Διεθνή 01/04/2015

Βαλκάνια

Σίγουρα η δημιουργία μιας τέτοιας ομοσπονδίας αντιτάσσεται στα συμφέροντα της δυτικής Ευρώπης, κυρίως των Γερμανών αλλά και στα συμφέροντα των Ρώσων και των Τούρκων.
Αν με ρωτούσε ένας Αμερικάνος ή ένας Άγγλος από που είμαι θα του έλεγα με περηφάνια “Από τα Βαλκάνια. Είμαι Βαλκάνιος. Αλλά είμαι και Έλληνας. Πρώτα είμαι Βαλκάνιος και ύστερα Έλληνας”. Βέβαια αυτό τώρα δεν μπορεί να γίνει, δεν έχει νόημα. Πρώτα απ’ όλα γιατί αν σε έναν Άγγλο ή Αμερικάνο ή και Καναδό, του πείτε τη λέξη Βαλκάνια, αυτός θα σκεφτεί τον όρο βαλκανιοποίηση, έναν γεωπολιτικό όρο, ο οποίος σημαίνει τη διαδικασία του κατακερματισμού μιας περιοχής ή ενός κράτους σε άλλα μικρότερα κράτη, τα οποία συνήθως είναι εχθρικά το ένας προς το άλλο. Αυτός ο ατιμωτικός όρος για εμάς τους Βαλκάνιους θα έρθει στο μυαλό του αγγλοσάξονα όταν ακούσει τη λέξη Βαλκάνια.

Για να προσδιορίσουμε τη σημασία των Βαλκανίων αλλά και την ανάγκη για ενοποίηση τους πρέπει να ξεκινήσουμε από τον 19 αιώνα. Από τότε που οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής έψαχναν μία λύση για την αντιμετώπιση του Μεγάλου Ασθενή, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία ήταν στα πρόθυρα της διάλυσης. Σίγουρα ήταν ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα, γιατί μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ζούσαν δεκάδες διαφορετικές εθνότητες, αναμεμειγμένες μεταξύ τους και αυτό προκαλούσε τη ταραχή των Μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίες δεν έβλεπαν κάποια υπαρκτή λύση και προσπαθούσαν να συντηρήσουν το status quo, έχοντας το ρόλο του χωροφύλακα και κρατώντας τον γίγαντα με τα γυάλινα πόδια στη θέση του αφού έτσι τους συνέφερε.

Ο αέρας της ανανέωσης, ο οποίος ήρθε λόγω της Γαλλικής Επανάστασης και των κατακτήσεων του Ναπολέοντα ανέτρεψε την ησυχία και τη μακαριότητα των μεγάλων δυνάμεων. Φάνηκε πως το status quo ήταν αδύνατο να κρατηθεί. Μπορεί οι μεγάλες αυτοκρατορίες, η Αυστροουγγαρία, η Ρωσία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία να θέλανε να συντηρήσουν το καθεστώς αλλά ήταν φανερό πως κάτι τέτοιο δεν μπορούσε να συνεχιστεί αιωνίως. Η πρώτη επανάσταση, η οποία ξέσπασε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και οδήγησε στη δημιουργία αυτόνομου κράτους ήταν αυτή των Σέρβων. Η σερβική επανάσταση είναι μια πραγματική εποποιία, η οποία κράτησε δεκατρία χρόνια από το 1804 έως το 1817 και οδήγησε στην εγκαθίδρυση του Πριγκηπάτου της Σερβίας.

Η δεύτερη μεγάλη επανάσταση εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν αυτή των Ελλήνων. Από τον 18ο αιώνα και έπειτα συντελέστηκε η άνοδος μιας πλούσιας εμπορικής τάξης στο Αιγαίο λόγω της ναυτικής παράδοσης των Ελλήνων, αυτό οδήγησε στη δημιουργία και ίδρυση σχολείων, βιβλιοθηκών αλλά έδωσε τη δυνατότητα σε πολλούς Έλληνες να φύγουν και να σπουδάσουν στο εξωτερικό. Εκεί πέρα ήρθαν σε επαφή με τις ριζοσπαστικές ιδέες του Διαφωτισμού αλλά και του Ρομαντικού Εθνικισμού. Ένας τέτοιος διανοούμενος, ο Ρήγας Φεραίος, οραματίστηκε και τη πρώτη Βαλκανική Ομοσπονδία. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο, πως ο Ρήγας Φεραίος στον “Θούριο” του δεν αναφέρει την λέξη Έλληνας αλλά μιλάει για Ρωμιούς εννοώντας δηλαδή: Έλληνες, Αρβανίτες, Βούλγαρους, Σέρβους. Δεν είναι τυχαίο που αγάλματα του Ρήγα Φεραίου υπάρχουν και στην Αθήνα αλλά και στο Βελιγράδι.

Η επανάσταση των Ελλήνων οδήγησε στην δημιουργία ενός ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Ένα κράτος, το οποίο οφείλεται στην αλλαγή της στάσης των Μεγάλων Δυνάμεων ως προς το θέμα της Ελλάδος. Ο George Canning, υπουργός εξωτερικών της Μ. Βρετανίας και το Σίτυ του Λονδίνου με τα δάνεια του είναι οι κύριοι παράγοντες, στους οποίους οφείλουν οι Έλληνες την ανεξαρτησία τους. Βέβαια αυτό σήμαινε και την υποταγή του νέου κράτους στην επιρροή των Μεγάλων Δυνάμεων, κυρίως της Βρετανίας. Ιστορικά είναι φανερό, πως παρά τη γενναιότητα τους αλλά και τις φοβερές θυσίες τους οι Έλληνες μόνοι τους θα ήταν αδύνατο να νικήσουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία, μα εκτός από αυτό δεν πρέπει να ξεχνάμε και τον ντροπιαστικό εμφύλιο μεταξύ Ελλήνων κατά τη διάρκεια της Επανάστασης.
Θεωρούμε αυτές τις δύο επαναστάσεις – τη σερβική και την ελληνική – τις δύο σημαντικότερες, οι οποίες σηματοδότησαν την αλλαγή του κλίματος στα Βαλκάνια. Η τρίτη επανάσταση αλλά μάλλον εξέγερση, ήταν αυτή των Βουλγάρων τον Απρίλιο του 1876. Η εξέγερση αυτή όμως δεν έχει σχέση με τις δύο προγενέστερες αιματηρές και μεγάλες επαναστάσεις των Ελλήνων και των Σέρβων. Πρώτον ήταν απ’ την αρχή της θνησιγενής και δεύτερον γιατί περιορίστηκε στη περιοχή του Πλόβντιφ (Φιλιππούπολη) και δεν ήταν μια πραγματική, αληθινά πανεθνική επανάσταση. Παρόλα αυτά οι Βούλγαροι με την διαμεσολάβηση και στρατιωτική υποστήριξη της Ρωσίας καταφέρανε να κερδίσουν την ανεξαρτησία τους. Η Αλβανία, ανεξαρτητοποιήθηκε επίσημα στις 29 Ιουλίου 1913 μετά την ανεπίσημη διακήρυξη της ανεξαρτησίας της από τον Ισμαήλ Κεμάλ το 1912.

Μπορούμε να πούμε πως τα Βαλκάνια αποτελούνται κυρίως από τρεις εθνότητες. Τους Σλάβους, τους Έλληνες και τους Αλβανούς. Φυσικά υπάρχουν και διάφορες μειονότητες, όπως Τούρκοι και Τσιγγάνοι. Αν ζητούμε δηλαδή την ύπαρξη μιας Βαλκανικής Ομοσπονδίας πρέπει να τη στηρίξουμε στη συνεννόηση αυτών των τριών εθνοτήτων. Βέβαια πολιτικά και όχι γεωγραφικά, μπορούμε να θέσουμε και τους Ρουμάνους στα Βαλκάνια. Η μοίρα της Ρουμανίας άλλωστε θυμίζει είναι παρόμοια με τη μοίρα των άλλων βαλκανικών εθνοτήτων. Γιατί όμως ζητούμε μια συνεννόηση των βαλκανικών εθνοτήτων και εν τέλει τη δημιουργία μιας πολιτικής ομοσπονδίας ; Είναι άραγε ένα καπρίτσιο, μια ουτοπική πρόταση ή εν τέλει μια δικαιολογημένη πρόταση, η μόνη, η μοναδική λογική πρόταση με την οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί η σημερινή πολιτική και οικονομική κρίση, η οποία μαστίζει αυτές τις περιοχές εδώ και αιώνες ;

Σίγουρα η δημιουργία μιας τέτοιας ομοσπονδίας αντιτάσσεται στα συμφέροντα της δυτικής Ευρώπης, κυρίως των Γερμανών αλλά και στα συμφέροντα των Ρώσων και των Τούρκων. Η βαλκανική ενοποίηση ήταν αίτημα κυρίως των αριστερών δυνάμεων και ο κεντρικός στόχος ήταν η εγκαθίδρυση μιας νέας πολιτικής οντότητας, στη βάση του διεθνισμού, του σοσιαλισμού, της κοινωνικής αλληλεγγύης και της οικονομικής ισότητας. Παρόλο όμως, που οι βάσεις της βαλκανικής ενοποίησης ήταν σοσιαλιστικές ο Ιωσήφ Στάλιν αργότερα αντιτάχθηκε σθεναρά σε μια τέτοια ιδέα. Εκείνη τη περίοδο δηλαδή, κατά την οποία ο Γκεόργκι Ντιμιτρόφ ο Βούλγαρος κομμουνιστής ηγέτης σε συνεργασία με τον Τίτο θέλανε να ενώσουν τη Βουλγαρία και τη Γιουγκοσλαβία δημιουργώντας ένα βαλκανικό κράτος, δυστυχώς τότε η Βουλγαρία δεν συνέχισε τις διαπραγματεύσεις λόγω της πίεσης της Σοβιετικής Ένωσης και αυτή η στάση της οδήγησε στο ρήγμα των σχέσεων Τίτο και Στάλιν.

Η τελευταία προσπάθεια ενοποίησης βαλκανικών κρατών λοιπόν άρχισε μετά την εγκαθίδρυση του status quo στην Ευρώπη, στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τώρα πρέπει να αναρωτηθούμε, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και του Ανατολικού Μπλοκ, με την έναρξη της δεύτερης βαλκανιοποίησης, η οποία είχε σαν συνέπεια τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, αν είναι δυνατή η δημιουργία μιας Βαλκανικής Ομοσπονδίας, όχι μόνο γιατί οι καιροί το επιβάλλουν αλλά γιατί αλλιώς δεν θα μπορέσουμε να επιβιώσουμε και να προκόψουμε. Είναι ένα ερώτημα και μια προσπάθεια για να απαντηθεί θα δοθεί σε ένα επόμενο κείμενο. Μέχρι τότε ας αναρωτηθούμε όλοι γιατί κάτι τέτοιο το βλέπουμε ως ουτοπία και πως μπορεί μια ουτοπία να γίνει έναυσμα για τη δημιουργία μιας πραγματικότητας με υλική και πνευματική υπόσταση.
Περισσότερα:
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση