Στοχασμοί 08/04/2015

Η δημοκρατία ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη

Αναφέρομαι ασφαλώς στην δυναμική της συνείδησης και της ιστορίας (Χομπς, Καντ, Χέγκελ, κ.α), οι οποίες κινδυνεύουν από την δογματική προσέγγιση του νεοφιλελευθερισμού, που στο όνομα του κέρδους και της ανταγωνιστικότητας αρνείται οποιαδήποτε διαφορετική άποψη.
Η οικονομική κρίση που ταλανίζει τα τελευταία χρόνια πολλές χώρες της Δύσης, συμπεριλαμβανομένου και της Ελλάδας έχει ξεβράσει πολλούς προβληματισμούς σχετικά με το μέλλον της δημοκρατίας, η οποία τα τελευταία χρόνια συρρικνώνεται με τάχιστους ρυθμούς στο όνομα της <<ανταγωνιστικότητας>> και της <<αποδοτικότητας>>.

Πιο συγκεκριμένα με την έλευση των μνημονίων και των προγραμμάτων λιτότητας στην Ελλάδα, άρχισε να διεισδύει στον επίσημο ρητορικό λόγο πολλών κομμάτων η έννοια του μονόδρομου, με σκοπό την νομιμοποίηση της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, η οποία έχει σαν απώτερο στόχο την διάλυση των εργασιακών δικαιωμάτων.  Χαρακτηριστικά, η έννοια του μονόδρομου είναι εχθρική  με την έννοια της δημοκρατίας, καθώς προϋπόθεση της δεύτερης είναι ο αφανισμός της πρώτης. Το προαναφερθέν ισχύει, διότι δομικό χαρακτηριστικό της δημοκρατίας είναι ο διάλογος, μέσω του οποίου επιλύονται οι διαφορές και οι διαφωνίες σε ένα δημοκρατικό καθεστώς. Εν αντιθέσει με την δημοκρατία, η έννοια του μονόδρομου εχθρεύεται τον διάλογο και την διαφωνία, διότι θεωρεί οποιαδήποτε διαφορετική προσέγγιση εξ αρχής ως εσφαλμένη και αφελή. Πιο αναλυτικά, μια έκφραση που πρωταγωνίστησε στη δημόσια πολιτική σφαίρα της χώρας τα τελευταία χρόνια ήταν και η εξής: <<Δεν γίνεται αλλιώς, δεν υπάρχει άλλος δρόμος>>. Η προαναφερθείσα πρόταση εμπεριέχει  θεολογικά και μεσαιωνικά στοιχεία, καθώς έχει σαν σκοπό τη μη αμφισβήτηση, που ουσιαστικά μεταφράζεται στην απόρριψη του βασικού νεωτερικού αιτήματος, το οποίο είναι η έλλογη κριτική σκέψη και η άρση  κάθε βεβαιότητας.  

Πέρα όμως από την παραπάνω θεωρητική προσέγγιση μεγάλη σημασία έχει να δούμε τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούν τα τελευταία χρόνια στις δυτικές χώρες σε συνδυασμό με τον μετασχηματισμό της οικονομίας και της πολιτικής. Χαρακτηριστικά,  η στροφή  προς τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές (Ρήγκαν, Θάτσερ), έχει επιφέρει τερατώδεις μεταβολές στη σχέση της οικονομίας με την πολιτική. Αυτό πρακτικά μεταφράζεται  στην επικράτηση της οικονομίας και την συρρίκνωση της πολιτικής, καθώς το μείζον αίτημα του νεοφιλελευθερισμού είναι η πλήρης απελευθέρωση των αγορών και η συρρίκνωση της παρέμβασης του κράτους στις οικονομικές σχέσεις. Η μη παρέμβαση του κράτους στην οικονομία, ουσιαστικά  σηματοδοτεί την ασυδοσία των αγορών και την εξάτμιση της κοινωνικής πρόνοιας. Το προαναφερθέν νομιμοποιείται με τις έννοιες της ευελιξίας και της ελαστικότητας, οι οποίες προωθούνται ολοένα και περισσότερο από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, με σκοπό όπως αναφέρουν οι <<ειδήμονες>> την προσέλκυση επενδυτών. Πιο αναλυτικά οι υποστηρικτές του νεοφιλελευθερισμού, αναφέρουν ότι η παρέμβαση του κράτους είναι βλαπτική σε σχέση με τις αγορές διότι  εμποδίζει την διαδικασία της αυτορρύθμισης,  η οποία επιλύει από μόνη της τα ζητήματα αστάθειας που παρατηρούμε στις αγορές. Μόνο που η ίδια η ιστορία του διαψεύδει, καθώς το αόρατο χέρι του Α. Σμιθ, δεν λειτουργεί σε όλες τις περιπτώσεις, και αυτό αποδεικνύεται εμπράκτως από την κρίση του 2008, και βεβαίως από τα ολιγοπώλια και μονοπώλια που έχουν δημιουργηθεί σε διάφορα τμήματα της αγοράς. Μέσα σε τέτοιες συνθήκες η δημοκρατία και οι θεσμικοί κανόνες υποχωρούν, καθώς η αποδοτικότητα και η ανταγωνιστικότητα έχουν ξεκάθαρα την προτεραιότητα. Αυτό διαφάνηκε ξεκάθαρα  και στην περίπτωση της Ελλάδας όπου οι πράξεις νομοθετικού περιεχομένου σε συνδυασμό με τις εντολές της τρόικα, παρέκαμπταν ευθέως τις δημοκρατικές διαδικασίες τα τελευταία πέντε χρόνια.  

Επιπλέον, η κορύφωση της υπονόμευσης των δημοκρατικών διαδικασιών είναι εμφανής  και στην αντιμετώπιση που δέχεται η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝ.ΕΛΛ, με τις συνεχείς εξωτερικές παρεμβάσεις στα εσωτερικά ζητήματα μια ελεύθερης και αυτόνομης χώρας. Επί παραδείγματι, παράγοντες από τον κύκλο των δανειστών  πιέζουν για την αντικατάσταση υπουργών, διότι όπως υποστηρίζουν δεν συνάδουν με τα ιδεώδη της Ε.Ε. Μόνο που ξεχνούν ότι και η σημερινή Ε.Ε δεν έχει καμία σχέση με τις αρχές που οραματίζονταν οι πρωτεργάτες της ευρωπαϊκής ενοποίησης  (Ζαν Μονέ), που στηρίζονταν στις αξίες της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης, της συνεργασίας και της αλληλοβοήθειας.  Επιπλέον για να μην αμφισβητηθεί και πρακτικά ο νεοφιλελευθερισμός  και  η πολιτική της λιτότητας, οι δανειστές εκβιάζουν την νέα δημοκρατικά εκλεγμένη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝ.ΕΛΛ οδηγώντας την στην οικονομική ασφυξία και την  χρεοκοπία, με την συνεργασία εσωτερικών κομματικών σχηματισμών, που υποστηρίζουν με μένος τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές αντικρούοντας το δημοκρατικό αίτημα των πολιτικών για προοδευτική αλλαγή.

Εν κατακλείδι,  την ώρα που οι φωνές αμφισβήτησης κατά των νεοφιλελεύθερων πολιτικών πολλαπλασιάζονται οι εκπρόσωποι των δανειστών και οι διαμορφωτές των ευρωπαϊκών πολιτικών επιμένουν στην υπονόμευση της δημοκρατίας για χάρη του ανταγωνισμού και της οικονομικής αποδοτικότητας.  Με αυτά την στρατηγική κινδυνεύει ρητά πλέον το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, καθώς οι ευρωσκεπτικιστές κερδίζουν ολοένα και περισσότερο έδαφος την ώρα που ευρωπαίοι πολιτικοί αποδεικνύονται πολύ μικρότεροι των περιστάσεων  και της ιστορικής συγκυρίας. Επιπλέον, κινδυνεύει και το μεγαλύτερο κεκτημένο της σύγχρονης νεωτερικής κοινωνίας στο επίπεδο του πνεύματος. Αναφέρομαι ασφαλώς στην δυναμική της συνείδησης και της ιστορίας (Χομπς, Καντ, Χέγκελ, κ.α), οι οποίες κινδυνεύουν από την δογματική προσέγγιση του νεοφιλελευθερισμού, που  στο όνομα του κέρδους και της ανταγωνιστικότητας  αρνείται  οποιαδήποτε διαφορετική  άποψη.
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση