτίου. Δυστυχώς η μεγάλη αδυναμία της ηπείρου εντοπίζεται στις ανεπαρκείς κυβερνήσεις και την υψηλή διαφθορά των αξιωματούχων της. Η αναποτελεσματική διακυβέρνηση οδηγεί στη μη σωστή διαχείριση των πόρων και εμποδίσει την οικονομική και πολιτική ανάπτυξη της Αφρικής. Η αποτυχημένες εξωτερικές συμφωνίες των κρατών της Αφρικής με τα λοιπά αναπτυσσόμενα και αναπτυγμένα κράτη, προστίθεται στις χαρακτηριστικές αδυναμίες της. Η απόδοση όλων των δινών που βιώνει η Αφρική, στην αποικιακή τους ιστορία, από τους νυν κυβερνώντες, είναι μια συνήθης και αναποτελεσματική τακτική.

Η Κίνα και η χώρα της Νότιας Αφρικής

Σύντομό ιστορικό των σχέσεων των δύο χωρών

Η δυναστεία των Τσίνγκ τοποθέτησε για πρώτη φορά, το 1905, διπλωμάτη της στο Γιοχάνεσμπουργκ για την διαχείριση των θεμάτων της Κινεζικής κοινότητας που είχε εγκατασταθεί εκεί και εργαζόταν στα ορυχεία της περιοχής. Από το 1931 η χώρα της Νότιας Αφρικής και η Δημοκρατία της Κίνας είχαν επίσημες διπλωματικές σχέσεις. Η δημιουργία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας με επικεφαλή τον Μάο το 1949 και η διεθνής αναγνώριση της Δημοκρατίας της Κίνας του Σανγ Και Σεκ που είχε μεταφερθεί ηττημένη στο νησί της Ταιβάν άλλαξαν τις διμερείς σχέσεις. Η αντικομουνιστική κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής επηρεασμένη από τον ψυχρό πόλεμο αναγνώριζε επίσημα και διατηρούσε διπλωματικές σχέσεις μόνο με τη Δημοκρατία της Κίνας. Το 1950 μάλιστα στα πλαίσια των επιχειρήσεων του ΟΗΕ στη Κορέα και της προσκόλλησης της Νότιας Αφρικής στη δύση, η χώρα έστειλε μια μοίρα πιλότων μαχητικών για να συμμετάσχουν σε επιχειρήσεις κατά Κινεζικών στόχων.

Μετά την ιστορική επικράτηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας στο διεθνές στερέωμα και την αναγνώριση της θέσης της στον ΟΗΕ τα πράγματα δεν άλλαξαν πολύ για τις δυο χώρες. Την περίοδο, 1960-1980, η Νότια Αφρική και η Δημοκρατία της Κίνας αντιμετωπίζονταν ως κράτος παρίες από τη διεθνή κοινότητα λόγω του καθεστώτος Απαρτχάιντ στην πρώτη και της μεταστροφής της διεθνούς κοινότητας προς τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, στην δεύτερη. Ενώ τα περισσότερα κράτη είχαν αναγνωρίσει τη ΛΔΚ η Νότια Αφρική επέμενε στην αναγνώριση της ΔΚ παρά τις διεθνείς πιέσεις. Με την έλευση του Μαντέλα στην εξουσία της Νότιας Αφρικής και της καταδίκης της προηγούμενης ακολουθούμενης πολιτικής, ήταν κάτι περισσότερο από σίγουρη η μεταστροφή στην αναγνώριση της Κίνας. Έτσι στις 27 Νοεμβρίου του 1996 ο Νέλσον Μαντέλα μετά από ένα βραχυχρόνιο δίλλημα, ανακοίνωσε την μεταστροφή της Νότιας Αφρικής και την επίσημη πλέον αναγνώριση και αποκλειστική διπλωματική σχέση με τη ΛΔΚ λόγω της δέσμευσης της χώρας του υπέρ του ΟΗΕ και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που παραβιάζονταν στη Ταιβάν.

Υφιστάμενες Σχέσεις Κίνας-Νότιας Αφρικής

Όταν ο Νέλσον Μαντέλα το 1999 πραγματοποιούσε την πρώτη επίσκεψη προέδρου της Νότιας Αφρικής στην Κίνα και ευχαριστούσε δημόσια την ΛΔΚ για την στήριξή της κατά την περίοδο του Απαρτχάιντ, διαφαινόταν ένα λαμπρό μέλλον στις σχέσεις των δύο χωρών. Την επόμενη χρονιά ο πρόεδρος της ΛΔΚ επισκέφτηκε τη Νότια Αφρική και υπογράφθηκε η «Δήλωση της Πρετόρια» η οποία δέσμευε τις δυο χώρες να διατηρούν πνεύμα εταιρικής σχέσης και εποικοδομητικό διάλογο καθώς επίσης εμπεριείχε και την ηθική επιταγή για συνεργασία και αμοιβαία υποστήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών στο διεθνές σύστημα. Σημαντικό αποτέλεσμα αυτής της «Δήλωσης» ήταν η δημιουργία μια διμερούς επιτροπής (BNC) η οποία θα συνερχόταν τακτικά για να καθοδηγεί και να συντονίζει όλες  τις «κυβέρνηση προς κυβέρνηση» σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, ενώ θα παρείχε ένα αποτελεσματικό φόρουμ για διαβουλεύσεις σχετικά με θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος στο πλαίσιο των διμερών και πολυμερών υποθέσεων. Η αρχική συνάντηση της BNC το 2001 οδήγησε στη δημιουργία τεσσάρων τομεακών επιτροπών, αυτές των, εξωτερικών υποθέσεων, οικονομίας και εμπορίου, επιστήμης και τεχνολογίας και εθνικής άμυνας. Κυβερνητικές υπηρεσίες ανέπτυξαν άμεσους διαύλους επικοινωνίας και διατηρούν τακτικό και εποικοδομητικό διάλογο.

Από το 1991 μέχρι το 1996 το διμερές εμπόριο Νότιας Αφρικής και Κίνας είχε αυξηθεί κατά 700%. Το 2003 οι Κινεζικές εξαγωγές στη Νότια Αφρική ήταν 2,37 δισεκατομμύρια δολάρια ενώ οι Νοτιο-Αφρικανικές  εξαγωγές είχαν ανέλθει περίπου στο 1 δισεκατομμύριο δολάρια. Οι εξαγωγές της Νότιας Αφρικής στη Κίνα  αποτελούνται κυρίως από πρώτες ύλες, όπως αλουμίνιο, νικέλιο, μεταλλεύματα μαγγανίου, ζιρκονίου, οξείδια βαναδίου, χρωμίου, γρανίτη, πλατίνα και χρυσό. Οι εξαγωγές της Κίνας προς τη Νότια Αφρική είναι κυρίως μεταποιημένα προϊόντα όπως υποδήματα, υφάσματα, πλαστικά προϊόντα, ηλεκτρικές συσκευές και επιτραπέζια σκεύη. Η Νότια Αφρική αποτελεί τον κύριο εμπορικό εταίρο της Κίνας στην Αφρικανική Ήπειρο, αντιπροσωπεύοντας το 20,8% του συνολικού όγκου εμπορίου, Κίνας-Αφρικής. Από τις αρχές του 2003, οι Κινεζικές εταιρείες είχαν επενδύσει 160 εκατομμύρια δολάρια σε 98 έργα που κατευθύνονταν στη γεωργία, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τα ηλεκτρονικά προϊόντα, τα ορυχεία, τις τράπεζες, τις μεταφορές και τις επικοινωνίες, ενώ αντίστοιχα οι επιχειρήσεις της Νότιας Αφρικής είχαν επενδύσει σε πάνω από 200 έργα στην Κίνα.

Τελευταία στοιχεία, που αντλήθηκαν από το τόπο συζητήσεων και αναφορών για τις Κινεζο-Αφρικανικές σχέσεις (FOCAC), για να έχουμε όσο το δυνατόν πιο πρόσφατα στοιχεία, δείχνουν τη συνεχιζόμενη εμβάθυνση των σχέσεων των δύο χωρών. Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι στις 10/04/2015 η κεντρική τράπεζα της Κίνας υπέγραψε συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων η οποία αποτιμάται σε 30 δισεκατομμύρια γουάν ($ 4.900.000.000), με τη νοτιοαφρικανική κεντρική τράπεζα την Παρασκευή. Ο εκπρόσωπος τύπου της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας (PBOC) δήλωσε ότι η συμφωνία έχει διάρκεια τρία χρόνια και μπορεί να παραταθεί μετά από συμφωνία των δύο πλευρών. Η συμφωνία έχει ως στόχο να διευκολύνουν το διμερές εμπόριο και τις επενδύσεις καθώς και τη διατήρηση της περιφερειακής  χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Η «PBOC» υπέγραψε επίσης συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων με την Αρμενία και τη Δημοκρατία του Σουρινάμ, τον Μάρτιο. Για την προώθηση της διεθνούς χρήσης του γουάν, η Κίνα έχει υπογράψει συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων με περισσότερες από 20 χώρες και περιοχές από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στα τέλη του 2008.

Ανησυχίες για την δημιουργία Περιοχής Ελεύθερου Εμπορίου

Έχοντας εγκαταστήσει γραφείο συμβούλων στη Σαγκάη, στο κέντρο του Κινεζικού εμπορίου, η Νότια Αφρική διαβλέπει ότι η δημιουργία μιας FTA(Free Trade Area) θα είναι επωφελής και για τις δύο χώρες. Η δέσμευσή της προς τον ΠΟΕ για απελευθέρωση του εμπορίου δεν έρχεται σε αντίθεση με τη δημιουργία FTA. Επικρατούν τρείς (3) σκέψεις στη Νότια Αφρική ως προς τη δημιουργία μιας FTA, οι οποίες δείχνουν και την γενικότερη ανησυχία. Αυτή των «ιδεαλιστών» οι οποίοι είναι υπνωτισμένοι από το μέγεθος και το δυναμισμό της Κινεζικής αγοράς και προωθούν την άποψη ότι θα υπάρξει γρήγορος πλουτισμός λόγω του μεγάλου αριθμού των Κινέζων καταναλωτών καθώς επίσης και ενδυνάμωση των Σινο-Αφρικανικών σχέσεων. Αυτή των «απαισιόδοξων» που αντιτίθεται στην FTA, φοβούμενοι ότι η αύξηση του εμπορίου με την Κίνα θα οδηγήσει σε σημαντική απώλεια θέσεων απασχόλησης στη Νότια Αφρική. Τέλος αυτή των  «ρεαλιστών-αισιόδοξων»,  οι οποίοι βλέπουν  ευκαιρίες σε μια μεγαλύτερη πρόσβαση στην αγορά της Κίνας, αλλά τονίζουν τους κινδύνους από τη δημιουργία εσπευσμένα μιας ορμητικής FTA η οποία δεν θα προστατεύει τα συμφέροντα της Νότιας Αφρικής.

Ορυκτός πλούτος Νότιας Αφρικής και Κινεζική εκμετάλλευση

Όπως έχουμε ήδη αναφέρει η Αφρική είναι πλούσια σε ορυκτά. Η Νότια Αφρική συγκεκριμένα παράγει 55 διαφορετικά ορυκτά σε πάνω από 700 ορυχεία. Είναι ο κυρίαρχος παίχτης στην παραγωγή χρωμίου διαθέτοντας το 72% των παγκόσμιων αποθεμάτων και είναι παγκοσμίως ο νούμερο ένα κατασκευαστής σιδηροκραμάτων, κατασκευάζοντας το 41% αυτών των υλικών. Αποτέλεσμα της FOCAC ήταν οι κοινοπραξίες πολλών Νοτιο-Αφρικανικών και Κινεζικών επιχειρήσεων εξόρυξης και επεξεργασίας ορυκτών  στα πλαίσια της κοινής ωφέλειας. Δυστυχώς όμως, όπως καταδεικνύει έρευνα που διεξήχθη από το Αφρικανικό Ινστιτούτο της Νότιας Αφρικής και MINTEK στις 23 Νοεμβρίου του 2008, σε μια από αυτές τις κοινοπραξίες χρωμίου, την ASA Metals, ο εμπλουτισμός του ορυκτού, που δίνει και τα μεγαλύτερα κέρδη, γίνεται εκτός Νότιας Αφρικής, στερώντας τους Νοτιο-Αφρικανούς μεγάλα κέρδη και κατατάσσοντάς τους ως απλούς παραγωγούς της πρώτης ύλης. Ο ορυκτός πλούτος της χώρας δεν έχει επιφέρει και τα ανάλογα οφέλη.

Συμπεράσματα

Αν και η Αφρική έχει βιώσει μεγάλη ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, το 2005 καταγράφηκε ανάπτυξη 5,2%, η μεγαλύτερη μέχρι τότε, η οποία οφείλετε σε μεγάλο βαθμό στην Κινεζική βοήθεια, οι δείκτες ανθρώπινης ανάπτυξης στην Αφρική παραμένουν πολύ χαμηλοί. Απεναντίας οι ΔΑΑ στην πολυπληθέστερη χώρα της Κίνας κινούνται ανοδικά. Δυστυχώς τα μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και ορυκτού πλούτου της Αφρικάνικής Ηπείρου, μέχρι σήμερα έχουν δώσει δύναμή και χρήματα μόνο στις διεφθαρμένες Αφρικανικές ελίτ  και δεν έχουν βελτιώσει τις ζωές των πολιτών της. Η ορθή διακυβέρνηση των χωρών της Αφρικής και η βέλτιστη διαχείριση των πλουτοπαραγωγικών πόρων της και ειδικότερα της Νότιας Αφρικής που μόλις εξετάσαμε μοιάζει να είναι το κλειδί της ανάπτυξης για τη περιοχή. Οι φόβοι που εκφράζουν αναλυτές του δυτικού κόσμου, για ένα νέο είδος εκμετάλλευσης της Αφρικής από την πεινασμένη Κίνα, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με σύνεση και να ενδυναμωθεί η κοινή προσπάθεια για επίτευξη αμοιβαίας επικερδούς σχέσης.



Βιβλιογραφία

Ξενόγλωσση

  1. Yiagadeesen Samy (2010) China's Aid Policies in Africa: Opportunities and Challenges, The Round Table: The Commonwealth Journal of International Affairs, 99:406, 75-90. To link to this article:

http://dx.doi.org/10.1080/00358530903513756

  1. Fei-Ling Wang & Esi A. Elliot (2014) China in Africa: presence, perceptions and prospects, Journal of Contemporary China, 23:90, 1012-1032. To link to this article: http://dx.doi.org/10.1080/10670564.2014.898888
  2. Sanusha Naidu & Martyn Davies (2006) China fuels its future with Africa's riches, South African Journal of International Affairs, 13:2, 69-83. To link to this article: http://dx.doi.org/10.1080/10220460609556803
  3. Chris Alden (1997) Solving south Africa's Chinese puzzle: Democratic foreign policy making and the ‘two Chinas’ question, South African Journal of International Affairs, 5:2, 80-95. To link to this article:

http://dx.doi.org/10.1080/10220469709545225

  1. Garth Shelton (2004) Trading with the dragon: Prospects for a China‐South Africa FTA, South African Journal of International Affairs, 11:2, 59-71. To link to this article: http://dx.doi.org/10.1080/10220460409545466
  2. Yazini Funeka April (2009) South Africa's governance challenges: assessing the South Africa–China mineral case, Contemporary Politics, 15:4, 461-477. To link to this article:

http://dx.doi.org/10.1080/13569770903416539

Διαδικτυακοί Τόποι-Ιστοσελίδες

  1. Ιστοσελίδα του ΟΗΕ, Πρόγραμμα Ανάπτυξης, Εκθέσεις Ανθρώπινης Ανάπτυξης διαθέσιμη στο διαδικτυακό τόπο:

http://hdr.undp.org/en/content/human-development-report-2014

  1. Ιστοσελίδα του FOCAC(χώρου συζητήσεων για την Κινεζο-Αφρικανική συνεργασία), διαθέσιμη στο διαδικτυακό τόπο:

http://www.focac.org/eng/

  1. Ιστοσελίδα του Βρετανικού περιοδικού «The Economist», διαθέσιμη στο διαδικτυακό τόπο:

http://www.economist.com/

Περισσότερα:
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση