Στοχασμοί 13/08/2015

Το Σύνταγμα του Μεταξά

Για να μην καταλήξει όμως όλη η εξουσία σε ένα σώμα, ο Μεταξάς χωρίζει τους αντιπρόσωπους του λάου σε τρία σώματα φορείς των τριών εξουσιών. Οι αντιπρόσωποι δεν μπορεί να μετέχουν σε περισσότερα από ένα συμβούλιο και είναι άμισθοι.
Λίγες μέρες περάσαν από την επέτειο της επιβολής του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου και νομίζω ότι είναι μια ευκαιρία να γίνουν και κάποιοι παραλληλισμοί με την σημερινή κατάσταση.

Αν και έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε, η ιστορία όσο πιο παλιά είναι τόσο πιο σίγουρα διδάσκει.

Ο Μεταξάς ανέλαβε την κυβέρνηση το 1936, μετά από την πτώχευση του 1931 που ακολούθησε το κραχ του 1929 και την αποτυχία των μεγάλων κομμάτων της εποχής να λύσουν τα προβλήματα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το κραχ και η επακόλουθη Ελληνική πτώχευση και τότε ήλθε μέσα σε μια φιλελεύθερη οικονομία, με ανοικτά σύνορα και την δραχμή συνδεδεμένη με την λίρα Αγγλίας.

Με παρόμοιο τρόπο εξάλλου είχαμε πτωχεύσει και την προηγούμενη φορά.

H λύση που δόθηκε από τα οικονομικά επιτελεία διεθνώς, ήταν η στροφή σε προστατευμένες οικονομίες που έδωσε καλά αποτελέσματα.
Υπάρχουν πολλές αναφορές για αυτή την αλλαγή οικονομικής πολίτικης.

Μια από τις ελάχιστα χρησιμοποιούμενες πήγες, είναι η “πολίτικη διαθήκη” του Χίτλερ.

“Η έσχατη μεγάλη οικονομική κρίση έπληξε τόσο την Γερμανία όσο και τις Ηνωμένες Πολιτείες την ίδια περίπου εποχή και με την ίδια ένταση. Οι δύο χώρες αντιμετώπισαν την καταιγίδα καταφεύγοντας στους ίδιους περίπου χειρισμούς. Το εγχείρημα αυτό, αν και υπήρξε εξαιρετικά δυσχερές, στέφθηκε με επιτυχία από την πλευρά μας. 

Στην Αμερική, όπου σημειωτέον ότι δεν εμφάνιζε καμιά σοβαρή δυσκολία, η επιχείρηση σημείωσε μόνο μια μέτρια επιτυχία. Και αυτό συνέβη υπό την καθοδήγηση του Ρούζβελτ και των Εβραίων συμβούλων του. Αυτή η αποτυχία του Νιου Ντηλ θα πρέπει να θεωρείται υπεύθυνη σε μεγάλο βαθμό για τον πολεμικό πυρετό που διακρίνει σήμερα τις ΗΠΑ”.

Στην Ελλάδα παρόλο που ο Βενιζέλος ακολούθησε παρόμοιες πρακτικές, αποσυνδέοντας από την λίρα και υποτιμώντας την δραχμή και επιβάλλοντας δασμούς στις εισαγωγές προϊόντων και έλεγχους στην εξαγωγή κεφαλαίων, δεν κατάφερε ούτε αυτός ούτε οι επόμενες κυβερνήσεις να λύσουν τα προβλήματα που όπως και σήμερα στην χωρά μας δεν είναι μόνο οικονομικά.

Η κομματοκρατία με παρεπόμενα την ξενοκρατία και το πελατειακό κράτος ήταν πληγές που δεν μπορούσαν να κλείσουν χωρίς δραστικά μετρά.

Σήμερα σχεδόν όλοι θεωρούν τον Μεταξά δικτάτορα, αλλά στην πραγματικότητα όλες οι ενέργειες του προβλεπόταν από το σύνταγμα το οποίο δεν κατέλυσε, αλλά περιόρισε για κάποιο διάστημα, με νόμιμο τρόπο και με την συγκατάθεση του αρμοδίου γι αυτό ανωτάτου άρχοντα, χωρίς βια και πραξικοπήματα.

Οπωσδήποτε ο Μεταξάς δεν ήταν διατεθειμένος να επανέλθει στην προτέρα κατάσταση, παραδίδοντας την χώρα στους πολίτικους που την είχαν καταστρέψει και εγώ τουλάχιστον τον δικαιολογώ απολύτως.

Δεν ήταν όμως και στους στόχους του να μετατρέψει την προσωρινή αναστολή κάποιων άρθρων του συντάγματος σε μια μόνιμη δικτατορία.
Στην Ελλάδα άλλωστε και τις τρεις φόρες που έγινε προσπάθεια να ξεφύγει η χώρα από την κομματοκρατία που είναι ταυτόσημη με την ολιγαρχία και την ξενοκρατία, δεν έγινε προσπάθεια εγκαθίδρυσης δικτατορίας μόνιμης, αλλά αλλαγής πολιτεύματος.

Ο Καποδίστριας που προσπάθησε να φέρει σε λογαριασμό την χώρα, δεν προοριζόταν για μόνιμος κυβερνήτης και ο Παπαδόπουλος ανετραπει ενώ είχε ήδη ψηφίσει σύνταγμα, διορίσει πολίτικη κυβέρνηση και προκηρύξει εκλογές για νέα βουλή.

Ο Μεταξάς επίσης είχε ήδη φτιάξει ένα προσχέδιο συντάγματος το οποίο δημοσίευσαν συνεργάτες του στους οποίους το είχε υπαγορεύσει.

http://ioannismetaxas.gr/To%20Politevma%20Metaxa%20GAK%20no10%20Entupo.pdf

Είναι οι σκέψεις του για ένα νέο πολίτευμα, που θα είχε σαν επίκεντρο το λαό και το έθνος, του οποίου η ανόθευτη θέληση να είναι ο υπέρτατος νόμος, αλλά θα εξασφάλιζε παράλληλα και μια ισχυρή κυβέρνηση που δεν θα έπεφτε στα χεριά δημαγωγών.

“Το πρώτον θέμα είναι ποιος είναι ο φορεύς της αρχής, της εξουσίας. Σε κράτος βασιλευόμενον, κατ εμέ, είναι ο βασιλεύς. Αλλ ο βασιλεύς δεν ενεργεί ποτέ μόνος του, αλλ ενεργεί δια μιας υπευθύνου κυβερνήσεως την οποία διορίζει αυτός”.

Μ αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση επιλέγεται από τον ανώτατο άρχοντα και όχι από τον λαό, πράγμα καθόλου δημοκρατικό. Η επόμενη παράγραφος όμως προσπαθεί να θεραπεύσει αυτό το ελάττωμα.

“Ποια η συμμετοχή του λάου; Αν υποθέσωμεν, ότι η συμμετοχή είναι κυριαρχική, τότε παύει να είναι ο βασιλεύς και η κυβέρνησις οι φορείς της εξουσίας. Αλλά δεν μπορεί να είναι κυριαρχική. Τι θα είναι; Θα είναι συμβουλευτική. Όχι μόνον συμβουλευτική. Αλλά και έκφρασις των επιθυμιών και της θελήσεως. Αν έχει την επιρροήν αυτήν ο λαός είναι πολύ μεγάλη”.
“Κατά δυο τρόπους γίνεται η συμμετοχή του λάου. Ή απ ευθείας, το οποίον όμως ημπορεί να γίνεται κάθε τόσο. Αλλά δεν ημπορεί να είναι ένας διαρκής σύμβουλος, δεν ημπορεί κανείς να κάνει συχνά δημοψηφίσματα, διότι θα αναστάτωνε την ζωήν. Δεν ημπορεί να γίνει παρά δι αντιπρόσωπων”.


Για να μην καταλήξει όμως όλη η εξουσία σε ένα σώμα, ο Μεταξάς χωρίζει τους αντιπρόσωπους του λάου σε τρία σώματα φορείς των τριών εξουσιών. Οι αντιπρόσωποι δεν μπορεί να μετέχουν σε περισσότερα από ένα συμβούλιο και είναι άμισθοι.

“Επομένως θα έχομεν: Εν συμβούλιον για την νομοθετικήν εξουσίαν, εν συμβούλιον για την εκτελεστικήν εξουσίαν και εν συμβούλιον δια την δικαστικήν εξουσίαν τα οποία θα προέρχονται απ ευθείας και τα τρία, δι εκλογής καθολικής και αμέσου και μυστικής, μέσα εις τα οποία θα μπορούσε να υπάρχει ένα μικρόν ποσοστόν επαγγελματικόν”.

Τέλος υπάρχουν και τα δημοψηφίσματα για τις περιπτώσεις που η κυβέρνηση είναι αδύνατον να συνεργαστεί με τους αντιπρόσωπους κάποιου από τα τρία συμβούλια.

“Τελευταίος θεσμός είναι το δημοψήφισμα, οσάκις δι οιονδήποτε λόγον νομίση η κυβέρνησις και ουδείς άλλος, ότι πρέπει να προσφύγη εις την ετυμηγορίαν του λάου.
Υποθέσωμεν ότι εν απ αυτά τα συμβούλια. κάνει μιαν συστηματικήν αντίδρασιν και δεν ημπορει να προχωρήση η κυβέρνησις. Τότε πάει στο λαό και προκαλεί δημοψήφισμα και λύεται δια δημοψηφίσματος κυριαρχικώς το ζήτημα”.

Γενικά η γνώμη των αντιπρόσωπων αλλά και των δημοψηφισμάτων δεν είναι δεσμευτικές για την κυβέρνηση η οποία μπορεί να επιμείνει στις θέσεις της, αλλά αυτό σημαίνει ότι θα βρίσκεται σε συνεχή δυσαρμονία με την εκφρασμένη θέληση του λάου.
Σε περίπτωση ας πούμε μη ψήφισης ενός νόμου από το εκτελεστικό συμβούλιο η κυβέρνηση μπορεί να τον θέσει σε ισχύ αλλά πρέπει να τον επαναφέρει μετά τις εκλογές που γίνονται κάθε τρία χρονιά, στο καινούργιο συμβούλιο. Αν ούτε τότε ψηφιστεί γίνεται δημοψήφισμα χωρίς να είναι καθαρό στο κείμενο, τι γίνεται τότε. Εκείνο που αναφέρεται είναι

“Αν και η νέα βουλή και το δημοψήφισμα τον απορρίψουν, τότε βεβαίως τον νόμον αυτόν δεν τον θέλει το έθνος”.

Μια καινοτομία ακόμη του συντάγματος είναι η απαγόρευση των κομμάτων που ο Μεταξάς τα θεωρούσε αιτία του διχασμού ενώ του ήταν και γνωστό ότι ως μηχανισμοί εξουσίας. βασίζονται σε χρηματοδότες και ισχυρούς προστάτες για να μπορούν να υφαρπάξουν τις ψήφους του καταδημαγωγούμενου λάου.

“Κόμματα δεν αναγνωρίζονται.”

Περίεργη είναι η εκλογή πρωθυπουργού αφού γίνεται μετά τον διορισμό του από τον βασιλιά και έχει κι αυτή χαρακτήρα συμβουλευτικό και έκφρασης της λαϊκής θέλησης.

“Ο βασιλεύς διορίζει τον πρωθυπουργόν. Την πρώτη Κυριακήν μετά πάροδον είκοσι ήμερων από της ορκωμοσίας της κυβερνήσεως διενεργείται υποχρεωτικώς δημοψήφισμα......

Δηλαδή ο βασιλεύς αν θελη, έχει το δικαίωμα να εμμείνει εις τον διορισμον του πρωθυπουργοί έστω και αν έτερος έλαβε περισσοτέρας ψήφους”.

Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι η εξουσία που δίνεται στον λαό είναι μικρή σε σχέση με την εξουσία που δίνεται στον βασιλιά και ίσως ναχει δίκιο, γι αυτό ίσως και ο Μεταξάς στο ημερολόγιο του διατυπώνει την άποψη ότι θα πρέπει με τον χρόνο να δοκιμαστούν νέοι θεσμοί για να εμπλουτίσουν το πολίτευμα.

Το προσχέδιο όμως αυτό δείχνει την βαθιά κατανόηση του Μεταξά για την πολιτική.

Πράγματι ο βασιλιάς δεν έχει κανένα συμφέρον να έρχεται σε δυσαρμονία με τον λαό κινδυνεύοντας να χάσει το θρόνο του, ενώ η ολιγαρχία που συνήθως έχει το πάνω χέρι πότε ως προστάτιδα των λαών, πότε σαν υπερασπιστής των συμφερόντων του θρόνου, σ αυτό το σύνταγμα εξαφανίζεται και λαμβάνεται μεριμνά να μην της δοθεί ευκαιρία να τρυπώσει μεταξύ του λαού και της κυβέρνησης του.

Η άμεση επαφή της ηγεσίας με τον λαό, έχει δώσει καλά αποτελέσματα στο παρελθόν, αν και πάντα ήταν θέμα τύχης να βρεθεί ο ηγέτης και οι συνθήκες που ο Μεταξάς προσπαθεί να δημιουργήσει.

Για μένα είναι φανερό, ότι αυτό το πολίτευμα προσπαθούσε κατά κύριο λόγο να ενώσει το έθνος, εξαφανίζοντας τα κόμματα τα οποία όχι μόνο το διχάζουν με την πολίτικη τους δράση, άλλα κυρίως στη μάχη για την εξουσία γίνονται υποχείρια της ολιγαρχίας και των ξενών δυνάμεων που διαθέτουν επιρροή και χρήμα.

Προσπαθούσε δηλαδή να μην επιτρέψει σε ξένα προς το έθνος συμφέροντα να τρυπώσουν ανάμεσα στον λαό και την εξουσία, κάνοντας την κυβέρνηση άτρωτη σε πιέσεις για όσο διάστημα ο λαός θα ήταν ευχαριστημένος.

Εφόσον το σύνταγμα αυτό δεν φτιάχτηκε και δεν εφαρμόστηκε πότε, ο καθένας μπορεί να κρίνει αν είχε πιθανότητες να πετύχει αυτά που ζητούσε, η θα κατέληγε σε υποδούλωση του λάου στον βασιλιά.

Όπως και να έχει, ο Μεταξάς υπήρξε πραγματικός εθνικιστής και δεν θα μπορούσε πάρα να προσπαθήσει να κάνει το καλύτερο για το έθνος, που δεν είναι οι βασιλιάδες και οι προύχοντες, άλλα ο απλός λαός.

Άσο έζησε είχε καταφέρει να ανορθώσει την χωρά οικονομικά προσφέροντας παράλληλα στους εργαζόμενους πολλά από αυτά που σήμερα βλέπουμε να καταργούνται στις ίδιες συνθήκες που αυτός τα θεσμοθέτησε, γιατί στο μυαλό του οι στυλοβάτες της οικονομίας και της κοινωνίας δεν ήταν οι τράπεζες και οι επενδύσεις

"...Σε δύο πόδια στηρίζεται η κοινωνία: Στους αγρότες και τους εργάτες.
Επάνω σ' αυτούς τους στύλους, στηρίζεται το οικοδόμημα της αστικής κοινωνίας".

Αυτό σε συνδυασμό με την προπαρασκευή της άμυνας της χωράς και το μεγάλο ΟΧΙ (κάποιοι που φώναζαν τόσα χρονιά ότι το είπε ο λαός θα πρέπει να ψάχνουν τρυπά να κρύψουν το ρεζιλίκι τους), έκαναν τον Μεταξά αγαπητό ακόμη και σήμερα πάρα τους τόνους λάσπης που οι δημοκρατικότατες εκτοξεύουν επί 80 χρονιά εναντίον του.
Για το τι επικρατούσε τότε μας λέει το παλιό μέλος της ΕΟΝ, της νεολαίας του Μεταξά, ο Μίκης Θεοδωράκης σε συνέντευξη του το 2006 στην «Καθημερινή».

«…Ο θάνατος του Μεταξά ήταν ένα μεγάλο σοκ. Ο Μεταξάς ήταν πολύ τυχερός διότι συνέδεσε το όνομά του με το «Όχι», συνέδεσε το όνομά του με τη νίκη και πέθανε σε μια κορύφωση νίκης. Στην Τρίπολη, πρέπει να σου πω ότι έγιναν μνημόσυνα σε διάφορες εκκλησίες. Κι εμείς πήγαμε σε μια εκκλησία, όχι στη μητρόπολη, σε μια άλλη, πιο μικρή. Την ώρα λοιπόν του μνημοσύνου, ο κόσμος έκλαιγε τόσο γοερά, ώστε από τη μία εκκλησία στην άλλη άκουγες τα κλάματα. Έκλαιγε όλη η πόλη για τον Μεταξά…».

Να δούμε πόσο θα κλάψει ο λαός τα σημερινά λαμόγια που δεν ήταν δικτάτορες, άλλα λαοπρόβλητοι πρωθυπουργοί.
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

Σχόλια   

0 #1 Γιάννης Καμίνης 10-09-2015 13:58
Είναι ένα ιδιαίτερο φαινόμενο ο Μεταξάς. Ασφαλώς, προσέγγιζε την φασίζουσα ιδεολογία αλλά δεν ήταν σαν τον Μουσολίνι ή τον Χίτλερ. Ήταν αριστοκρατικής προελεύσεως. Φτωχός μεν αλλά φέροντας τον τίτλο του Κόμη, γερμανοτραφής, επηρεασμένος από τον γερμανικό ρομαντισμό του 19ου αιώνα. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εκπρόσωπος του αριστοκρατικού σοσιαλισμού, όντας ενάντιος φυσικά προς το αστικό κράτος. Γι' αυτό άλλωστε απεχθανόταν τους πλουτοκράτες. Πάντως ο Μεταξάς δεν ήταν αντισημίτης, προς τιμήν του, τα Εβραϊκά Χρονικά του Λονδίνου είχαν ενθουσιασθεί από την άνοδο του Μεταξά στην αρχή και τον θεωρούσαν γνήσιο φίλο των Εβραίων. Αυτό που αναφέρεις στο άρθρο σου είναι το λεγόμενο συντεχνιακό κοινοβούλιο, χαρακτηριστικό κάθε σωματειακού κράτους. Εκείνη την εποχή ήταν δυνατόν να εφαρμοσθεί ένα τέτοιο σύστημα σε ένα κράτος όπως η Ελλάδα, άλλωστε, η Γερμανία και η Ιταλία τα ίδια συστήματα είχαν. Στην εποχή μας όμως, η οποία είναι πολλή διαφορετική αμφιβάλλω αν υπάρχει περιθώριο για κάποιου είδους αντικαπιταλισμό , μια τέτοια οικονομική πολιτική θα οδηγούσε σε ολική οικονομική καταστροφή και ακόμη δεν έχω ακούσει κάποια αντιπρόταση.
Παράθεση

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση