Στοχασμοί 11/01/2015

Η κρίση και η ιστορικότητα των διαιρετικών τομών

Επιπροσθέτως πέρα από το δίπολο εντός του ελλαδικού χώρου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο διεθνές σύστημα δημιουργούνται και καλλιεργούνται και άλλα διλήμματα, τα οποία μπορεί στο προσεχές μέλλον να λειτουργήσουν ως νομιμοποιητικές βάσεις για ριζικές αλλαγές σε παγκόσμια κλίμακα. Αναφέρομαι ασφαλώς στη σύγκρουση μεταξύ της Δύσης και των Τζιχαντιστών, της οποίας η συνέχεια προβλέπεται να αλλάξει τους παγκόσμιους συσχετισμούς.
Κατά κοινή ομολογία η ιστορία είναι ο καλύτερος διδάσκαλος του ανθρωπίνου είδους, καθώς μέσω των μηχανισμών της αναδεικνύει τις αντιφάσεις και τις αντιθέσεις που ταλαιπωρούσαν την εκάστοτε ιστορική εποχή και ξεβράζει τους πιθανούς μελλοντικούς ορίζοντες .

Πιο συγκεκριμένα, εάν εστιάσουμε σε οποιαδήποτε σημαντική ιστορική αλλαγή, θα αντιληφθούμε ότι πριν γεννηθούν οι πιο ριζοσπαστικές ιδέες (σε σχέση με την εποχή τους) υπήρχε σφοδρότατη σύγκρουση μεταξύ δύο διαιρετικών τομών, οι οποίες μάχονταν για να υπερασπιστούν τα συμφέροντα τους. Το προαναφερθέν χαρακτηριστικό διαφαίνεται ήδη από την αρχαιότητα, όπου σε στιγμές κρίσης έπεφταν οι μάσκες του συμβιβασμού και πρωταγωνιστούσε η τυφλή βία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, όπου η δημοκρατική Αθήνα πολέμησε με την ολιγαρχική Σπάρτη με σκοπό την επικράτηση του ενός. Τελικά από τον διαρκή αυτόν πόλεμο μεταξύ των δύο ισχυρότερων πόλεων της Αρχαίας Ελλάδας έχασαν και τα δύο στρατόπεδα, καθώς το αποτέλεσμα του πολέμου ήταν πέρα από την τυπική και ολοκληρωτική ήττα της Αθήνας, και η αποδυνάμωση της εξαθλιωμένης λόγω του πολεμικού κόστους, Σπάρτης, η οποία εάν και κέρδισε τυπικά τον πόλεμο άρχισε να παρακμάζει.

Αυτή η τραγική έκβαση του Πελοποννησιακού Πολέμου επιτελέσθηκε παρόλο που οι συνειδησιακοί ορίζοντες των πρωταγωνιστών (πολεμιστές, αρχηγοί) δεν το είχαν θέσει σαν στόχο. Η προαναφερθείσα διαπίστωση αποδεικνύει εμπράκτως ότι πολλές φορές στην κίνηση της ιστορίας τα δρώντα υποκείμενα ενώ έχουν θέσει κάποιον αρχικό σκοπό, καταφέρνουν να γεννήσουν νέα , τα οποία ούτε στο φαντασιακό τους ενυπήρχαν.

Στη σύγχρονη εποχή αυτό διαπιστώνεται και στη διαδικασία της Γαλλικής Επανάστασης, καθώς οι πρωταγωνιστές (επαναστάτες) της προαναφερθείσας διαδικασίας δεν είχαν συνειδητοποιήσει σε καμία περίπτωση τις απίστευτες δυνάμεις που θα απελευθερώνονταν από τις επαναστατικές τους πράξεις. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τον μεγαλύτερο ίσως επαναστάτη εκείνης της περιόδου, τον Ροβεσπιέρο, ο οποίος στα αρχικά πλάνα της επανάστασης είχε σαν στόχο να εγκαθιδρυθεί ένα σύστημα σαν της ρεπουμπλικανικής δημοκρατίας (res publica) της αρχαίας Ρώμης, δίχως να αντιλαμβάνεται ότι οι επαναστατικές διεργασίες επρόκειτο να αλλάξουν ολόκληρο το μέλλον της ανθρωπότητας .

Πιο αναλυτικά με την έλευση του καπιταλισμού και των νεωτερικών θεσμών, αναδείχθηκαν νέοι πολύπλοκοι εξουσιαστικοί μηχανισμοί και ριζοσπαστικές αντιλήψεις, οι οποίες είχαν σαν σκοπό να επικρατήσουν σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο. Χαρακτηριστικά, ιδεολογίες όπως ο Φιλελευθερισμός, ο Κομμουνισμός και ο Εθνικισμός ήταν γεννήματα της Γαλλικής Επανάστασης και του καπιταλισμού. Επεξηγηματικά με το εργαλείο του ορθολογισμού άρχισαν να ξεδιπλώνονται πολύ σύντομα στην εποχή της νεωτερικότητας οι μεγάλες αντιφάσεις του καπιταλισμού, οι οποίες ήταν η άνιση πρόσβαση στον κοινωνικό πλούτο, η εκμετάλλευση εκατομμυρίων ανθρώπων με σκοπό το κέρδος και η αποθέωση του ατομοκεντρισμού. Οι αντιφάσεις του καπιταλισμού οδήγησαν ουκ ολίγες φορές σε συστημικές κρίσεις, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται διαιρετικές τομές και τεράστια διλήμματα. Σε εποχές κρίσεις οι επιλογές μειώνονται σε δύο, καθώς οι πολίτες καλούνται να επιλέξουν ή το ένα ή το άλλο, ανάλογα με το δίπολο που έχει δημιουργηθεί και την ιστορική συγκυρία.

Χαρακτηριστική περίπτωση που αποδεικνύει τα προαναφερθέντα ήταν η Οκτωβριανή Επανάσταση, όπου η οικονομική και πολιτική κατάσταση της τότε τσαρικής Ρωσίας είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο, ώστε οι πόρτες των επιλογών για τους να κλείνουν με τάχιστους ρυθμούς , με αποτέλεσμα να τεθεί το δίλημμα, ή με το αστικό μπλοκ ή με τους μπολσεβίκους. Στην ουσία η εξουσία είχε διαιρεθεί σε δύο επίπεδα, από τη μία την πολιτική εξουσία την κατείχαν τα αστικά κόμματα και από την άλλη το μέσα της βίας τα κατείχαν οι μπολσεβίκοι μέσω του ελέγχου των σοβιέτ. Επιπροσθέτως και την εποχή όπου ο Χίτλερ και το ναζιστικό κόμμα (1932) διεκδικούσαν την εξουσία στην Γερμανία είχαν δημιουργηθεί τέτοιες καταστάσεις από τις συνέπειες της κρίσης του 1929 αλλά και από τους αβάσταχτους όρους που είχαν τεθεί από την συνθήκη των Βερσαλλιών (1919), όπου οι κεντρώες δυνάμεις κατέρρευσαν σαν χάρτινος πύργος. Έτσι οι επιλογές των Γερμανών πολιτών ήταν δύο, η το ναζιστικό κόμμα, ή η στροφή προς την αριστερά. Η ιστορία έδειξε ότι λόγω της μη συνεργασίας του κομμουνιστικού κόμματος με το σοσιαλδημοκρατικό, το ναζιστικό κόμμα επικράτησε, έχοντας σαν αποτέλεσμα να γραφτούν οι πιο μελανές σελίδες της σύγχρονης ιστορίας.

Στις μέρες μας βιώνουμε στον ελλαδικό χώρο (και όχι μόνο) ένα άλλο ιστορικό δίλημμα, το οποίο δημιούργησε η έλευση της τρόικας και η διαχείριση της οικονομικής κρίσης που πλήττει τα τελευταία χρόνια την Ελλάδα. Αναφέρομαι σαφώς στο δίπολο μνημόνιο-αντιμνημόνιο το οποίο έχει σημαδέψει την πολιτική ατζέντα όλων των κομμάτων τα τελευταία πέντε χρόνια. Πιο συγκεκριμένα οι επικείμενες εκλογές της 25ης Γενάρη είναι από τις πιο σημαντικές που έχουν διεξαχθεί στην νεοελληνική ιστορία, καθώς δύο εντελώς διαφορετικά πολιτικά προγράμματα μεταξύ τους συγκρούονται. Από τη μία μεριά οι υποστηρικτές των μνημονίων και των πολιτικών λιτότητας, που έχουν διαλύσει τα εργασιακά δικαιώματα εκατομμυρίων ανθρώπων, και από την άλλη οι επικριτές των μνημονίων, οι οποίοι θέλουν να επανακτηθούν τα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα που έχουν διαρραγεί λόγω των νεοφιλελεύθερων πολιτικών.

Χαρακτηριστικά στις 25 του Γενάρη αναμετριέται ουσιαστικά το πρόγραμμα του Σύριζα και της Νέας Δημοκρατίας, διότι τα συγκεκριμένα κόμματα διεκδικούν ουσιαστικά την εξουσία και συμπυκνώνουν τη διαιρετική τομή μεταξύ μνημονίου- αντιμνημονίου. Η των κομμάτων με τη προαναφερθείσα διαιρετική τομή καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την κοινωνική τους αποδοχή. Αυτό αποδεικνύεται και εμπειρικά, καθώς τα κόμματα που κράτησαν μια μετέωρη στάση στο δίπολο μνημόνιο- αντιμνημόνιο συρρικνώθηκαν μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Επιπροσθέτως πέρα από το δίπολο εντός του ελλαδικού χώρου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο διεθνές σύστημα δημιουργούνται και καλλιεργούνται και άλλα διλήμματα, τα οποία μπορεί στο προσεχές μέλλον να λειτουργήσουν ως νομιμοποιητικές βάσεις για ριζικές αλλαγές σε παγκόσμια κλίμακα. Αναφέρομαι ασφαλώς στη σύγκρουση μεταξύ της Δύσης και των Τζιχαντιστών, της οποίας η συνέχεια προβλέπεται να αλλάξει τους παγκόσμιους συσχετισμούς.

Εν κατακλείδι με βάση την υπάρχουσα πολιτική κατάσταση, το αποτέλεσμα των εκλογών με μια επικείμενη νίκη του Σύριζα μπορεί να γεννήσει νέες δυνατότητες για το πολιτικό μέλλον της Ελλάδος αλλά και της Ε.Ε, καθώς ίσως μία νίκη ενός κόμματος που έχει σαν στόχο να απαγκιστρωθούν η Ελλάδα αλλά και οι άλλες πληττόμενες χώρες από την λιτότητα λειτουργήσει σαν αφετηρία για να αφανιστούν τα σύννεφα της αμφισβήτησης και του ευρωσκεπτικισμού που έχουν σκεπάσει την Ευρώπη. Τέλος ας μη ξεχνάνε οι υποστηρικτές της λιτότητας και της υποτιθέμενης σταθερότητας ότι η αποτελεί βασική προϋπόθεση του συμβιβασμού, της διαπραγμάτευσης και της σταθερότητας και όχι το αντίθετο.
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση