Νικολά Πουσέν, Η σφαγή των νηπίων
Στοχασμοί 21/10/2016

Ιωσήφ και Ηρωδης

Το marketing, τα ΜΜΕ, η διαφήμιση έχει αντικαταστήσει την ικανότητα και τη γνώση, υπάρχουν άλλωστε εκατομμύρια άνθρωποι, που γνωρίζουν τον υποψήφιο τους μόνο από την ψεύτικη εικόνα που τους παρουσιάζουν οι ειδικοί των δημοσίων σχέσεων.

To παρόν κείμενο του Καλίν Γιανάκιεφ πραγματεύεται το θέμα της εξουσίας. Θα τολμήσω να πω την εξουσία όπως την ασκούν δύο διαφορετικοί ανθρώπινοι τύποι: του ανθρώπου που διακρίνεται απ’ τη στάση του ¨είναι¨ και εκείνου που χαρακτηρίζεται απ’ τη στάση του ¨έχει¨. Ο συγγραφέας βέβαια χρησιμοποιεί διαφορετικούς συμβολισμούς, παρμένους απ’ την Αγία Γραφή, θέλοντας να δείξει πως ασκεί την εξουσία αυτός, ο οποίος τη λαμβάνει ως θείο δώρο και πως τη χρησιμοποιεί εκείνος που διψά να κατέχει, να συσσωρεύει να χαίρεται με τη δύναμη της εξουσίας. Οι μεγάλοι δάσκαλοι της ζωής είχαν αντιληφθεί την διαφορά ανάμεσα στο έχει και στο είναι. Ο Βούδας δίδασκε ότι δεν θα πρέπει ν’ αναζητούμε άπληστα την απόκτηση αγαθών. Ο Χριστός είχε πει «όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του θα τη χάσει, όποιος όμως χάσει τη ζωή του εξαιτίας μου αυτός θα τη σώσει. Τι ωφελείται ο άνθρωπος άμα κερδίσει όλον τον κόσμο, χάσει όμως τον εαυτό του ή καταστραφεί ;» (Κατά Λουκάν 9:24-25). Ο γερμανός μυστικός Meister Eckhart δίδαξε ότι το να μην έχεις τίποτα και ταυτόχρονα να είσαι ανοιχτός και «άδειος», δίχως να αφήνεις το εγώ σου να στέκεται εμπόδιο στο δρόμο της ζωής, είναι η μοναδική προϋπόθεση για την απόκτηση πνευματικού πλούτου και δύναμης.

Όσον αφορά το ζήτημα της εξουσίας, η αλήθεια είναι ότι πλέον έχουν χαθεί οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία και την ανάπτυξη ικανών ηγετών, η αλλοτρίωση της εξουσίας έχει πια εγκατασταθεί στις μεγαλύτερες και ιεραρχικά οργανωμένες κοινωνίες. Το marketing, τα ΜΜΕ, η διαφήμιση έχει αντικαταστήσει την ικανότητα και τη γνώση, υπάρχουν άλλωστε εκατομμύρια άνθρωποι, που γνωρίζουν τον υποψήφιο τους μόνο από την ψεύτικη εικόνα που τους παρουσιάζουν οι ειδικοί των δημοσίων σχέσεων.

Η εξουσία με βάση το είναι, δεν βασίζεται μόνο στην ικανότητα εκπλήρωσης ορισμένων κοινωνικών λειτουργιών, αλλά στην ίδια την ουσία της ύπαρξης του ανθρώπου, που θα αναλάβει την εξουσία, όλη η προσωπικότητα του θα πρέπει να έχει επιτύχει ένα μεγάλο βαθμό ανάπτυξης και ολοκλήρωσης, μια προσωπικότητα που ακτινοβολεί με την παρουσία της την αλήθεια και όχι μόνο με τα λόγια και της πράξεις της.

Αναμφίβολα ζούμε σε μια εποχή καχεξίας, αλλά μέσα σε τέτοιες εποχές μπορεί να έρθουν και οι κατάλληλοι ηγέτες, να φτάσουν την ώρα που θα τους έχουμε πιο πολύ ανάγκη. Στις δύσκολες εποχές, εκεί που έχουμε φτάσει στα όρια μας έρχεται κατά κάποιον τρόπο μια λύση, αρκεί να έχουμε τα μάτια ανοικτά για να την προϋπαντήσουμε.   

*************************************************************

Στην Αγία Γραφή παρουσιάζονται δύο άνθρωποι, οι οποίοι με τον πιο τυπικό τρόπο ενσαρκώνουν την γήινη (πολιτική) εξουσία. Ο ένας είναι ο Ιωσήφ και ο άλλος ο Ηρώδης αλλά η μοίρα και ο τύπος και των δύο είναι εντελώς αντίθετοι.

Ο Ιωσήφ, είναι ο άνθρωπος, ο οποίος γνωρίζει πώς να ασκεί την εξουσία. Μπορεί να λεχθεί δηλαδή ότι ο Ιωσήφ ξέρει πώς να διαχειρίζεται τα πολιτικά πράγματα, να βλέπει και να ερμηνεύει γεγονότα και όνειρα, να χαράζει σχέδια για τη σωτηρία της Αιγύπτου από τα εφτά χρόνια πείνας, να χτίζει σιταποθήκες και να οργανώνει τη διανομή των προμηθειών. Αντίθετα ο Ηρώδης, όπως είναι γνωστό, κάνει τα πάντα για την απόκτηση και τη διατήρηση της εξουσίας. Κοντά σ’ αυτό, η ακόρεστη δίψα του για εξουσία τον οδηγεί στο να στείλει στρατιώτες στην περιοχή της Βηθλεέμ να σκοτώσουν όλα τα παιδιά από δύο χρονών και κάτω (Κατά Ματθαίον 2:16)., ούτως ώστε να προστατεύσει την εξουσία του απ’ την αναγγελία των σοφών μάγων της Ανατολής ότι γεννήθηκε ο Βασιλέας των Ιουδαίων.

Πράγματι, αν ο Ιωσήφ είναι ο χαρακτήρας του ανθρώπου, που η εξουσία του είναι απαραίτητη για να πραγματοποιήσει κάτι ουσιαστικό μ’ αυτήν, τότε ο τύπος του Ηρώδη είναι ο άνθρωπος, ο οποίος μπορεί να κάνει τα πάντα για να αποκτήσει την εξουσία. Για τον Ιωσήφ η εξουσία είναι δώρο, το οποίο το χρησιμοποιεί για ν’ αγωνιστεί σ’ αυτήν τη ζωή, για τον Ηρώδη η εξουσία είναι αγώνας, δουλειά, ούτως ώστε να πολεμήσει μόνο για να την κατακτήσει.

Μιλώντας αλληγορικά και όντας στο πνεύμα της βιβλικής συμβολικής, ο Ιωσήφ λαμβάνει την εξουσία του «εκ δεξιών» - παίρνει την εξουσία δηλαδή απ’ τον Θεό ως δώρο, ούτως ώστε να γεμίσει τις σιταποθήκες της Αιγύπτου και να πολλαπλασιάσει διά του οργανωτικού του πνεύματος τους πόρους της χώρας. Απ’ την άλλη πλευρά ο Ηρώδης λαμβάνει την εξουσία «εξ αριστερών» -προσπαθώντας να αφαιρέσει, να ιδιοποιηθεί το δώρο του Θεού, τουτέστιν να σφετεριστεί την εξουσία του αληθινού βασιλιά, ο οποίος γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, δίχως να διστάζει μπροστά στην καταστροφή των πόρων της πατρίδας του (σ’ αυτή την περίπτωση σκοτώνοντας τα παιδιά της ίδιας του της χώρας).

Η εξουσία του Ιωσήφ βασίζεται στο τάλαντο: πρέπει μονάχα να το έχει, για να κάνεις κάτι όταν σου δίνεται η δυνατότητα και η εξουσία. Η εξουσία του Ηρώδη στηρίζεται στην επιδεξιότητα –να μπορείς να κάνεις τα πάντα, για να αποκτήσεις την εξουσία, την οποία αρχικά δεν την έχεις.

Είναι αλήθεια ότι ο Ιωσήφ αλλά και ο Ηρώδης έχουν ταλέντο. Γιατί δεν είναι άραγε ταλέντο η δυνατότητα του Ηρώδη να διαθέτει περισσότερη εξουσία για τον εαυτό του, να συσσωρεύει ισχύ ; Μπορεί να λεχθεί επίσης ότι επειδή ο Ηρώδης έχει ταλέντο τα καταφέρνει και να προσθέτει περισσότερη δύναμη για τον εαυτό του.

Απ’ την άλλη πλευρά όμως, είναι τόσο προσηλωμένος στο να προσθέτει εξουσία, στο να συσσωρεύει, στο να έχει, τόσο πολύ φαίνεται να έχει ανάγκη για εξουσία και αυτός μα κάνει, όχι αναίτια, να αμφιβάλλουμε κατά πόσον μπορεί να σταθεί και δίχως την δύναμη που κατέχει, μας κάνει ν’ αντιλαμβανόμαστε ότι η ουσία του, το ¨είναι¨ του είναι απολύτως ενωμένο με το ¨έχει¨, με τη λειτουργία της ¨κατοχής¨ και ότι εν τέλει η εξουσία γι’ αυτόν δεν είναι τίποτα άλλο παρά το υποκατάστατο του πραγματικού ταλέντου.

Με άλλα λόγια, εάν και οι δύο έχουν ¨ταλέντο¨, ο Ιωσήφ έχει ανάγκη για εξουσία, επειδή έχει ταλέντο, όμως ο Ηρώδης έχει ταλέντο, επειδή έχει ανάγκη για εξουσία. Αν όμως τελικά αποκτήσει την εξουσία και την έχει, τι θα μπορούσε να πραγματοποιήσει ο τύπος του Ηρώδη ; Δεν γνωρίζουμε τίποτα γι’ αυτό. Αυτό που ξέρουμε μόνο είναι ότι έχει ταλέντο να αποκτά και να διατηρεί την εξουσία. 

Ο τύπος του ανθρώπου που ασκεί την εξουσία όπως ο Ιωσήφ μπορεί να καθοριστεί ως ασκητικός. Συμπτωματικά άλλωστε βρέθηκε ο Ιωσήφ ως σκλάβος στην Αίγυπτο, εκεί πέρα δεν είχε οικογένεια να τον συντηρεί, ούτε κληρονομιά, είχε στερηθεί τα  πρωτοτόκια, είχε χάσει το σπίτι του. Ο Ιωσήφ δεν έχει προγενέστερους πόρους, δεν έχει κάποιο κύρος. Αυτό που έχει είναι μονάχα το τάλαντο του, μονάχα του δώρο του Θεού.

Γι’ αυτό λαμβάνει την εξουσία στη χώρα των Φαραώ καθαρά ως δώρο Θεού και δεν εργάζεται γι’ αυτήν, δεν μηχανεύεται διάφορα κόλπα για ν’ αναρριχηθεί στην εξουσία. Υπηρετεί στο σπίτι του Πετεφρή και κερδίζει την εύνοια του, λόγω των ικανοτήτων του, καταφέρνοντας να πολλαπλασιάσει τα υπάρχοντα και τα κτήματα του κυρίου του. Αρνείται όμως να έχει οποιαδήποτε σχέση με τη γυναίκα του Πετεφρή, η οποία θα μπορούσε να δράσει βοηθώντας τον περαιτέρω.

Ακόμα και όταν βγήκε απ’ το σκοτάδι της φυλακής και από ανώνυμος φυλακισμένος μεταμορφώθηκε σ’ αυτόν που εξουσίαζε στη θέση του, ακόμα και τότε εξουσίαζε δίχως κύρος. Γιατί και τότε ο Ιωσήφ ήταν δούλος, στον οποίον η εξουσία δόθηκε ως μια υπηρεσία που πρέπει να εκτελέσει. Ακόμα δηλαδή και όταν δρούσε ως Φαραώ στην Αίγυπτο στην ουσία παρέμενε δούλος, δούλος φορτωμένος με τη φαραωνική εξουσία. Μπορεί να ειπωθεί ότι ο Ιωσήφ είναι απλώς ένας εργάτης της εξουσίας, εκτελεί δηλαδή ένα λειτούργημα. Η εξουσία είναι μια κατάσταση δουλείας για τον Ιωσήφ.

Αντιθέτως ο κυρίαρχος τύπου Ηρώδη είναι ο εντελώς αντίθετος. Θα μπορούσε να ειπωθεί γι’ αυτόν ότι είναι αντι-ασκητικός.

Το δικό του ¨ταλέντο¨ έγκειται στο ότι ξέρει να εμπορεύεται, να συσσωρεύει πόρους και περιουσία με κάθε κόστος. Με κάθε κόστος αποφασίζει να απλώσει το χέρι του και στο θεϊκό δώρο, το οποίο δεν κατέχει και αποφασίζει μάλιστα να σκοτώσει και τον Υιό του Θεού μέσα στην απόλυτη παράνοια επιλέγοντας τον πιο τρελό τρόπο για να διασώσει την εξουσία του αφαιρώντας ταυτόχρονα απ’ την ίδια του τη χώρα την σωτηρία. Ο Ηρώδης αγωνίζεται για την εξουσία του – στην πραγματικότητα είναι το μόνο που κάνει. Παλεύει να κρατήσει την εξουσία με νύχια και με δόντια και αυτό που πράττει με την εξουσία εν τέλει στοχεύει σ’ ένα πράγμα, στη διατήρηση της.

Υπάρχει κάτι βαθιά δίκαιο στο γεγονός ότι ο Ιωσήφ είναι ο τύπος του κυρίαρχου, ο οποίος δεν είναι ένας πολιτικός βιρτουόζος. Είναι λαμπρός, έξυπνος αλλά αυτή η λαμπρότητα του δεν προσελκύει τον άλλον απατηλά, δεν εξαπατά με την εξυπνάδα του. Ανάμεσα στ’ αδέρφια του ο Ιωσήφ πολλές φορές είναι περιφρονητέος –προκαλεί τη ζήλεια και όχι τη συμπάθεια. Όταν έρθουν τα χρόνια της πείνας αυτός θα τους σώσει, αλλά στους πιο ήρεμους καιρούς δεν επιθυμούν να αφεθούν στα χέρια του.   

Επομένως, ο Ιωσήφ δεν είναι ο κλασικός επαγγελματίας πολιτικός, ο πολιτικός που ανταγωνίζεται, ο λαϊκιστής, ούτε ο καιροσκόπος. Την εξουσία του τη δίνει ο Θεός, του απονέμεται πάντοτε άνωθεν. Ο πραγματικός και πρωταρχικός του εκλέκτορας είναι ο θεός. Δεν είναι τυχαίο ότι στα πλαίσια της θεολογικής βαθύτητας ο Ιωσήφ προεικονίζει τον Μεσσία, τον Χριστό.

Αντιθέτως ο Ηρώδης και ο κυρίαρχος τύπου Ηρώδη έχει συχνά αυτό που ονομάζουν ¨πολιτικό χάρισμα¨ Μπορεί να διακριθεί ως ο αγαπημένος του πλήθους, να το σαγηνεύσει με τη λάμψη του. Ο Ηρώδης δεν κατασκευάζει σιταποθήκες αλλά παλάτια και σε συγκεκριμένες περιόδους μπορεί να έχει το έλεος του ¨Καίσαρα Αύγουστου¨ - του ¨βασιλιά αυτού του κόσμου¨. Είναι ο άνθρωπος της πολιτικής τέχνης. Ο Ηρώδης είναι ο άνθρωπος των ήρεμων χρόνων, στα οποία ο καθένας μπορεί να σκέφτεται τον εαυτό του, να συσσωρεύει πόρους, να κατέχει. Χρόνια κατά τα οποία μπορεί να ζει για την εξουσία, γιατί δεν είναι σημαντικό να δρα με  εξουσία.

Ο Ιωσήφ εκφράζει τη χάρη του Θεού, τότε χρειάζεται ο πιο ικανός οποιαδήποτε και αν είναι η θέση του ( ακόμα και σκλάβος), απ’ οπουδήποτε και αν έρχεται ( ακόμα και απ’ τη ¨ξένη¨ Παλαιστίνη) και δεν μπορεί να επαφίεται στην εκλογή και στη συνείδηση του ¨έθνους¨.

Ο Ηρώδης αντίθετα είναι η αυταπάτη του έθνους και του λαού, αυτός που προσωποποιεί και τρέφει τα πάθη του. Διότι εντέλει, το να έχεις εξουσία, το να κάνεις αυτό που πρέπει μ’ αυτήν, αυτό προϋποθέτει να γνωρίζεις τι ακριβώς πρέπει να κάνεις. Σημαίνει να κατευθύνεσαι απ’ το συγκεκριμένο, το ειδικότερο – απ’ την αξία και την αλήθεια. Αντιστρόφως, το να κάνεις πράγματα, για να έχεις εξουσία, προϋποθέτει ότι είσαι έτοιμος να πράξεις τα πάντα για να μείνεις στην κυριαρχία: σημαίνει ότι κατευθύνεσαι απ’ τη περίσταση, ότι είσαι καιροσκόπος, «οπορτουνιστής», ότι περιφρονείς τις αξίες, τα ιδανικά και την αλήθεια.

Συμπερασματικά, όπως αναφέραμε και παραπάνω η εξουσία του Ιωσήφ έρχεται «εκ δεξιών», χρειάζεται για την πραγματοποίηση των ιδανικών. Χρειάζεται για να πλουτίσει η χώρα, είναι μια κατάσταση δουλείας για τον κυρίαρχο, ο οποίος πολλαπλασιάζει και πληθαίνει. Απ’ την άλλη πλευρά η εξουσία του Ηρώδη έρχεται «εξ αριστερών» -χρειάζονται οι αξίες και τα λόγια μόνο και μόνο για να διατηρηθεί η κατοχή. Η εξουσία καταντά αυτοσκοπός, ο οποίος επιδιώκεται με κάθε μέσο. Πρόκειται για μια εξουσία, η οποία βασανίζει τη χώρα και σκοτώνει τα παιδιά της.

Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

Σχόλια   

0 #1 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΙΑΓΚΟΣ 22-10-2016 11:44
Για την ουσια του θεματος δεν εχω καποια παρατηρηση, αλλα οταν καποιος διαλεγει τον Ιωσηφ, τον μεγαλυτερο μαυραγοριτη της ανθρωποτητας, σαν υποδειγμα ηγετη, μου λεει οτι κατι δεν παει καλα με την σκεψη του η την μορφωση του.
Ας δουμε λοιπον πως "περιποιηθηκε" τον λαο της Αιγυπτου ο Ιωσηφ.

καὶ ἐκτησατο Ἰωσὴφ πᾶσαν τὴν γῆν τῶν αἰγυπτιων τῷ φαραω· ἀπεδοντο γὰρ οἱ αἰγυπτιοι τὴν γῆν αὐτῶν τῷ φαραω, ἐπεκρατησε γὰρ αὐτῶν ὁ λιμος· καὶ ἐγενετο ἡ γῇ τῷ φαραω, καὶ τὸν λαὸν κατεδουλωσατο αὐτῷ εἰς παῖδας ἀπ᾿ ἄκρων ὁριων αἰγυπτου ἕως τῶν ἄκρων,
(Έτσι δε ο Ιωσήφ ηγόρασε δια τον Φαραώ όλην την χώραν των Αιγυπτίων. Διότι οι Αιγύπτιοι επώλησαν την χώραν των στον Φαραώ, επειδή ο μεγάλος λιμός διήρκεσε πολύ. Η Αίγυπτος έγινεν ιδιοκτησία του Φαραώ και τον ίδιον τον λαόν τον υποδούλωσε σαν σκλάβους στον Φαραώ από το ένα άκρον της Αιγύπτου μέχρι το άλλο)


Εκτος βεβαια αν ο συγγραφεας του αποσπασματος καταλαβαινει οτι ο Ιωσηφ σαν ηγετης δεν ενδιαφερθηκε καθολου για τους Αιγυπτιους που αλλωστε δεν ηταν ο λαος του, αλλα για τους αδελφους του, τους οποιους ευεργετησε αν και τον ειχαν πουλησει για δουλο βγαζωντας τον απο το ξεροπηγαδο που τον ειχαν πεταξει οταν ειδαν οτι μπορουσαν να κονομησουν κιολας απο την εξοντωση του. Περιεργως ουτε αυτο αναφερει ο συγγραφεας.
Παρολα αυτα ο Ιωσηφ ως καλος ηγετης (οχι ομως των Αιγυπτιων) τους συγχωρεσε και τους προσφερε ολη την Αιγυπτο που ειχε αφαιρεσει απο τους νομιμους κοτοχους της.



εἶπε δὲ Φαραὼ πρὸς Ἰωσήφ· εἰπὸν τοῖς ἀδελφοῖς σου, τοῦτο ποιήσατε· γεμίσατε τὰ φορεῖα ὑμῶν καὶ ἀπέλθετε εἰς γῆν Χαναὰν
Γεν. 45,18 καὶ ἀναλαβόντες τὸν πατέρα ὑμῶν καὶ τὰ ὑπάρχοντα ὑμῶν ἥκετε πρός με, καὶ δώσω ὑμῖν πάντων τῶν ἀγαθῶν Αἰγύπτου, καὶ φάγεσθε τὸν μυελὸν τῆς γῆς.

Γεν. 45,17 Είπε δε ο Φαραώ προς τον Ιωσήφ· “πες στους αδελφούς σου· Τούτο να κάμετε· γεμίσατε τους σάκκους, φορτώσατε τα μεταγωγικά σας ζώα και πηγαίνετε εις την γην Χαναάν.
Γεν. 45,18 Παρετε από εκεί τον πατέρα σας και όλα τα υπάρχοντά σας, ελάτε προς εμέ και εγώ θα σας δώσω από όλα τα αγαθά της Αιγύπτου, θα φάτε το μεδούλι της χώρας, ο,τι δηλαδή εκλεκτόν έχει αυτή.

Οποιος θελει λοιπον, μπορει πραγματικα να δει ενα υποδειγμα ηγετη, πολυ συνηθισμενο στην εποχη μας.
Οι περισσοτεροι βεβαια δεν το βλεπουν, οπως τοσες γενιες χριστιανων δεν παρατηρησαν ποτε τα παραπανω αποσπασματα της Π.Δ. και λατρευουν τον μαυραγοριτη Ιωσηφ σαν φιλανθρωπο και εκλεκτο του Θεου, φτανωντας μεχρι του σημειου να τον θεωρουν και υποδειγματικο ηγετη.
Γι οσους το βλεπουν υπαρχουν παντα και οι αντιρατσιστικοι νομοι.
Παράθεση

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση