Ανατολική Μακεδονία & Θράκη: ώρα για ανάπτυξη

Η παταγώδης κατάρρευση του οικοδομήματος κατέταξε την ΑΜΘ ως την πιο φτωχή (μετρούμενη με το κκΑΕΠ) περιφέρεια της Ελλάδας το 2013, έχοντας μόλις 52% του ποσοστού του κκΑΕΠ επί του Ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Είναι κοινός τόπος ότι η Ελλάδα βάσισε την μεταπολιτευτική της ευμάρεια σε ένα στρεβλό αναπτυξιακό μοντέλο. Από τον κανόνα του υδροκεφαλισμού της ελληνικής οικονομίας δεν θα μπορούσε να ξεφύγει η περιφέρεια της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, όπου η αύξηση του βοιωτικού επιπέδου συναρτήθηκε με την αύξηση της συμμετοχής του ευρύτερου δημόσιου τομέα στην απασχόληση και στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, και την υπερβολική συμμετοχή του real estate στις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου. Η παταγώδης κατάρρευση του οικοδομήματος κατέταξε την ΑΜΘ ως την πιο φτωχή (μετρούμενη με το κκΑΕΠ) περιφέρεια της Ελλάδας το 2013, έχοντας μόλις 52% του ποσοστού του κκΑΕΠ επί του Ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Αν συνεκτιμηθούν:

  • η χρόνια αδυναμία εσωτερικής ενσωματώσεως και περιφερειακής αναπτύξεως της βορειοανατολικής ζώνης της χώρας
  • η μη εφαρμογή καταλλήλου δημογραφικής πολιτικής
  • η αποψίλωση του δυναμικού κομματιού του πληθυσμού
  • η πιθανότητα εκ νέου σχηματισμού <<παράλληλων κοινωνιών>> λόγω της φτωχοποίησης

είναι ορατός ο κίνδυνος της αύξησης της προβολής ισχύος επί της περιφέρειας, όποιων γειτονικών κρατικών δρώντων θέλουν να εκμεταλλευτούν την δυσχερή αυτή συγκυρία.

Ας δούμε εν τάχει επτά οικονομικούς δείκτες της περιφέρειας σε εύρος περιόδου 2000 – 2013.

1. Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν

Κατά τη χρονική περίοδο 2000-2008 το ΑΕΠ της ΑΜΘ αυξάνεται με μέσο ρυθμό 6.1%. Από το 2009 μέχρι το 2013 η περιφέρεια βρίσκεται σε ύφεση, με πτώση του ΑΕΠ κατά 1.5% το 2009, 1.2% το 2010, 11.4% το 2011, 7% το 2012 και 7.5% το 2013. Καθ' όλη τη διάρκεια της εννιαετίας 2000 – 2009, η περιφερειακή ενότητα με το μεγαλύτερο ΑΕΠ είναι αυτή της Καβάλας & της Θάσου. Ο Έβρος καταλαμβάνει την δεύτερη θέση και εν συνεχεία ακολουθούν η Ροδόπη, η Ξάνθη και η Δράμα. Η ταξινόμηση διατηρείται σταθερή σε όλη την διάρκεια της προαναφερθείσας περιόδου. Από το 2011 και μετά όλες οι περιφερειακές ενότητες μπαίνουν σε ύφεση. Στο τελευταίο έτος της εξεταζόμενης περιόδου, έχει αλλάξει η κατάταξη των ενοτήτων. Έτσι, το 2013, πρώτη σε ΑΕΠ περιφερειακή ενότητα είναι ο ΄Εβρος, και ακολουθούν η Καβαλά, η Ξάνθη, η Ροδόπη, ενώ τελευταία παραμένει η Δράμα. Οι ποσοστιαίες μεταβολές του ΑΕΠ για το 2013 συγκρινόμενες με τις τιμές του 2010(έτος εισαγωγής της χώρας στο πρώτο πρόγραμμα διάσωσης) είναι: Έβρος -24%, Καβάλα -27%, Ξάνθη -23.5%, Ροδόπη -23%, Δράμα -18.4%.

Πίνακας 1: Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κατά νομό. Σε εκατομμύρια ευρώ. Σε τρέχουσες τιμές.

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Γράφημα 1: Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κατά νομό. Σε εκατομμύρια ευρώ. Σε τρέχουσες τιμές.


Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

2. Κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν


Από το 2000 μέχρι το 2008 το κκΑΕΠ της περιφέρειας αυξάνεται συνεχώς, με μέσο ρυθμό 5,6%. Από το 2009 το κκΑΕΠ κινείται καθοδικά κατά 1.9% το 2009, 1.4% το 2010, 11.5% το 2011, 6.9% το 2012 και 7,2% το 2013. Από το 2009 μέχρι το 2013 το κκΑΕΠ σημειώνει συνολική πτώση 24.6%. Η μεγάλη μείωση (μεγαλύτερη από κάθε άλλη περιφέρεια) του κκΑΕΠ ανάμεσα στα έτη 2012 και 2013, κατατάσσει την ΑΜΘ ως την πιο φτωχή περιφέρεια της Ελλάδας (θέση που μέχρι το 2012 καταλάμβανε η Ήπειρος). Εξαιρουμένων των ετών 2003 και 2007 όπου το μεγαλύτερο κκΑΕΠ συναντάμε στην Ροδόπη, σε όλη τη διάρκεια της υπόλοιπης περιόδου 2000-2013 την πρώτη θέση καταλαμβάνει η Καβάλα. Λόγω της συνεχόμενης ραγδαίας πτώσεως του δείκτη στην Ροδόπη κατά την περίοδο 2009 -2013 (28.2%), ο νομός το 2013 καταλαμβάνει την τελευταία θέση στον πίνακα με μόλις 10.486 ευρώ. Κατά αύξουσα σειρά ακολουθούν η Δράμα, η Ξάνθη, ο Έβρος και η Καβάλα.

Πίνακας 2: Κατά κεφαλή Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν περιφέρειας ΑΜΘ και κατά νομό. Σε εκατομμύρια ευρώ. Σε τρέχουσες τιμές.  

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Γράφημα 2: Κατά κεφαλή Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν περιφέρειας ΑΜΘ και κατά νομό. Σε εκατομμύρια ευρώ. Σε τρέχουσες τιμές.  

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Πίνακας 3: Κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ανά περιφέρεια σε τρέχουσες τιμές σε ευρώ


Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

3. Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία κατά Κλάδο

Εξαιρουμένου του 2003, όπου την μεγαλύτερη συμμετοχή στην ΑΠΑ έχει ο κλάδος Ζ_Η_Θ, σε όλη τη διάρκεια της υπόλοιπης περιόδου την πρώτη θέση καταλαμβάνει ο Ξ_Ο_Π, σύμφωνα με την ελληνική στατιστική αρχή. Μάλιστα, από το 2009 και μετά η συμμετοχή του Ξ_Ο_Π στην ΑΠΑ ξεπερνά ακόμα και το 30% καθιστώντας την ΑΜΘ την μόνη περιφέρεια, μαζί με αυτή του Βορείου Αιγαίου, όπου η συμμετοχή του κλάδου κείται σε αυτά τα επίπεδα. Για την ακρίβεια το 2009 η συμβολή του ανέρχεται στο 31,72%, το 2010 στο 32.55% το 2011 στο 34.38%, το 2012 στο 32.07% και το 2013 στο 30.71%. Αυτό κατατάσσει τις 2 προαναφερθείσες περιοχές ανάμεσα στις εννιά περιφέρειες (nuts2) της Ε.Ε. με τόσο ευρεία συμμετοχή του Ξ_Ο_Π στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία για το 2012.

Χάρτης 1: Μερίδιο της δημόσιας διοίκησης και των δημόσιων υπηρεσιών, των τεχνών, της διασκέδασης και της ψυχαγωγίας, της επισκευής ειδών οικιακής χρήσης και άλλων υπηρεσιών (NACE τμήματα ΙΕ–ΚΑ) στη συνολική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, κατά περιφέρεια επιπέδου NUTS 2, 2012
Πηγή: Eurostat

4. Ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου

Για όλη την περίοδο 2000-2013 την μεγαλύτερη συμμετοχή στις συνολικές ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου έχει ο κλάδος της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας. Μάλιστα από το 2004 μέχρι και το 2007 η συμμετοχή του υπερβαίνει το 50%. Εκτός από το 2009 όπου δεύτερος είναι ο κλάδος Β_Ε, σε όλο το υπόλοιπο διάστημα την θέση αυτή κατέχει ο  Ξ_Ο_Π, με την μεγαλύτερη ποσοστιαία συμμετοχή του να φτάνει το 33.5% το 2008. Οι συνολικές ακαθάριστες επενδύσεις το 2013 έχουν μειωθεί κατά 61.5% σε σχέση με το 2007 που συναντάμε την μέγιστη τιμή τους. Μειωμένες είναι και σε σχέση με το 2000 κατά 30.7%.

Πινακας 4: Ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου στην περιφέρεια ΑΜΘ. 2000-2013. Σε εκατομμύρια ευρώ. Σε τρέχουσες τιμές.

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Γράφημα 3: Ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου στην περιφέρεια ΑΜΘ. 2000-2013. Σε εκατομμύρια ευρώ. Σε τρέχουσες τιμές.


Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

5. Εξωτερικό εμπόριο, εισαγωγές - εξαγωγές

H σταδιακή κάλυψη όλων των εσωτερικών αναγκών με εισαγωγές και ο μαρασμός της εγχώριας παραγωγής, που επέφερε την ραγδαία πτώση των εξαγωγών, ήταν ένας από τους λόγους της οικονομικής κατάρρευσης. Το 2005 η ανατολική Μακεδονία και η Θράκη είναι μία από τις μόλις τρεις περιφέρειες της Ελλάδας, όπου ο όγκος των εξαγωγών είναι μεγαλύτερος αυτού των εισαγωγών. Όμως, κατά την περίοδο 2005-2008 ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των εξαγωγών ήταν -9,94%, ενώ οι εξαγωγές το 2008 είχαν αυξηθεί κατά 15.2% σε σύγκριση με το 2005, έτσι ώστε το ισοζύγιο εξωτερικού εμπορίου καθίσταται αρνητικό. Από το 2008 και μετά οι εισαγωγές βαίνουν μειούμενες λόγω της εσωτερικής υποτίμησης. Οι εξαγωγές ανακάμπτουν μετά το 2010 και αγγίζουν το 2013 το 78.4% αυτών του 2005. Η ΑΜΘ έχει τον μεγαλύτερο ετήσιο ρυθμό μείωσης των εξαγωγών στην χώρα για την περίοδο 2005- 2013, που αγγίζει το -3%.

Πίνακας 5: Εξωτερικό εμπόριο, εισαγωγές - εξαγωγές σε εκ. Ευρώ, 2005 – 2013, σταθερές τιμές 2000

Πηγή: Παρατηρητήριο της Εγνατίας Οδού

6. Απασχόληση

Η συνεχής αποβιομηχανοποίηση και αποαγροτοποίηση με την ταυτόχρονη ενδυνάμωση του ευρύτερου δημοσίου είναι εμφανής. Το 2013 σε σύγκριση με το 2000 υπάρχουν 25.4% λιγότεροι απασχολούμενοι στον τομέα Α, 37.2% λιγότεροι στον Β_Ε, 50% λιγότεροι στον ΣΤ, ενώ την μεγαλύτερη αύξηση παρουσιάζει ο Ξ_Ο_Π με 23.57%. Εξαιρουμένου του 2009, όπου την μεγαλύτερη συμμετοχή στην απασχόληση έχει ο κλάδος Ζ_Η_Θ, σε όλη την υπόλοιπη περίοδο την πρωτιά καταλαμβάνει ο τομέας Α. Τέλος, πτώση 18.3% παρουσιάζει ο κλάδος Ζ_Η_Θ κατά την πενταετία 2009 – 2013.

Πίνακας 6: Απασχόληση κατά κλάδο στην ΑΜΘ. 2000 – 2013


Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Γράφημα 4: Απασχόληση κατά κλάδο στην ΑΜΘ. 2000 – 2013


Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

7. Ανεργία

Το 2013 το ποσοστό ανεργίας στην περιφέρεια ήταν 26.4%, το 2010 14.2%, το 2008 8.7% και το 2005 11.9%. Εξαιρουμένου του 2013, όλες τις υπόλοιπες χρονιές η ανεργία ήταν υψηλότερη από την αντίστοιχη της χώρας. Ανάμεσα στα έτη 2005 – 2008 μόνο στην Ροδόπη σημειώνεται αύξηση του δείκτη, αλλά στην περίοδο 2005 -2013 είναι ο νομός με την μικρότερη ανεργία. Το 2013 η περιφερειακή ενότητα με την μεγαλύτερη ανεργία είναι αυτή της Ξάνθης με 37,5% και ακολουθούν η Δράμα με 36.8%, η Καβάλα με 22.8% ο Έβρος με 22% και η Ροδόπη με 16.8%.

Πίνακας 7: Επίπεδο ανεργίας 2005,2008, 2010, 2013

Πηγή: Παρατηρητήριο της Εγνατίας Οδού

Στρατηγικό σχέδιο για την ανατολική Μακεδονία & την Θράκη

Είναι σύνηθες η περιφέρεια της ΑΜΘ να αντιμετωπίζεται ως αχίλλειος πτέρνα του εθνικού κορμού και όχι ως γεωστρατηγικό και αναπτυξιακό πλεονέκτημα της χώρας. Όμως, σε περιοχές με ισχνή ανάπτυξη, είναι περισσότερες οι επενδυτικές ευκαιρίες, αρκεί να διαμορφωθεί το κατάλληλο περιβάλλον.

 Είναι άμεση ανάγκη η εκπόνηση ενός στρατηγικού σχεδίου με πυλώνες :

  • την αξιοποίηση και ανάπτυξη των αερολιμένων Αλεξανδρουπόλεως και Καβάλας
  • την αξιοποίηση και ανάπτυξη των λιμένων Αλεξανδρουπόλεως και Καβάλας
  • τον εκσυγχρονισμό του κάθετου οδικού και σιδηροδρομικού άξονα στον Έβρο, που μπορεί να ενώσει το Μπουργκάς με την Αλεξανδρούπολη, την Ελλάδα με τον Εύξεινο
  • ως συνεπαγόμενο, την ανάδειξη της περιοχής ως διαμετακομιστικό κέντρο, καθώς σχηματίζει και τον κύριο χερσαίο εμπορικό δρόμο μεταξύ Ανατολής και Δύσης
  • την εκμετάλλευση του παραλιακού μετώπου
  • ως συνεπαγόμενο, την ανάδειξη του συνόλου του τουριστικού προϊόντος
  • την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου
  • την αναμόρφωση και ενίσχυση των ΒΙΠΕ και ΒΙΟΠΑ
  • την προώθηση της συνεταιριστικής επιχειρηματικότητας, μοντέλου αποδοτικότερου και ανθεκτικότερου στις κρίσεις
  • την συμβολαιακή γεωργία και τις εναλλακτικές καλλιέργειες
  • την έμφαση στην καινοτομία και την έρευνα μέσω των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της περιφέρειας. Λανθασμένες αναπτυξιακές αντιλήψεις οδήγησαν στην αντιμετώπιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αποκλειστικά ως μοχλό τονώσεως της τοπικής αγοράς. Γνώρισμα μίας ανεπτυγμένης οικονομίας είναι η καινοτομία και όχι η μονόπλευρη μεγέθυνσή της μέσω του εισρέοντος φοιτητικού χρήματος. Τέλος, επείγει η βελτίωση των κτιριακών εγκαταστάσεων, πολλές από τις οποίες αντιμετωπίζουν άμεσα λειτουργικά προβλήματα.

Στην περιφέρεια κρίνεται η βαλκανική πολιτική της χώρας και η εμπορική της επανασύνδεση με τον Εύξεινο Πόντο και την Εγγύς Ανατολή, όπου το εμπορικό παίγνιο έχει παραδοσιακά έντονα ελληνικό χρώμα. Ακόμα, η γεωγραφική της θέση ορίζει την νότια ενεργειακή γέφυρα της Ευρώπης και μπορεί να την καταστήσει ενεργειακό κόμβο, μέσω των σχεδιαζόμενων αγωγών, ρωσσικών ή/και αμερικανικών συμφερόντων, και να συμβάλει στην ενεργειακή διαφοροποίηση της Ε.Ε. Η περιφέρεια της ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης είναι όπλο στην φαρέτρα της Ελλάδας. Περιμένει τις απαραίτητες πολιτικές για να αναδειχθεί.

Περισσότερα:
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

Σχόλια   

-6 #1 Αλή αλ-Γιουνάνι 02-03-2016 01:57
"η μη εφαρμογή καταλλήλου δημογραφικής πολιτικής"

Γιατί δεν λέτε τι πραγματικά εννοείτε; Γιατί δεν λέτε ότι εννοείτε τη μεταφορά και την εγκατάσταση στην περιοχή χριστιανικού πληθυσμού, έτσι ώστε να γίνουν οι χριστιανοί περισσότεροι από τους μουσουλμάνους;
Παράθεση
+6 #2 Κώστας Χρυσός 02-03-2016 15:12
Δημογραφικό δεν είναι μόνο, κάποιο πρόβλημα θρησκευτικό. Έχετε καμία επαφή με επιστήμες αγαπητέ Αλή; Ή είστε φανατισμένος και ακόμα κι αν σας μιλήσουν για δημογραφία, θεωρείτε ότι κρύβονται ζητήματα περί της Θρησκείας σας;

Λοιπόν, ακούστε τι "άλλο" μπορεί να είναι δημογραφία, εκτός από το στενόμυαλο ορισμό σας:
1.η τυπική δημογραφία ,
2.η κοινωνική δημογραφία με ιδιαίτερα ευρύτερο πεδίο παραγόντων που καταμετρούνται,
3.η στατιστική δημογραφία που αφορά την καταμέτρηση του πληθυσμού,
4.η δημογραφία των μεταβολών, ή φυσικών κινήσεων του πληθυσμού (γάμοι, γεννήσεις, θάνατοι) και
5.η δυναμική δημογραφία, που εξετάζει τις μετατοπίσεις ατόμων ενός πληθυσμού (αστυφιλία, μετανάστευση, τουρισμός κ.λπ.).

Τώρα, επειδή οι Τούρκοι κάναν τέτοιου είδους ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ, όπως αυτά που το μυαλό σας σκέφτεται, και εποίκησαν ΠΧ την κατεχόμενη Κύπρο με μουσουλμάνος για να δημιουργήσουν μια de facto κατάσταση, δε σημαίνει πως όλοι οι πολιτισμένοι λαοί σκεφτόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Αν και γιατί όχι.... Η Θράκη είναι ελληνική γη, δεν είναι κατεχόμενη, όπως η Κύπρος.

Μάθετε τι είναι δημογραφία και για τα διεθνή να πάτε να τα σπουδάσετε στο ΠαΜακ έχει εξαιρετικό τμήμα.
Παράθεση

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση