Στοχασμοί 24/05/2015

Από την κυβέρνηση στην "διακυβέρνηση"

Η ανάδυση νέων κοινωνικών σχηματισμών στο πεδίο της πολιτικής διαδικασίας δεν είναι από μόνη της θετική ή αρνητική, καθώς εξαρτάται από τις δυνατότητες που αναφύονται και την δυναμική τους.

Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν ολοένα και περισσότερο οι φωνές που διατυμπανίζουν ότι η άσκηση της πολιτικής εξουσίας δεν θα πρέπει να επαφίεται αποκλειστικά στους <<παραδοσιακούς>> πολιτικούς θεσμούς (κράτος, κυβέρνηση, κόμματα), αντιπροτείνοντας έναν εναλλακτικό τρόπο άσκησης της εξουσίας, ο οποίος συμπυκνώνεται στην έννοια της διακυβέρνησης.

Χαρακτηριστικά, το βασικό αίτημα της διακυβέρνησης είναι η αποκέντρωση της εξουσίας, με σκοπό την οικονομική ανάπτυξη και την αποτελεσματικότερη <<παραγωγή>> πολιτικών αποφάσεων. Πιο συγκεκριμένα, η διακυβέρνηση ως μοντέλο διαχείρισης των συλλογικών υποθέσεων στηρίζεται στην συρρίκνωση του κράτους και στην αποδυνάμωση της κυβερνητικής ισχύος, προωθώντας την συμμετοχή νέων κοινωνικών φορέων στην διαμόρφωση των πολιτικών αποφάσεων. Οι κοινωνικοί φορείς που αναλαμβάνουν μείζονα ρόλο στην διαμεσολάβηση των πολιτικών αποφάσεων είναι οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ), οι Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές (Α.Δ.Α) και άλλες οργανώσεις που πρόσκεινται στην κοινωνία των πολιτών. Οι προαναφερθέντες κοινωνικοί σχηματισμοί, κατά τους υποστηρικτές του <<συστήματος>> της διακυβέρνησης προστατεύουν την κοινωνία από την κρατική αυθαιρεσία, προφυλάσσοντας παράλληλα τα δικαιώματα των πολιτών. Επιπλέον, για πολλούς κοινωνικούς επιστήμονες και πολιτικούς η ανάδυση των προαναφερθέντων κοινωνικών φορέων συμβάλλει στην ποιοτική αναβάθμιση της δημοκρατίας, ενώ ταυτοχρόνως αναλαμβάνουν τον ρόλο του <<ελεγκτή>> προς τις κρατικές λειτουργίες και στις διάφορες μορφές διαφθοράς που παρατηρούνται στα κόμματα (πελατειακές σχέσεις). Με τα παραπάνω επιχειρήματα νομιμοποιήθηκε και η έλευση του εκσυγχρονισμού στην Ελλάδα, όπου μετά τον 1996 και επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ εισήλθε δυναμικά στο δημόσιο πολιτικό λόγο η έννοια της διακυβέρνησης  με σκοπό την  αποκέντρωση της εξουσίας. Σε θεωρητικό επίπεδο η διαδικασία της διακυβέρνησης ενέχει αρκετά θετικά στοιχεία καθώς διεισδύουν στην σφαίρα των πολιτικών αποφάσεων και άλλοι κοινωνικοί δρώντες, οι οποίοι θέτουν τα δικά τους πολιτικά και κοινωνικά αιτήματα στους επίσημους πολιτικούς φορείς (κυβέρνηση, κόμματα, κράτος). Σε πρακτικό όμως επίπεδο, παρατηρείται ότι σε πολλές περιπτώσεις  η αποκέντρωση της εξουσίας αντί να συρρικνώνει την διαφθορά, την διογκώνει, με αποτέλεσμα να εγείρονται έντονοι προβληματισμοί. Χαρακτηριστικά, τα τελευταία χρόνια αναφύονται συνεχώς υποθέσεις διαφθοράς, στις οποίες εμπλέκονται Μ.Κ.Ο, Α.Δ.Α και διάφορες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Επιπροσθέτως, το σημαντικότερο ζήτημα που τίθεται από την αποκέντρωση της εξουσίας, είναι το μέλλον της δημοκρατίας.

Όπως προείπαμε, πολλοί <<εκσυγχρονιστές>> υποστηρίζουν ότι η συγκρότηση της κοινωνίας των πολιτών αναβαθμίζει την ποιότητα της δημοκρατίας. Η προαναφερθείσα άποψη μέχρι στιγμής δεν επαληθεύεται, διότι η πραγματικότητα την διαψεύδει ποικιλοτρόπως. Πιο αναλυτικά, μπορεί να υποστηριχτεί ότι η διαδικασία της διακυβέρνησης υπονομεύει την ποιότητα δημοκρατίας, καθώς πλέον η ισχύς των  δημοκρατικά εκλεγμένων θεσμών (κυβέρνηση) υποτιμάται. Επιπλέον, κοινωνικοί <<θεσμοί>>, όπως οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις ή οι Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές δεν έχουν καμία άμεση δημοκρατική νομιμοποίηση (π.χ εκλογές), εφόσον δεν λογοδοτούν στους πολίτες για τις ενέργειες τους. Παράλληλα, η αύξηση της επιρροής μη εκλεγμένων κοινωνικών φορέων αποδυναμώνει τις δυνατότητες πολιτικής παρέμβασης στις κυβερνήσεις, με αποτέλεσμα οι πολίτες να αποκτούν αντιπολιτικές τάσεις. Το προαναφερθέν, δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για το φασισμό, ο οποίος εκμεταλλεύεται  τις αντικομματικές και τις αντιπολιτικές τάσεις, με σκοπό την ευτελισμό της δημοκρατίας.

Εν κατακλείδι, η ανάδυση νέων κοινωνικών σχηματισμών στο πεδίο της πολιτικής διαδικασίας δεν είναι από μόνη της θετική ή αρνητική, καθώς εξαρτάται από τις δυνατότητες που αναφύονται και την δυναμική τους. Απαιτείται πρωτίστως να διακρίνουμε τους όρους με τους οποίους συμμετέχουν στην σφαίρα της πολιτικής οι <<σύγχρονοι>> κοινωνικοί φορείς. Αυτή την στιγμή πάντως η διαδικασία της διακυβέρνησης υπονομεύει την κοινοβουλευτική δημοκρατία και την πολιτική, καθώς αποκρύπτει τις συγκρουσιακές σχέσεις της σημερινής κοινωνίας και τις ταξικές αντιθέσεις.  

Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση