Στοχασμοί 07/09/2015

To έγκλημα του Κατίν και η σταλινική τρομοκρατία

Το θέμα μας σήμερα είναι ένα από τα μαζικά εγκλήματα του σταλινισμού, η σφαγή στο Κατίν. Θα αναφερθώ στα στοιχεία που τεκμηριώνουν τη σταλινική ενοχή και θα το πάρω σαν αφορμή για μια γενικότερη αναφορά στη σταλινική τρομοκρατία.

Το θέμα μας σήμερα είναι ένα από τα μαζικά εγκλήματα του σταλινισμού, η σφαγή στο Κατίν. Θα αναφερθώ στα στοιχεία που τεκμηριώνουν τη σταλινική ενοχή και θα το πάρω σαν αφορμή για μια γενικότερη αναφορά στη σταλινική τρομοκρατία.

  1. Τι έγινε στο Κατίν;

Στο Κατίν δολοφονήθηκαν τον Απρίλιο-Μάιο του 1940 από τις σταλινικές μυστικές υπηρεσίες μερικές χιλιάδες Πολωνοί αξιωματικοί που είχαν συλληφθεί κατά την εισβολή του σοβιετικού στρατού στην Πολωνία το Σεπτέμβρη του 1939. Ο συνολικός αριθμός τους ήταν περί τις 22.000 και από αυτούς δολοφονήθηκαν στο Κατίν κάτι παραπάνω από το 1/3 και οι υπόλοιποι στο Χάρκοβο και το Καλίνιν.

Το Κατίν ήρθε στη δημοσιότητα όταν την άνοιξη 1943 ανακάλυψαν τους μαζικούς τάφους οι ναζί. Οι ναζί οργάνωσαν εκταφές στην περιοχή και έδωσαν μεγάλη δημοσιότητα εκμεταλλευόμενοι το θέμα προπαγανδιστικά για να εμφανιστούν σαν υπερασπιστές του ανθρωπισμού και της ελευθερίας της Ευρώπης απέναντι στην κτηνωδία του μπολσεβικισμού.

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να θεωρηθεί το θέμα διφορούμενο και να επικρατήσει στις επόμενες δεκαετίες σύγχυση αν ήταν έγκλημα του σταλινισμού ή ήταν έγκλημα των ναζί που προσπάθησαν στη συνέχεια το φορτώσουν προβοκατόρικα στην ΕΣΣΔ, όπως υποστήριζε η σταλινική πλευρά. Όπως θα δούμε, όλα τα στοιχεία, τόσο εκείνης της περιόδου, όσο και όσα ήρθαν στο φως μεταγενέστερα, αποδεικνύουν συντριπτικά πως πρόκειται για σταλινικό έγκλημα.

  1. Γιατί το Κατίν είναι σημαντικό

Το Κατίν είναι ένα σημαντικό γεγονός γιατί είναι η τελευταία πράξη στην αλυσίδα των εγκλημάτων και των μαζικών εκκαθαρίσεων του σταλινισμού που απλώνονται σε όλη τη δεκαετία του 1930. Αυτά τα εγκλήματα πραγματοποιούνται και δικαιολογούνται στο όνομα του σοσιαλισμού, της οικοδόμησης μιας κοινωνίας αλληλεγγύης όπου θα έχει καταργηθεί η εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο, ενώ στην πραγματικότητα αποσκοπούν στην εδραίωση της εξουσίας και των προνομίων της σταλινικής γραφειοκρατίας. Η τελευταία εξαπολύει μια κυνική εκστρατεία πλαστογραφιών, συκοφαντιών, κ.ά., που έχουν ως στόχο τους ίδιους τους πρωταγωνιστές της Οκτωβριανής Επανάστασης, την κομματική ηγεσία των Μπολσεβίκων, οι οποίοι θα δικαστούν και θα καταδικαστούν ως «πράκτορες του φασισμού» στις σκηνοθετημένες Δίκες της Μόσχας. Εκεί, με τη χρήση απειλών, βίας, κ.ά., οι κατηγορούμενοι θα ομολογήσουν τα πιο φανταστικά εγκλήματα και θα ανοίξει ο δρόμος για τη μαζική βία.

Ο μακιαβελισμός της σκηνοθεσίας θα πείσει εκείνη την εποχή ακόμη και καλόπιστους ανθρώπους ότι οι συνομωσίες υπήρχαν πράγματι. Ωστόσο, η τελευταία πράξη όλης αυτής της πορείας, το έγκλημα του Κατίν, αποδεικνύεται να είναι ένα έγκλημα που δεν διαφέρει σε τίποτα από τα μαζικά εγκλήματα των ναζί. Αυτό διαψεύδει τα σταλινικά ψεύδη ότι οι μαζικές εκκαθαρίσεις στόχευαν στην υπεράσπιση του σοσιαλισμού. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το Κατίν είναι το κερασάκι στην τούρτα του σταλινισμού, και το γεγονός ότι το κερασάκι είναι τόσο σάπιο δείχνει πόσο χαλασμένη είναι και η ίδια η τούρτα.

  1. Οι ανθρωπιστικές καταστροφές και εκκαθαρίσεις στην ΕΣΣΔ τη δεκαετία του 1930

Δυο λόγια τώρα για τις ανθρωπιστικές καταστροφές και τις μαζικές διώξεις και εκκαθαρίσεις της δεκαετίας του 1930. Είναι απαραίτητα για να τοποθετήσουμε το θέμα του Κατίν στην ιστορική του συνάφεια.

Εδώ μπορούμε να διακρίνουμε τρεις φάσεις.

  1. Ως τα τέλη της δεκαετίας του 1920 και τις αρχές της δεκαετίας του ’30 έχουμε μεμονωμένες εκκαθαρίσεις που στρέφονται εναντίον διανοουμένων, συχνά διαφωνούντων μαρξιστών ή άλλων αντιπάλων του καθεστώτος. Αυτές οι εκκαθαρίσεις ή βασανιστήρια, αποσκοπούν συχνά στην απόσπαση ομολογιών που θα αξιοποιηθούν στις μετέπειτα διώξεις δεν θίγουν όμως πλατιά στρώματα του πληθυσμού.
  2. Ο λιμός του 1932-33 στην Ουκρανία, το Βόρειο Καύκασο, το Καζαχστάν, κ.λπ., τα θύματα του οποίου εκτιμώνται από 4 ως 5 εκατομμύρια.

Στα 1929-31 γίνεται στην ΕΣΣΔ η βίαιη κολεκτιβοποίηση. Προβάλλεται ως σοσιαλιστικός μετασχηματισμός της γεωργίας, στην ουσία όμως είναι μια καταναγκαστική κρατικοποίηση με σκοπό να υφαρπαχθεί το γεωργικό πλεόνασμα, για να χρηματοδοτηθεί η εκβιομηχάνιση και ακόμη περισσότερο να εδραιωθούν τα προνόμια της γραφειοκρατίας. Η κίνηση γίνεται απροετοίμαστα, χωρίς να έχει εξασφαλιστεί η αναγκαία υλική βάση, χαρακτηριστικά τα τρακτέρ θα αρχίσουν να εισάγονται μαζικά μετά το 1935. Η κολεκτιβοποίηση δεν αποτυχαίνει πλήρως παντού, σε πολλές περιοχές όμως συναντά ισχυρή αντίσταση, ιδιαίτερα στην Ουκρανία και στο Βόλγα, η οποία κάμπτεται με καταστολή, βασανιστήρια και εξορίσεις αγροτών ή ακόμη και πληθυσμών που αρνούνται να μπουν στα συλλογικά αγροκτήματα. Το αποτέλεσμα είναι ο ισχυρός κλονισμός της αγροτικής οικονομίας.

Το 1931 και το 1932  ως αποτέλεσμα αυτού αλλά και των καιρικών συνθηκών ακολουθούν δυο άσχημες σοδειές, περίπου 15-20% μικρότερες από του 1929, και ξεσπά ο λιμός. Επειδή υπάρχουν αυτοί οι αντικειμενικοί παράγοντες, δεν μπορεί να πει κανείς ότι ο λιμός είναι ένα σχεδιασμένο έγκλημα συνειδητής εξόντωσης, όπως υποστηρίζεται συχνά στην αντισοβιετική φιλολογία. Ωστόσο, σε όλη τη διάρκειά του η σταλινική ηγεσία αφήνει τον πληθυσμό της Ουκρανίας και των άλλων περιοχών στην τύχη του. Το πρόβλημα συγκαλύπτεται και δεν γίνεται καμιά έκκληση στο εξωτερικό για βοήθεια, σε αντίθεση με ό,τι είχε συμβεί το 1921, όταν είχαμε πάλι λιμό λόγω του εμφυλίου. Τότε η κυβέρνηση των Μπολσεβίκων είχε γνωστοποιήσει το πρόβλημα. Επίσης το 1932-33 συνεχίζονται αμείωτες οι εξαγωγές σιτηρών της ΕΣΣΔ στο εξωτερικό, που φτάνουν τα 5 εκ. τόνους, ενώ με το 20% από αυτές μόνο το πρόβλημα θα μπορούσε να αποφευχθεί ή να περιοριστεί κατά πολύ.

  1. Οι εξελίξεις αυτές, πέρα από τη μαζική δυσαρέσκεια στη χώρα, πυροδοτούν μια ισχυρή δυσαρέσκεια απέναντι στον Στάλιν και στο εσωτερικό του Μπολσεβίκικου Κόμματος, με πολλούς ηγέτες που τον είχαν υποστηρίξει στη διαμάχη του με τον Τρότσκι, να προσανατολίζονται να τον απομακρύνουν.

Το 1934 έχουμε τη δολοφονία του Κίροφ, που κατά πολλούς, μεταξύ άλλων και τον Χρουστσόφ, οργανώθηκε από τον ίδιο τον Στάλιν, επειδή ο Κίροφ είχε αποκτήσει μεγαλύτερη δημοτικότητα. Η δολοφονία αξιοποιείται από τον Στάλιν για την εξαπόλυση της μαζικής τρομοκρατίας. Στα 1936-38 έχουμε τρεις Δίκες παρωδία των ηγετών του κόμματος στην επανάσταση του 1917, Κάμενεφ, Ζινόβιεφ, Μπουχάριν, Ρίκοφ, Πιατακόφ, Ράντεκ, κ.ά., οι οποίοι καταδικάζονται ως πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών των ναζί και των Ιαπώνων φασιστών με μόνο στοιχείο τις δικές τους ομολογίες. Ακολουθεί αμέσως μετά, το 1938, η εκκαθάριση σχεδόν όλης της ηγεσίας του Κόκκινου Στρατού, με πιο γνωστή την υπόθεση του Τουχατσέφσκι.

Oι δίκες γίνονται αφετηρία να ξεσπάσει μια μαζική τρομοκρατία εναντίον των «εχθρών του λαού», που οδηγεί σε περίπου 700.000 καταδίκες σε θάνατο και άλλες τόσες καταδίκες σε φυλάκιση. Επίσης, αρκετά εκατομμύρια ανθρώπων εξορίζονται την ίδια περίοδο στα στρατόπεδα της Σιβηρίας και του Βορρά, όπου πολλοί θα βρουν το θάνατο λόγω των άθλιων συνθηκών διαβίωσης, ενώ όσοι επιζήσουν θα ελευθερωθούν το 1956 με την αποσταλινοποίηση του Χρουστσόφ.

Οι διώξεις χτυπούν κυρίως το κόμμα και τον κρατικό μηχανισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι πάνω από το 80% της κομματικής ηγεσίας που είχε εκλεγεί στο 17ο Συνέδριο του 1934 εξοντώνεται. Στο επόμενο 18ο Συνέδριο του 1939 εκλέγεται και παίρνει μέρος μόνο το 2% των αντιπροσώπων του 1934. Οι ομολογίες στις δίκες έχουν αποσπαστεί με βασανιστήρια και απειλές. Είναι χαρακτηριστικό ότι τόσο για τους εκκαθαρισμένους ηγέτες όσο και για τα άλλα θύματα των διώξεων δεν προέκυψαν αργότερα οποιαδήποτε στοιχεία από τη δημοσιοποίηση φακέλων των μυστικών υπηρεσιών της Γερμανίας και τη Ιαπωνίας ότι κάποιοι είχαν στρατολογηθεί σε αυτές, για το οποίο είχαν κατηγορηθεί.

Η μαζική τρομοκρατία εξαπολύεται κυρίως για να προωθηθούν στις ηγετικές θέσεις τα πιστά όργανα του Στάλιν, κατά κανόνα κυνικοί γραφειοκράτες, ατάλαντοι, καριερίστες κ.ά. Καθώς όμως βρισκόμαστε στις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το αποτέλεσμα είναι μια τεράστια αναστάτωση, που θα φέρει την ΕΣΣΔ στα πρόθυρα της ήττας στον ίδιο τον πόλεμο. Τον Αύγουστο του 1939 υπογράφεται στη Μόσχα το σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ, που στο μυστικό πρωτόκολλό του προβλέπει το διαμελισμό της Πολωνίας ανάμεσα στην ΕΣΣΔ και τη ναζιστική Γερμανία, όπως γίνεται το Σεπτέμβρη του 1939. Το Νοέμβρη της ίδιας χρονιάς ξεσπά ο σοβιετοφιλανδικός πόλεμος που τελειώνει το Μάρτη του 1940, με συνθηκολόγηση των Φιλανδών, αφού όμως η ΕΣΣΔ έχει υποστεί τεράστιες απώλειες, πάνω από 500.000 άνδρες, ο Χρουστόφ μάλιστα τις ανεβάζει σε 1.000.000.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα μια τεράστια πτώση ηθικού στην ίδια τη σταλινική ηγεσία, αφού εκθέτει την έλλειψη προετοιμασίας της ΕΣΣΔ, ενόψει και της επικείμενης ναζιστικής επίθεσης. Στις 5 Μάρτη το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΣΕ παίρνει την απόφαση για την εκτέλεση των Πολωνών αιχμαλώτων πολέμου, κυρίως γιατί την ίδια περίοδο η ΕΣΣΔ αποβάλλεται από την Κοινωνία των Εθνών και εκτοξεύονται εναντίον της απειλές από την πλευρά της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Πολωνίας για επέμβαση. Η απόφαση αφορά 21.800 περίπου αιχμαλώτους, που εκτελούνται στο Κατίν, το Χάρκοβο, το Καλίνιν και αλλού, ατομικά με ένα πυροβολισμό στο κεφάλι.

  1. Μερικά στοιχεία για το Κατίν

Όπως αναφέρθηκε, το Κατίν είναι ίσως το μόνο μαζικό έγκλημα του οποίου ο υπαίτιος αμφισβητήθηκε για αρκετό καιρό. Σε αυτό συνετέλεσε το γεγονός ότι δεν επέζησε κανείς από τους υπό εκτέλεση Πολωνούς αξιωματικούς. Θα αναφέρω επιγραμματικά μερικά από τα στοιχεία που πιστοποιούν ότι πρόκειται για σταλινικό έγκλημα.

  1. Στοιχεία για τους Πολωνούς αξιωματικούς υπάρχουν μόνο ως τον Απρίλιο-Μάιο του 1940, δηλαδή το χρόνο εκτέλεσής τους αν είναι έγκλημα της σταλινικής πλευράς. Για παράδειγμα είναι βέβαιο ότι μεταφέρθηκαν εκείνη την περίοδο στα στρατόπεδα όπου έγιναν οι εκτελέσεις και υπάρχουν αναφορές από τους υπευθύνους των στρατοπέδων, το Επιτροπάτο των Εσωτερικών Υποθέσεων του Μπέρια, κοκ. Η σταλινική πλευρά ισχυρίστηκε ότι η μεταφορά έγινε για σωφρονισμό και οι αιχμάλωτοι έκαναν εργασίες επισκευής δρόμων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην περιοχή.

Αν ίσχυε αυτό και ήταν έγκλημα των ναζί τότε πρέπει να έγινε όταν οι ναζί κατέλαβαν αυτές τις περιοχές, τον Αύγουστο του 1941. Στην περίπτωση αυτή θα υπήρχαν στοιχεία, αναφορές, υπηρεσιακές εκθέσεις κ.λπ., για το τι έκαναν οι αιχμάλωτοι στον πάνω από ένα χρόνο που μεσολάβησε. Ο πιο εύκολος τρόπος για να αποδείξει την αθωότητά της η σταλινική πλευρά θα ήταν να παρουσιάσει ένα τέτοιο ντοκουμέντο. Δεν παρουσίασε ποτέ όμως κανένα και δεν αποκαλύφθηκε επίσης ποτέ κανένα αργότερα ως σήμερα.

  1. Το 1944, όταν ο σοβιετικός στρατός καταλαμβάνει το Κατίν, η σταλινική πλευρά δημιουργεί μια επιτροπή, την επιτροπή Μπούρντενκο, από το όνομα του προέδρου της Νικολάι Μπούρντενκο, που πηγαίνει στο Κατίν και συντάσσει μια έκθεση η οποία αποδίδει το έγκλημα στους ναζί. Η Έκθεση αυτή παρουσιάζει όμως μεγάλες αντιφάσεις και αργότερα καταρρίπτεται ουσιαστικά στην ακρόαση για το Κατίν στο Δικαστήριο της Νυρεμβέργης.

Η Έκθεση Μπούρντενκο παραθέτει καταθέσεις μαρτύρων από την περιοχή που προσδιορίζουν ως χρόνο τέλεσης του εγκλήματος τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο του 1941. Αυτό αντιφάσκει με το ρουχισμό των Πολωνών, οι οποίοι στις εκταφές οι περισσότεροι βρέθηκαν να φορούν χειμωνιάτικα ρούχα. Για να σκεπαστεί η αντίφαση, στην ιατροδικαστική έκθεση δίνεται μια άλλη εκδοχή που αναφέρει ως χρόνο τέλεσης του εγκλήματος ο Σεπτέμβρης-Δεκέμβρης του 1941. Αυτό όμως δημιουργεί αντίφαση ανάμεσα στις μαρτυρίες και το επιστημονικό υλικό. Ο ρουχισμός αντίθετα ταιριάζει με τον χρόνο τέλεσης του εγκλήματος αν διαπράχτηκε από τη σταλινική πλευρά, καθώς ο Απρίλης του 1940 ήταν ιδιαίτερα βαρύς.

Η σοβιετική έκθεση δεν αναφέρει πουθενά ούτε μια φορά τα Ες Ες, τα οποία θα αναμενόταν λογικά να αναλάβουν την επιχείρηση αν ήταν έγκλημα των ναζί, όπως γινόταν σε όλες τις περιπτώσεις. Αντίθετα αποδίδει το έγκλημα σε μια τακτική γερμανική μονάδα, το 537 τάγμα κατασκευών, κατονομάζοντας σχετικά το διοικητή της αντισυνταγματάρχη Άρνες, με επίκληση της μαρτυρίας των Ρωσίδων μαγειρισσών στο τάγμα.

Τον Ιούλιο του 1946 το θέμα του Κατίν συζητείται στο Δικαστήριο Εγκλημάτων Πολέμου της Νυρεμβέργης, όπου δικάζονται τα εγκλήματα πολέμου των ναζί. Η σοβιετική πλευρά παρουσιάζει εκεί την έκθεση Μπούρντενκο, ζητώντας να γίνει δεκτή χωρίς να επιτραπεί στους Γερμανούς να καλέσουν μάρτυρες. Τελικά τους επιτρέπεται και η γερμανική πλευρά παρουσιάζει το διοικητή και μερικούς αξιωματικούς της μονάδας που ήταν τον Αύγουστο-Σεπτέμβρη του 1941 στο Κατίν. Αποδεικνύεται ότι η μονάδα δεν ήταν το 537 τάγμα κατασκευών που λέει η έκθεση Μπούρντενκο, αλλά το 537 σύνταγμα διαβιβάσεων. Επιπλέον ο διοικητής, συνταγματάρχης Άρενς (και όχι Άρνες, όπως τον αναφέρει η έκθεση), βρισκόταν σε άλλη περιοχή και μετατέθηκε στο Κατίν το Νοέμβριο του 1941, μετά τον υποτιθέμενο χρόνο τέλεσης του εγκλήματος από τους ναζί. Η εκδοχή της έκθεσης Μπούρντενκο καταρρέει και ακροαματική διαδικασία σταματά χωρίς να παραπεμφθούν οι Γερμανοί αξιωματικοί σε δίκη και χωρίς να υπάρξει διαμαρτυρία από τη ρωσική πλευρά.

  1. Το 1951-52 σχηματίζεται στις ΗΠΑ μια επιτροπή του Κογκρέσου, η Επιτροπή Μάντεν, από το όνομα του επικεφαλής της γερουσιαστή Μάντεν, για το θέμα του Κατίν. Η έρευνα του Κογκρέσου υπηρετεί και πολιτικές σκοπιμότητες, τη δικαιολόγηση του ψυχρού πολέμου, αλλά φέρνει στο φως κάποια σημαντικά στοιχεία. Καταρρίπτει επίσης δυο φαινομενικά ισχυρά επιχειρήματα της σταλινικής πλευράς.

Το πρώτο είναι ότι στις εκταφές στο Κατίν βρέθηκαν γερμανικές σφαίρες στους τάφους. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά οφείλεται στο ότι τα συγκεκριμένα πιστόλια που χρησιμοποιήθηκαν εξάγονταν στην ΕΣΣΔ στην περίοδο του γερμανοσοβιετικού συμφώνου και πιο πριν, όπως καταθέτει ο επικεφαλής της βιομηχανίας που τα παρήγαγε.

Το δεύτερο είναι ότι η σήψη των πτωμάτων στις εκταφές δεν ήταν πολύ προχωρημένη. Αυτό οφειλόταν στο ότι η πίεση στους μαζικούς τάφους ήταν μεγάλη ενώ δεν υπήρχε και οξυγόνο για να γίνει η βακτηριακή αποσύνθεση. Στις συνθήκες αυτές επήλθε μουμιοποίηση.

Πολύ σημαντική είναι η κατάθεση του Βαν Βλιέτ, ενός Αμερικανού στρατιωτικού, αιχμαλώτου των ναζί, που τον είχαν πάει να δει τα ευρήματα.

Ο Βαν Βλιέτ καταθέτει δυο πράγματα. Πρώτο, ότι οι στολές και οι μπότες των Πολωνών στις εκταφές ήταν αδιάλειπτα ταιριαστού μεγέθους. Αυτό ανατρέπει τον ισχυρισμό στην έκθεση Μπούρντενκο ότι οι ναζί μετέφεραν πτώματα Εβραίων από άλλες περιοχές και τα έντυσαν με στολές Πολωνών, αφού τότε δεν θα ταίριαζαν άψογα τα μεγέθη.

Και το δεύτερο, το οποίο το βεβαιώνει ρητά και η έκθεση Μπούρντενκο, ότι οι στολές και οι μπότες των Πολωνών παρουσίαζαν πολύ λίγη φθορά. Αυτό αποδεικνύει ότι οι Πολωνοί δολοφονήθηκαν μόνο λίγο καιρό μετά τη σύλληψή τους το Σεπτέμβρη του 1939, το οποίο ταιριάζει πολύ καλά με τον Απρίλη-Μάη του 1940, το χρόνο τέλεσης του εγκλήματος από τη σταλινική πλευρά. Αν αντίθετα είχαν χρησιμοποιηθεί για επισκευές στους δρόμους και τους είχαν εξοντώσει οι ναζί τον Αύγουστο-Σεπτέμβρη του 1941, τότε θα έπρεπε ο ρουχισμός τους να παρουσιάζει μεγάλη φθορά.

Να σημειωθεί ότι ακόμη και οι ναζί στην έρευνά τους κάλεσαν ιατροδικαστές από τις άλλες, κατεχόμενες από αυτούς χώρες, ενώ η σταλινική πλευρά δεν επέτρεψε να παραστεί κανείς στις εκταφές της επιτροπής Μπούρντενκο, ούτε καν ένας εκπρόσωπος της πολωνικής κυβέρνησης. Από τους 12 ιατροδικαστές της επιτροπής των ναζί άλλαξαν αργότερα γνώμη μόνο δυο, ένας Βούλγαρος και ένας Τσέχος που κατηγορούνταν για συνεργάτες των Γερμανών και θα πλήρωναν με τη ζωή τους αν δεν το έκαναν. Από όσους ήταν στη Δύση κανείς δεν άλλαξε γνώμη και μάλιστα ένας Δανός, ο Τράμσεν, που είχε συμμετάσχει στη δανική αντίσταση και βασανίστηκε αργότερα από τους ναζί, επιβεβαίωσε την κατάθεσή του στην Επιτροπή Μάντεν.

  1. Τα ντοκουμέντα για το Κατίν

Η οριστική απόδειξη για το Κατίν έρχεται μετά το 1989 όταν ο Γκορμπατσόφ αναγνωρίζει τη σοβιετική ενοχή και δίνει στην πολωνική πλευρά καταλόγους με τα ονόματα των νεκρών. Το 1992 παραδίδονται από τον Γιέλτσιν στον πρόεδρο Βαλέσα τα ντοκουμέντα, που τεκμηριώνουν αναμφισβήτητα τη σταλινική ενοχή. Σε αυτά περιλαμβάνονται: Πρώτο, η απόφαση του ΠΓ του ΠΚΚ (Μπ.) της 5 Μάρτη 1940 για την εκτέλεση των Πολωνών, υπογραμμένη από τους Στάλιν, Βοροσίλοφ, Μολότοφ και Μικογιάν. Δεύτερο, το απόσπασμα της Συνεδρίασης του ΠΓ όπου επιβεβαιώνεται η λήψη της απόφασης. Και τρίτο, ένα υπηρεσιακό σημείωμα του Σελέπιν, επικεφαλής της Κα Γκε Μπε στα 1958 προς τον Χρουστσόφ, όπου αναφέρεται επίσης η ίδια απόφαση και δίνονται ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των εκτελεσμένων.

Τα ντοκουμέντα θεωρούνται γενικά γνήσια και δεν έχουν διατυπωθεί σοβαρές αντιρρήσεις εναντίον τους. Πέρα από τη γνησιότητα των υπογραφών έχουν κανονικού αριθμούς καταχώρησης, φόρμα που συμπίπτει με την ακολουθούμενη στα κομματικά έγγραφα της περιόδου, κοκ. Τον Απρίλη του 2010 αναρτήθηκαν και στα επίσημα ρωσικά κρατικά αρχεία, ενώ στο τέλος της ίδιας χρονιάς ο τότε Ρώσος πρόεδρος Μετβέντεφ και ο Πούτιν έκαναν δηλώσεις αναγνώρισης της ρωσικής ενοχής.

Σήμερα η σταλινική ενοχή για το Κατίν είναι τεκμηριωμένη και καθολικά αποδεκτή. Την έχουν αμφισβητήσει πρόσφατα μόνο μερικοί Ρώσοι νεοφασίστες οπαδοί του Στάλιν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Γιούρι Μούχιν, μια περίπτωση Ρώσου Λιακόπουλου. Και επίσης ελάχιστοι σκληροπυρηνικοί εναπομένοντες σταλινικοί, μεταξύ αυτών η ηγεσία του ΚΚΕ και ο Ν. Μπογιόπουλος στο Ριζοσπάστη, που αντέγραψαν στην αρθρογραφία τους τα ψεύδη του Μούχιν.

  1. Συμπεράσματα

Τι μας δείχνει το Κατίν σχετικά με το σταλινισμό και τη σταλινική τρομοκρατία; Θα καταλήξω σε τρία συμπεράσματα.

  1. Ο σταλινισμός χρησιμοποίησε για να επιβληθεί κτηνώδη, άσκοπη βία, η οποία στρεφόταν αδιάλειπτα ενάντια σε αθώους. Αυτή η βία ήταν αναγκαία για να εδραιωθούν οι γραφειοκράτες του Στάλιν στην εξουσία, οι οποίοι όντας ένα παρασιτικό στρώμα δεν είχαν μια θετική προοπτική, ούτε ήταν ικανοί να κυβερνούν με πολιτισμένα μέσα όπως σε ορισμένες περιόδους η αστική τάξη της Δύσης.
  2. Ο σταλινισμός αποτελεί ένα ολοκληρωτικό σύστημα, δηλαδή αυτό που τον διέκρινε ήταν να αναπτύσσει και να ωθεί τις καταπιεστικές πρακτικές ως τις ακραίες συνέπειές τους. Το Κατίν είναι ένα έγκλημα που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τα αντίστοιχα εγκλήματα των ναζί.

Ο σταλινισμός ανέπτυξε επίσης μια ολόκληρη κυνική βιομηχανία ψέματος για να συγκαλύπτει τα αίσχη και τα μαζικά του εγκλήματα και να τα παρουσιάζει ως ταυτόσημα με την υπόθεση του κομμουνισμού, της παγκόσμιας αδελφοσύνης, κοκ.

  1. Τέλος, εδώ υπάρχει ένα τελευταίο ζήτημα, αν οι ρίζες αυτών των πρακτικών μπορεί να ανιχνευθούν στην πρακτική των Μπολσεβίκων στην Οκτωβριανή Επανάσταση. Η απάντηση σε αυτό είναι αρνητική. Η βία των Μπολσεβίκων ήταν επαναστατική βία που υπηρετούσε προοδευτικούς ιστορικούς σκοπούς και διαφέρει ουσιαστικά από την ωμή, κτηνώδη και άσκοπη βία του σταλινισμού.

*Ο Χρήστος Κεφαλής είναι μέλος της ΣΕ της Μαρξιστικής Σκέψης. Το παρόν είναι μια διάλεξή του που δόθηκε τον Ιούνιο του 2013 στο Σεμινάριο Ιστορίας στην Έπαυλη Δροσίνη στην Κηφισιά.
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση