Διεθνή 05/08/2016

Τα φαντάσματα των Ολυμπιακών

Το πραγματικό ερώτημα είναι άμα αυτές οι διεθνείς εκδηλώσεις, είτε είναι οι Ολυμπιακοί, είτε το Euro, είτε το Μουντιάλ, είτε οι Παναμερικανικοί αγώνες αξίζουν όλη αυτήν την δυστυχία και τον πόνο.
Αθανάσιος Χατζηϊωάννου
Η οικονομική και κατ’ επέκταση, κοινωνική ανισότητα δεν είναι χαρακτηριστικό κάποιου κράτους ή λαού μα ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό της ανθρώπινης παρουσίας ανά τους αιώνες, από τις πιο αρχαϊκές κοινωνίες που αυτή έχει σχηματίσει, μέχρι τις πιο εξελιγμένες. Παρόλα αυτά, σε λίγες χώρες του κόσμου είναι αυτό το χάσμα μεταξύ φτωχών και πλουσίων τόσο έκδηλο όσο στην Βραζιλία, όπου η οικονομική κατάσταση των πολιτών δεν καθορίζει μόνο την θέση τους στην κοινωνική ιεραρχία αλλά και τον ίδιο τον ζωτικό χώρο διαβίωσης τους. 9 χρόνια μετά τους Παναμερικανικούς Αγώνες, η πόλη που ενσαρκώνει καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο μέρος στην Βραζιλία αυτήν την διαχωριστική γραμμή μεταξύ Βραζιλιάνων, το Ρίο ντε Τζανέιρο, θα ξαναστρέψει την προσοχή της παγκόσμιας κοινότητας επάνω του με την φιλοξενία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2016.
               
Οι κάτοικοι του Ρίο, οι λεγόμενοι Καριόκας,  χωρίζονται σε 2 διακριτές κοινότητες, οι οποίες ηγούνται διαφορετικές ζωές. Στο νότιο μέρος της πόλης, κατοικεί η εύπορη αστική τάξη «οι Άνθρωποι της Ασφάλτου», η οποία καταλαμβάνει και όλο τον ανεπτυγμένο και αστικοποιημένο χώρο του Ρίο, όπου βρίσκονται οι μεγαλύτερες παραλίες της περιοχής όπως η Ιπανέμα και η Κοπακαμπάνα και οι σημαντικότερες τουριστικές ατραξιόν όπως το άγαλμα του Ιησού στο Κόσμε Βέλιο. Ταυτόχρονα, η νότια Ζώνη μονοπωλεί το ενδιαφέρον της τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και της πλειονότητας των ξένων επενδυτών, μιας και οι μεσοαστοί είναι το βασικό στήριγμα της Βραζιλιάνικης οικονομικής ορμής του 21ου αιώνα, με αποτέλεσμα οι υποδομές και η ποιότητα ζωής σε αυτό το μέρος της πόλης να είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες.
Στην βόρεια πλευρά της πόλης βέβαια, ζει και αναπνέει ένα πολύ διαφορετικό Ρίο, το οποίο κυριαρχείται κατά κύριο λόγο από τεράστιες αυτοσχέδιες παραγκουπόλεις που σχηματίζονται χωρίς οποιαδήποτε κρατική επίβλεψη ή αστικό σχεδιασμό, τις επονομαζόμενες φαβέλες. Οι «Άνθρωποι του Λόφου» αποτελούν το 25% του πληθυσμού της πόλης και η αύξηση τους παραμένει σταθερή, λόγω εισροής κατοίκων της Βραζιλιάνικης επαρχίας στο Ρίο  με σκοπό την εύρεση εργασίας, χωρίς ωστόσο να δύνανται να ανταποκριθούν στα έξοδα της αστικής διαμονής. Οι κάτοικοι αυτών των παραγκουπόλεων έχουν εγκαταλειφθεί από οποιαδήποτε κρατικό φορέα, ενώ η κυβέρνηση και η τοπική αυτοδιοίκηση προτιμά να ξεχνάει την ύπαρξη τους, αναγκάζοντας τους να αντιμετωπίζουν τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης και τις οικονομικές τους κακουχίες ολομόναχοι. Η ευρηματικότητα και η ενδοκοινοτική αλληλεγγύη τους έχουν καταφέρει να κάνουν ανεκτή την ζωή στις φαβέλες χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν αποτελούν συχνά στόχο της κρατικής καταστολής ή παράπλευρες απώλειες ανάμεσα στις διαμάχες της αστυνομίας και των διαφόρων συμμοριών που θέλοντας και μη φιλοξενούν αυτές οι κοινότητες.
            
Τι γίνεται όμως με τους Ολυμπιακούς του Ρίο; Αρκετοί θα πίστευαν ότι η παγκόσμια κατακραυγή θα αποτελούσε ένα ισχυρό έρεισμα για την ανάληψη δράσης εκ μέρους της κυβερνήσεως προς βελτίωση αυτής της κατάστασης. Εσφαλμένα όμως. Το Ρίο είναι μια πόλη απρόθυμη να αλλάξει οπότε η λύση που σκαρφίστηκε είναι πολύ πιο βατή και εύκολη: να κρύψει τους φτωχούς πολίτες του από την προσοχή των τουριστών και των διεθνών παρατηρητών, να υποκριθεί πως δεν υπάρχουν. Για κακή τύχη των κυβερνώντων βέβαια, το αεροδρόμιο της πόλης βρίσκεται στην βόρεια ζώνη της, προτρέποντας τους επισκέπτες να παρατηρήσουν την μαύρη πλευρά της. Φυσικά, η αντίδραση της πολιτείας υπήρξε ταχύτατη. Υψηλά τείχη έχουν χτισθεί πλάι σε όλες τις οδικές αρτηρίες που συνδέουν Βορρά και Νότο στο Ρίο, με το πρόσχημα της κάλυψης των φτωχογειτονιών από την οχλοβοή των αυτοκινήτων, ενώ η δημόσια συγκοινωνία μεταξύ των δύο ζωνών έχει μειωθεί δραστικά, ώστε το αστικό κέντρο να παραμείνει απροσπέλαστο για το βόρειο ομόλογο του. Εξυπακούεται πως όλα τα κονδύλια που θα δαπανηθούν για την αναβάθμιση του Ρίο προκειμένου να λάβει την μορφή ενός Ολυμπιακού κέντρου θα κατευθυνθούν στην πλούσια κοινότητα του, με τους Ανθρώπους του Λόφου να απομονώνονται όλο και περισσότερο και μπροστά στον κίνδυνο να εκτεθεί η πόλη στους θεατές των Αγώνων, να εκτοπίζονται από τις οικίες τους.
                     
Η ανάγκη για ασφάλεια των επισκεπτών από την εγκληματικότητα που ομολογουμένως γεννάνε οι φαβέλες φέρνουν τους κατοίκους τους σε αντιπαράθεση με την Βραζιλιάνικη αστυνομία, η οποία γενικά δεν είναι γνωστή για την αυτοσυγκράτηση της(1 θάνατος ανά 23 συλλήψεις αναφέρει η Human Rights Watch!). Η δράση της «Comando Vermelho», της μεγαλύτερης εγκληματικής συμμορίας στο Ρίο, έχει μετατρέψει τις φαβέλες στις οποίες δραστηριοποιείται σε πολεμικές ζώνες, καθώς η επιμονή της στρατιωτικής αστυνομίας να εξουδετερώσει τους πυρήνες της ενόψει των επερχόμενων θεατών έχει προκαλέσει αξιοσημείωτες απώλειες εις βάρος αθώων και αμάχων στις παραγκουπόλεις.
                      
Τέλος, ιδιαίτερη μνεία οφείλει να πραγματοποιηθεί και για την παραθαλάσσια γειτονιά της Μπάχας(Barra). Η Μπάχα, αν και από πριν γνωστή για το υψηλότατο επίπεδο διαβίωσης που απολαμβάνουν οι κάτοικοι της, θα έχει την τιμή να φιλοξενήσει και το μεγαλύτερο μέρος των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων. Όντας εξαρχής θεμελιώδες οικονομικό και τουριστικό κέντρο για την δυτική πλευρά του Ρίο Ντε Τζανέιρο, η αξία των οικοπέδων και ακινήτων της περιοχής αναμένεται να εκτοξευθούν ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων, γεγονός που καθιστά την περιοχή στόχο για επιχειρηματίες και επενδυτές ακινήτων. Ένας εξ αυτών, ο Carlos Carvalho, δεν έχει στόχο απλά τις αγορές οικοπέδων αλλά την ολική μετατροπή της περιοχής σε μια μικρή υπερανεπτυγμένη πόλη εντός του Ρίο, μια όαση για την Βραζιλιάνικη ελίτ και την υψηλή αστική τάξη με πολυτελή οικισμό και μακριά από τις γειτονικές φαβέλες. Με συνεργάτη του τον δήμαρχο του Ρίο, και έχοντας στην κατοχή του μια έκταση 6 τετραγωνικών μιλίων στην Μπάχα το όνειρο του φαίνεται ιδιαίτερα πραγματοποιήσιμο. Παρόλες τις προσδοκίες του κυρίου Carvalho, η περιοχή δεν είναι κατειλημμένη μόνο από υψηλοαστούς και διάσημους. Εδώ και αρκετά χρόνια έχουν σχηματιστεί στην γειτονιά, κοινότητες από οικογένειες μισθωτών που δεν μπορούν να διαμένουν στο εσωτερικό του Ρίο και οι οποίες παρά την νομιμότητα της διαμονής τους, μειώνουν την αξία των οικοπέδων με την παρουσία τους και τα χαμόσπιτα τους. Η πλειονότητα των οικογενειών αυτών υπέκυψαν στις πιέσεις της κυβέρνησης και μετακινήθηκαν σε ένα οικιακό σύμπλεγμα στην ενδοχώρα, μακριά από την θέα τουριστών και επενδυτών, παρακινημένες από τις κρατικές επιχορηγήσεις. Οι εναπομείναντες ωστόσο αντιμετώπισαν την σκληρή αστυνομική καταστολή ώστε να εξαναγκασθούν στην απομάκρυνση τους από τις οικίες τους. Μόνο το σθένος αυτών των αντιρρησιών έσωσε τις οικίες τους από το Βραζιλιάνικο κράτος, αφού τελικά η πολιτεία παραιτήθηκε από τις προσπάθειες της και δεσμεύτηκε να εξασφαλίσει πιο ευπαρουσίαστες οικιακές εγκαταστάσεις για τις οικογένειες που παρέμειναν.

Άμα υπάρχει κάποιο συμπέρασμα από τα βάσανα αυτών των ανθρώπων είναι ότι πίσω από τα εκτυφλωτικά φώτα, τις πομπώδεις εκδηλώσεις και την ιστορική παράδοση, το ανθρώπινο δράμα δεν έχει τελειωμό. Όσο όμορφη και αν δείχνει μια χώρα σε αυτές τις περιστάσεις, χρήσιμο θα ήταν να θυμόμαστε τις θυσίες που πραγματοποιήθηκαν άνισα, για να επέλθει αυτό το αποτέλεσμα, εκ μέρους των κατοίκων της  ή ορισμένων εξ αυτών. Οι τουρίστες θα φύγουν ωστόσο αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν να πάνε πουθενά. Το πραγματικό ερώτημα είναι άμα αυτές οι διεθνείς εκδηλώσεις, είτε είναι οι Ολυμπιακοί, είτε το Euro, είτε το Μουντιάλ, είτε οι Παναμερικανικοί αγώνες αξίζουν όλη αυτήν την δυστυχία και τον πόνο.

Όχι, μερικές φορές απλά δεν το αξίζουν.
Περισσότερα:
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση