Στοχασμοί 05/03/2016

Ποιες Iδεολογίες αναμένεται να κυριαρχήσουν μελλοντικά και πως θα μπορούσε να διαμορφωθεί το πολιτικό τοπίο σε πανευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο

Το παρόν Άρθρο επιχειρεί να προβλέψει ποιες ιδεολογίες θα κυριαρχήσουν μελλοντικά, ενώ παράλληλα δίνει και το στίγμα για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να οργανωθούν καλλίτερα οι κοινωνίες, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μία καλλίτερη ζωή.
Αντωνιάδης Χρήστος
Οι ιδεολογίες, ο τρόπος-οι διακυβέρνησης των κρατών και η εφαρμογή της πολιτικής, αποτελούσαν διαχρονικά πεδίο αντιπαράθεσης για τους πολίτες. Η πλειοψηφία των πολιτών δεν μπορούσε να αποφασίσει με βεβαιότητα, ποιο είναι το καταλληλότερο πολιτικό σύστημα που θα πρέπει να εφαρμοστεί για να κυβερνηθεί μία χώρα. Οι ιδεολογίες αποτελούν επιστημονικές θεωρίες, οι οποίες απλώς αντανακλούν την ανθρώπινη σκέψη. Είχαν και έχουν κάποια χρησιμότητα μόνο όταν υπάρχει σύνεση και σύνθεση απόψεων, επειδή από μόνες τους ως αυτές καθαυτές, δεν θα μπορούσαν να αποφέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η απόδειξη περί αυτού είναι ότι «χύθηκε» πολύ αίμα στο βωμό των ιδεολογιών, αποφέροντας τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που προσδοκούσε η κοινωνία. Μελετώντας την Ιστορία των Εθνών, θα διαπιστώσουμε ότι αυτό επαληθεύεται. Όταν ο άνθρωπος από υπερβάλλον ζήλο και χάριν της ιδεολογίας του φτάνει στο σημείο να χριστεί αυτόκλητος δικαστής και όχι μόνο, τότε σημαίνει ότι βρισκόμαστε σε λάθος κατεύθυνση και ότι  θα πρέπει να προβληματιστούμε σοβαρά. Αυτό που δεν μπόρεσε μέχρι σήμερα να γίνει κατανοητό, κυρίως στην ελληνική κοινωνία, αλλά και εν’ μέρει και σε άλλες προηγμένες κοινωνίες της Ευρώπης, είναι ότι πρέπει να επικρατήσει η σύνεση και η κάθε άποψη να γίνεται σεβαστή. Η πλειοψηφία να επιβάλλει τη θέληση της και η μειοψηφία να λαμβάνεται υπόψη. Το παρόν Άρθρο επιχειρεί να προβλέψει ποιες ιδεολογίες θα κυριαρχήσουν μελλοντικά, ενώ παράλληλα δίνει και το στίγμα για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να οργανωθούν καλλίτερα οι κοινωνίες, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μία καλλίτερη ζωή.

Κυρίως θέμα

Με βάση όσα έχουν συμβεί μέχρι σήμερα, διαβλέπω, ότι στο μέλλον, στο παγκόσμιο πολιτικό γίγνεσθαι θα κυριαρχήσουν δύο ιδεολογίες ή «ρεύματα». Από τη μία πλευρά θα είναι ο Φιλελευθερισμός που θα ενισχύσει τη θέση του και από την άλλη -πλευρά- ο Εθνικισμός -ή ακόμα και ένας ιδιότυπος Εθνικοσοσιαλισμός ή Κοινωνικός Εθνικισμός- σε πιο εκσυγχρονισμένη μορφή και με διαφορετικές πρακτικές σε σχέση με το παρελθόν, που κάνει ήδη αισθητή την παρουσία του στην Ευρώπη.

Οι εξελίξεις-εξεγέρσεις στις χώρες της αραβικής χερσονήσου και της Βόρειας Αφρικής, η λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη», δεν θα αφήσουν ανεπηρέαστα τα κομμουνιστικά καθεστώτα των χωρών της Ασίας (Κίνα, Λάος και Βιετνάμ), καθώς και της Κούβας και θα συμβάλλουν στην προώθηση-επιτάχυνση των δημοκρατικών διαδικασιών στις χώρες αυτές, αργά ή γρήγορα θα έχουν ως αποτέλεσμα την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος και στις τελευταίες γωνιές του πλανήτη. Από την εξέλιξη αυτή, εξαίρεση θα μπορούσε να αποτελέσει ενδεχομένως το καθεστώς της Βόρειας Κορέας, υπό την προϋπόθεση, όμως ότι δεν θα συνεχιστεί μέχρι τέλους, η επιχειρούμενη από τις ΗΠΑ περιθωριοποίηση της ή ακόμα και ο οριστικός στραγγαλισμός του καθεστώτος. Εάν η Βόρεια Κορέα αντέξει όλα τα εσωτερικά προβλήματα και τις πιέσεις από τον διεθνή παράγοντα, θα έχει μελλοντικά ένα καθεστώς, το οποίο θα μοιάζει περισσότερο ή θα συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος. Επίσης, ο τρόπος διαχείρισης της οικονομίας σε «αυστηρά σοσιαλιστικά πρότυπα» δεν αποτελεί σταθερό όρο, πόσο μάλλον όταν η κατάσταση σε διεθνώς επίπεδο μεταβάλλεται διαρκώς και η χώρα έχει ανάγκη από επισιτιστική βοήθεια και από -ξένες- επενδύσεις για την τόνωση της οικονομίας της. Οι ειδικοί μελετητές, που ασχολούνται με την Βόρεια Κορέα, μπορούν ευκόλως να διαπιστώσουν, ότι το καθεστώς της Βόρειας Κορέας εξελίσσεται με «προσεκτικά βήματα».

Η επερχόμενη κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Ασία θα δημιουργήσει νέα δεδομένα και νέους συσχετισμούς δυνάμεων. Ήδη, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου είχε ως αποτέλεσμα τα περισσότερα κομμουνιστικά κόμματα να αποποιηθούν ουσιαστικά τις ιδεολογικές και πολιτικές τους αρχές. Έτσι, σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Ιταλία, η Σουηδία και η Κύπρος είδαμε κομμουνιστικά κόμματα να αποδέχονται πλήρως την Αστική Δημοκρατία και σε συνεργασία με άλλα πολιτικά κόμματα να αποτελούν μέρος του κυβερνητικού συνασπισμού. Στην Ιταλία, μάλιστα, ο ηγέτης της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης, Φάουστο Μπερτινότι συνεργάστηκε σε έναν ευρύ κεντροαριστερό συνασπισμό, υπό τον πρωθυπουργό Ρομάνο Πρόντι, που αρχικά ονομάστηκε Ελιά και αργότερα Ένωση και ως πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων συναίνεσε στην αποστολή ιταλικών στρατευμάτων στο Αφγανιστάν, στο πλαίσιο της λεγόμενης «αντιτρομοκρατικής εκστρατείας» που διεξήγαγε η Δύση.

Η κατάρρευση των -λοιπών- κομμουνιστικών καθεστώτων (στην Ασία) θα αναγκάσει τα κομμουνιστικά και Αριστερά κόμματα σε όλο τον κόσμο να μετακινηθούν εκ’ νέου δεξιότερα, τα οποία και τυπικά, πλέον θα αποτελούν κόμματα της Αστικής Τάξης και του Φιλελευθερισμού. Ίσως (τα κόμματα αυτά) μπορέσουν να επιβιώσουν και ως αριστερές συνιστώσες, αλλά και στην περίπτωση αυτή θα καλύπτονται και πάλι από την «ομπρέλα» του Φιλελευθερισμού. Αν δεν αποδεχτούν, όμως την νέα αυτή πραγματικότητα, είναι βέβαιο ότι θα περιθωριοποιηθούν εντελώς. Σε κάθε περίπτωση, ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων τους, μαζί με ψηφοφόρους από τον χώρο της σοσιαλδημοκρατίας, η οποία ως έννοια θα υποβαθμιστεί, θα «ενταχθούν» ή θα ανήκουν στον φιλελεύθερο χώρο, στον οποίο ανήκει μέχρι και σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της Δεξιάς. Ουσιαστικά, τη στιγμή αυτή, κόμματα όπως η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ, η Δημοκρατική Αριστερά, ακόμα και ο ΣύΡιζΑ- ο οποίος παρά την αριστερή και λαϊκίστικη ρητορική του, εμφορείται από την ιδεολογία του Φιλελευθερισμού-, δεν έχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους και απομένει μόνο ένα κοσμοϊστορικό γεγονός για να αποδειχθεί και τυπικά, ότι οι πολιτικοί αυτοί σχηματισμοί εκφράζουν ένα και μόνο ιδεολογικό και πολιτικό χώρο, τον φιλελεύθερο χώρο. Εάν οι πιθανολογούμενες αυτές εξελίξεις λάβουν «σάρκα και οστά», σε σχέση με το παρελθόν, θα υπάρχει μία διαφορά. Το πολιτικό προσωπικό που θα συνωστίζεται για την κατάληψη κυβερνητικών αξιωμάτων ή θέσεων θα είναι περισσότερο. Αυτό ίσως δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για έναν πιο υγιή ανταγωνισμό, αφού δεν θα υπάρχουν οι τεχνητές διαχωριστικές γραμμές και οι άνθρωποι θα έχουν την ευκαιρία να επικεντρωθούν πιο αποτελεσματικά στις προσπάθειες για την επίλυση των πραγματικών προβλημάτων και στην βελτίωση της ποιότητας ζωής. Επίσης, η εξέλιξη αυτή είναι δυνατόν να βοηθήσει και στην καλλίτερη λειτουργία του πολιτεύματος. Έχοντας μάλιστα και την οδυνηρή εμπειρία από την βαθιά οικονομική κρίση που ταλαιπώρησε την Ευρωπαϊκή Ήπειρο, οι πολίτες θα αναζητούν διαχρονικά λύσεις που θα διασφαλίζουν μία καλύτερη ποιότητα ζωής. Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να κάνω –επειδή πιστεύω ότι αξίζει τον κόπο-, μία ιδιαίτερη μνεία στο κόμμα της Δημοκρατικής Συμμαχίας, η οποία από την ημέρα της ίδρυσης της (21 Νοεμβρίου 2010), όπως ρητά ορίζονταν και στην Ιδρυτική Διακήρυξη του κόμματος, δημιούργησε ένα φιλελεύθερο πλαίσιο αρχών και επιχείρησε να καταργήσει τις διαχωριστικές γραμμές. Είναι χαρακτηριστικά τα ακόλουθα αποσπάσματα: «Η Δημοκρατική Συμμαχία επιδιώκει να γίνει ο καταλύτης μιας σειράς σαρωτικών αλλαγών τις οποίες θα επιφέρει μια διευρρυνόμενη συμμαχία πολιτών από το μεγαλύτερο μέρος του δημοκρατικού φάσματος. Κεντροδεξιών, φιλελεύθερων και κεντροαριστερών»…,τα αντιθετικά πολιτικά δίπολα Αριστεράς--Δεξιάς καθίστανται δευτερεύοντα, οι Έλληνες δεν διαχωρίζονται, ούτε ξεχωρίζουν από ξεπερασμένες πολιτικές και ιδεολογικές ταυτότητες. Όπως και αυτό που γράφει: «ο σεβασμός στην ελευθερία της έκφρασης και στη διαφορετική άποψη θα είναι καταστατικά κατοχυρωμένος. Η μειοψηφία θα ακούγεται και θα προστατεύεται», και το οποίο σημαίνει ότι οι μειοψηφούντες σε ψηφοφορίες δεν θα διαγράφονται για τις απόψεις τους. Και ακόμα: «το κίνημά μας θα αγωνιστεί, από το ξεκίνημά του, για την απελευθέρωση από την κομματική επιρροή των μαζικών κοινωνικών χώρων (συνδικαλισμός, επιχειρηματικά συλλογικά όργανα, κινήματα περιβαλλοντικά, καταναλωτικά, κ.λπ.) και των πανεπιστημίων και θα απέχει μονομερώς από τη δημιουργία κομματικών ψηφοδελτίων στους χώρους αυτούς». Είναι πασιφανές ότι οι θέσεις αυτές της Δημοκρατικής Συμμαχίας αποτελούσαν ένα σοβαρό ερέθισμα για τον απεγκλωβισμό από λογικές που οδήγησαν την Ελλάδα σε βαθιά οικονομική και ηθική κρίση. Δεν αποτελεί, όμως εκσυγχρονισμό-κατά την ταπεινή μου γνώμη-, το γεγονός ότι η Δημοκρατική Συμμαχία με αυτό το προοδευτικό πλαίσιο αρχών αποφάσισε να προσχωρήσει στο κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, το οποίο εν’ έτη 2014 λειτουργεί ακόμα με τα στάνταρς της πολιτικής του 1977. Επίσης, θεωρώ άνευ ουσίας και τη συνεργασία της ΝΔ με το ΠΑΣΟΚ, το οποίο στην παρούσα φάση τουλάχιστον δεν έχει να προσφέρει κάτι ιδιαίτερο-ολοκλήρωσε τον βιοϊστορικό του κύκλο. Και για να μην δοθεί η εντύπωση, ότι λειτουργώ μεροληπτικά υπέρ του α’ ή του β’ πολιτικού φορέα, τονίζω κατηγορηματικά, ότι ως υγιώς σκεπτόμενος πολίτης, αυτό που με ενδιαφέρει είναι η αναμόρφωση του πολιτικού μας συστήματος και υπό την λογική αυτή δεν ευνοώ κάτι που κατά την γνώμη μου είναι πολιτικά ξεπερασμένο. Η αναμόρφωση του πολιτικού μας συστήματος, ύστερα από 40 χρόνια εναλλαγής στη διακυβέρνηση της χώρας των κομμάτων που μνημονεύονται ανωτέρω και μάλιστα ύστερα από σημαντικά γεγονότα που βίωσε ο πλανήτης μας, όπως η πτώση του σοσιαλιστικού συστήματος στην Ανατολική Ευρώπη, η Αραβική Άνοιξη, αλλά και η βαθιά οικονομική κρίση που βιώνουμε σήμερα, αποτελεί αναγκαιότητα, αλλά και «οξυγόνο» για την επιβίωση της ίδιας της Ελλάδος. Είναι κάτι, που θα δώσει ώθηση, κυρίως στη νεολαία, να μην μείνει μακριά από την πολιτική, διότι η συμμετοχή και η πολυφωνία αποτελούν βασικούς παράγοντες για την βελτίωση του πολιτικού συστήματος και κατ’ επέκταση -τη βελτίωση- των συνθηκών ζωής.

Από την άλλη πλευρά ο Εθνικισμός, που γνωρίζει, ήδη άνοδο στην Ευρώπη, ακόμα και σε χώρες με κεντροαριστερή πολιτική παράδοση, όπως η Σουηδία και η Φινλανδία, θα αποτελέσει στα επόμενα χρόνια την δεύτερη σημαντικότερη ιδεολογία ή ρεύμα, που θα κυριαρχήσει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Στον Εθνικισμό θα βρουν «καταφύγιο» αρκετοί πολίτες που σήμερα ανήκουν στα «μετριοπαθή» αστικά κόμματα, αλλά και στο χώρο της κομμουνιστικής Αριστεράς σ.σ. αρκετοί ψηφοφόροι που βρίσκονται στον χώρο της κομμουνιστικής Αριστεράς, προέρχονται από χαμηλά εισοδηματικά «στρώματα» και έχουν «χαμηλή» μόρφωση, δεν γνωρίζουν τι ακριβώς είναι το παγκόσμιο Προλεταριάτο ή δεν γοητεύονται από αυτό και δεν είναι πραγματικοί κομμουνιστές. Τυχαίνει να ψηφίζουν Αριστερά ή ΚΚΕ, ακριβώς επειδή τους ικανοποιεί η ρητορική των Αριστερών κομμάτων, αναφορικά με τους Εργαζόμενους. Επιπλέον, εάν τα κομμουνιστικά καθεστώτα της Ασίας καταρρεύσουν, δεν θα υπάρχει υπόβαθρο για τη συνέχιση του Κομμουνισμού. Αυτό θα έχει ως συνέπεια πολλοί ιδεολόγοι κομμουνιστές να αναζητήσουν νέα «πολιτική στέγη», η οποία δεν θα είναι άλλη, από αυτήν που «προσφέρουν» τα κόμματα με Εθνικοσοσιαλιστικό περιεχόμενο.

Η μαζική εισροή εκατομμυρίων λαθρομεταναστών από χώρες τις Ασίας και της Αφρικής, αλλά και από την Αλβανία, με ότι αυτό συνεπάγεται, θα δώσει ισχυρή ώθηση στον εθνικιστικό χώρο, ο οποίος θα αποτελέσει «οχυρό» για πολλούς Ευρωπαίους πολίτες, οι οποίοι καλύπτονται από τις θέσεις των εθνικιστικών κομμάτων αναφορικά με τους λαθρομετανάστες και όχι μόνο. Η απειλή της εθνικής υπόστασης των προηγμένων κρατών της ευρωπαϊκής Ηπείρου, από την παγκοσμιοποίηση, αλλά και αυτή της κατάρρευσης του κοινωνικού κράτους που ως ευσυνείδητοι πολίτες και με κόπους πολλών ετών -οι υπήκοοι των πολιτισμένων ευρωπαϊκών κρατών- δημιούργησαν, θα αποτελέσουν κριτήρια για την ένταξη τους σε πολιτικά σχήματα, που ως κύρια χαρακτηριστικά έχουν την εθνικιστική ρητορική και την ξενοφοβία.

Στην Αυστρία, στις βουλευτικές εκλογές του 2008, τα δύο εθνικιστικά κόμματα της χώρας («Κόμμα της Ελευθερίας» του Στράχε και ο «Συνασπισμός για το Μέλλον της Αυστρίας» του εκλιπόντος Χάιντερ), έλαβαν αθροιστικά το 28,24% των ψήφων. Στη Φινλανδία, στις εκλογές του 2011, το εθνικιστικό κόμμα «Αληθινοί Φιλανδοί» έλαβε το 19.10% των ψήφων, και στη Σουηδία (το 2010) το επίσης εθνικιστικό κόμμα «Σουηδοί Δημοκράτες» έλαβε το 5.70%, ενώ για πρώτη φορά στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας η κεντροδεξιά κέρδισε και δεύτερη συνεχόμενη κυβερνητική θητεία. Οι εξελίξεις αυτές επισφραγίστηκαν και από τις βουλευτικές εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 στην Ελλάδα, όταν είδαμε το αμιγώς εθνικιστικό κόμμα της Χρυσής Αυγής να αποσπάει το εκπληκτικό 7% και να εισέρχεται στο εθνικό κοινοβούλιο με 21 βουλευτές, όταν στην εκλογική αναμέτρηση του 2009 είχε περιοριστεί στο 0,29%.

Το ρεύμα ανόδου του Εθνικισμού στην Ευρώπη ενισχύθηκε περαιτέρω με τις ευρωεκλογές του Μαΐου 2014, όταν σε τρεις ευρωπαϊκές χώρες, στην Μεγάλη Βρετανία, στην Γαλλία και στην Δανία, τα εθνικιστικά κόμματα κατέλαβαν την πρώτη θέση με ποσοστό 27%. Επίσης, και στην Ουγγαρία, στις βουλευτικές εκλογές της 6ης Απριλίου 2014, το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα Jobbik (Τζόμπικ) απέσπασε περίπου το 21% των ψήφων. Στις ίδιες εκλογές το κόμμα Ένωση Νεαρών Δημοκρατών του πρωθυπουργού Βίκτωρ Ορμπάν, ένα κόμμα με ευρωσκεπτικιστικές και εθνικιστικές θέσεις σε αρκετά  θέματα, απέσπασε το 45% των ψήφων.

Επίλογος

Με βάση όσα αναφέραμε, τα βιώματα που έχουν οι κοινωνίες από τα προηγούμενα χρόνια, αλλά και την βαθιά οικονομική ύφεση που βιώνουμε σήμερα, είναι βέβαιο ότι στο μέλλον θα αναζητηθεί μία διακυβέρνηση που θα είναι πιο αποτελεσματική και πιο ωφέλιμη για την ευημερία των πολιτών. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που θα έχουν οι πολιτικές που θα εφαρμοστούν, θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τις συγκυρίες της εποχής, αφού καμία πολιτική δεν θα μπορούσε να είναι η ίδια σε σχέση με το παρελθόν και ασφαλώς καμία Ιδεολογία δεν έχει την ίδια ακριβώς σημασία -και αίγλη- σε σύγκριση με παλαιότερα χρόνια. Η προσαρμογή της πολιτικής στις σύγχρονες συνθήκες αποτελεί μία πολύ μεγάλη και σύνθετη υπόθεση και η ωριμότητα που θα πρέπει να επιδειχθεί, επιτακτική ανάγκη. Εάν η ελληνική κοινωνία εμπεδώσει στη συνείδηση της, ότι το ατομικό συμφέρον περνάει πρώτα μέσα από το συλλογικό, τότε θα σημάνει ότι βρισκόμαστε ουσιαστικά στη σωστή κατεύθυνση και τα θετικά επιτεύγματα θα είναι θέμα χρόνου. Και τέλος, η λύση στα προβλήματα θα πρέπει να προέρχεται από συγκερασμό απόψεων και να αποτελεί φιλελεύθερη επιλογή.

Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση