Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας όπως διαμορφώνεται στην Ελλάδα

Έναν χρόνο μετά την κατεδάφιση της ΠΦΥ στην Ελλάδα η κατάσταση έχει επιδεινωθεί.
Υπάρχει διάχυτα στην κοινωνία η άποψη ότι η υγεία όπως και άλλοι τομείς άρχισαν να υποβαθμίζονται μετά την έλευση του πρώτου μνημονίου τον Μάιο του 2010 και τον βίαιη προσπάθεια για τον ισοσκελισμό ενός ελλειμματικού προϋπολογισμού κράτους σε πρωτοφανές για καιρό ειρήνης διάστημα που ακόμα δεν έχει επιτευχθεί Η άποψη όμως αυτή αποκρύπτει μια διαρκή υποβάθμιση του δημόσιου τομέα της υγείας στην Ελλάδα διαχρονικά.

Η πιο πρόσφατη μεταρρύθμιση ή πιο σωστά απορρύθμιση που επιχειρήθηκε ήταν αυτή της Πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (ΠΦΥ), η οποία λόγω του αρμόδιου υπουργού και της αντίδρασης ιατρών και λοιπού προσωπικού με πολύμηνη απεργία έλαβε εκτεταμένη δημοσιότητα ειδάλλως θα αναφερόταν ως τελευταίο θέμα από τα τηλεοπτικά κανάλια και ίσως σε μερικά μονόστηλα από αντιπολιτευόμενες της κυβέρνησης εφημερίδες.

Για να έχει όμως κάνεις μια σαφή εικόνα της κατάστασης πρέπει να πιάσει το νήμα λίγα χρόνια νωρίτερα και συγκεκριμένα την διετία 2007-2009. Ο μεγαλύτερος πυλώνας ασφάλισης που ταυτόχρονα παρείχε και υπηρεσίες υγείας ήταν το ίδρυμα κοινωνικών ασφαλίσεων (ΙΚΑ). Σαφώς υπήρχαν και άλλα ταμεία για μεμονωμένους κλάδους όπως του δημοσίου, των υγειονομικών, των δικηγορών κ.α. άλλα μικρά σε αριθμό ασφαλισμένων όλα αυτά με διττό χαρακτήρα ασφάλισης και παροχής υγείας. Το ΙΚΑ, έχοντας τον μεγαλύτερο αριθμό ασφαλισμένων περίπου 5,5 εκατομμύρια σήκωνε στις πλάτες του αυτό που λέμε πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στην Ελλάδα. Ήδη από την κυβέρνηση Καραμανλή 2007-2009 υπήρξαν οι πρώτες προσπάθειες κυρίως λόγω των ελλειμάτων που παρουσίαζαν τα ταμεία να συγχωνευτούν. Αυτό ξεσήκωσε αντιδράσεις γιατί τα υγιή ταμεία με μεγάλα αποθεματικά δεν ήθελαν να επωμιστούν το βάρος των ελλειμάτων και της κακοδιαχείρισης διοικητών άλλων ταμείων. Πάρα τις αντιδράσεις, η κυβέρνηση Παπανδρέου κατάφερε να δημιουργήσει τον λεγόμενο ‘’γίγαντα με τα πήλινα πόδια’’ όπως πολύ τον χαρακτηρίζουν πολλοί. Ασφαλώς υπήρξαν αντιδράσεις αλλά λόγω του πρώτου μνημονιακού κύματος μεταρρυθμίσεων και του χτυπήματος που είχαν δεχτεί τα εισοδήματα του κόσμου δεν δόθηκε η έκταση που έπρεπε να δοθεί. Η τότε κυβέρνηση είχε ‘’τσουβαλιάσει’’ οργανισμούς όπως το ΙΚΑ, τον ΟΠΑΔ, τον ΟΓΑ και άλλους προσπαθώντας να μπαλώσει τρύπες των προϋπολογισμών τους, σε μια περίοδο που η κρατική χρηματοδότηση των ταμείων έβαινε μειούμενη. Κάποιοι θα το χαρακτήριζαν πολιτική αφέλεια άλλοι πάλι δεύτερη ληστεία των αποθεματικών των υγιών ταμείων μετά τη φούσκα του χρηματιστήριου. Ελάχιστα ήταν τα ταμεία που μπορέσαν να κρατήσουν την αυτοτέλεια τους.

Οποίος έχει στοιχειώδη γνώση του τι συμβαίνει διεθνώς στους τομείς της ασφάλισης και της υγείας καταλάβαινε ότι η ενοποίηση των ταμείων με στόχο την δημιουργία ενός ενιαίου ελλειμματικού ταμείου γίγαντα οδηγεί το σύστημα ασφάλισης στην αυτασφάλιση και την υγεία στα χέρια των ιδιωτών πάροχων. Έτσι λοιπόν εγένετο ο ΕΟΠΥΥ. Το σύστημα ασφάλισης φάνηκε να αντέχει μετά τις συνεχόμενες μειώσεις συντάξεων και των τροποποιήσεων των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης. Δεν θα μπορούσαμε όμως να πούμε το ίδιο για τις υπηρεσίες υγείας των ταμείων.

Οι συμβάσεις που είχαν πολλά ταμεία όπως ο ΟΠΑΔ με ιδιώτες γιατρούς διακόπηκαν και αντ’ αυτού δημιουργήθηκε ένα δίκτυο συμβεβλημένων ιατρών που παρείχαν τις υπηρεσίες τους στον ΕΟΠΥΥ. Το μεγάλο βάρος βέβαια έπεσε στην πλάτη των ιατρών και οδοντιάτρων του ΙΚΑ οι οποίοι ξαφνικά ίδιοι στο αριθμό ένεκα των μνημονιακών δεσμεύσεων, έπρεπε να παρέχουν υπηρεσίες υγείας σε 9 εκατομμύρια ασφαλισμένους έναντι 5,5 εκατομμυρίων στο παρελθόν. Βέβαια, δημιουργήθηκε αναστάτωση με τους ιατρούς και τους οδοντίατρους να κάνουν επαναλαμβανόμενες απεργίες. Η ηγεσία του υπουργείου υγείας εκείνη την εποχή ήταν άκαμπτη. Σε όλο αυτό το διάστημα βέβαια πρωτοβουλίες προερχόμενες από την διάσπαση της δεξιάς συνδικαλιστικής παράταξης της ΝΔ στους ιατρούς προσπάθησαν να πάρει τα ηνία της εκπροσώπησης της νέων συμβεβλημένων ιατρών του ΕΟΠΥΥ και απ’ ότι απέδειξε η ιστορία τα κατάφεραν. Έτσι λοιπόν δημιουργήθηκαν ιατροί και οδοντίατροι ενός ταμείου, του ΕΟΠΥΥ δυο ταχυτήτων. Η απεργία των ιατρών που προερχόταν από το ΙΚΑ έληξε και θα μπορούσε να πει κανείς ότι μέχρι περίπου τον Ιούνη του 2013 υπήρχε μια ηρεμία στην ΠΦΥ. Ήταν η ηρεμία πριν την μπόρα. Ο τότε ανασχηματισμός της συγκυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου μετά την αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ από την κυβέρνηση έφερε στο κυβερνητικό σχήμα έναν άνθρωπο που δεν είχε τις αναστολές ή την ατολμία- όπως θέλει ο καθένας μπορεί να την χαρακτηρίσει, του προκατόχου του. Το όνομα αυτού: Άδωνις –Σπυρίδωνας Γεωργιάδης. Μεγάλο κομμάτι της κριτικής που του ασκείται είναι για τις έντονες αντιπαραθέσεις του σε τηλεπαράθυρα και η συνεχής υπεράσπιση της κυβερνητικής πολιτικής της ΝΔ. Όλα αυτά όμως ωχριούν μπροστά στο μεταρρυθμιστικό μένος που επέδειξε μόλις ανέλαβε την καυτή καρέκλα του υπουργού Υγείας.

Δημιούργησε επιτροπές παρωδίες για την αξιολόγηση της ΠΦΥ στην Ελλάδα που στην συνέχεια πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων πηγαίνοντας κόντρα ακόμα και στον προερχόμενο από την ίδια παράταξη διοικητή του ΕΟΠΥΥ. Η πίεση είχε αυξηθεί ήδη πριν την αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ από την κυβέρνηση και η μεταρρυθμίσεις που υπαγόρευε το μνημονιακό πρόγραμμα έπρεπε να ‘’τρέξουν’’. Το κατάλληλο άτομο στην κατάλληλη θέση ή με άλλα λόγια ο μονός άνθρωπος που κατάφερε να κλέψει την δόξα από τον Paul Tomsen.

Ήταν τέλη Νοεμβρίου και όλοι οι εμπλεκόμενοι στο χώρο της υγείας περίμεναν με αγωνία τα πορίσματα των επιτροπών του υπουργείου. Οι ιατροί και οι οδοντίατροι είδαν ότι το σύστημα κλονίζεται και αντέδρασαν δυναμικά. Χρησιμοποίησαν το μόνο όπλο που είχαν: αυτό της απεργίας. Ο Άδωνις Γεωργιάδης αγνόησε όλα τα πορίσματα και αποφασίζει να εφαρμόσει το πόρισμα της task force. H πρόσφατη τότε ήττα της συνδικαλιστικής παράταξης της ΝΔ στον σύλλογο των ιατρών του ΕΟΠΥΥ στην αττική και η ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ σε πρώτη δύναμη συνδικαλιστικά που είχαν προηγηθεί τον Οκτώβρη έδωσε πάτημα στον πρώην υπουργό να δανειστεί μια θέση του ΣΥΡΙΖΑ για την υγεία. Η πρόταση της task force εφαρμόστηκε αλλά με μια αλλαγή: οι ιατροί που θα παρέμεναν στο σύστημα έπρεπε να κλείσουν τα ιδιωτικά ιατρεία τους και να ενταχθούν στο ΕΣΥ. Αυτή η πρόταση βέβαια οδήγησε στην συνέχιση της απεργίας των ιατρών και οδοντιάτρων του ΕΟΠΥΥ μέχρι και την ψήφιση και εφαρμογή του νόμου για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας τον Φεβρουάριο του 2014.Εβλεπαν λοιπόν ότι βρίσκονταν μπροστά στο δίλημμα να χάσουν την υπαμειβόμενη εργασία τους στον ΕΟΠΥΥ ή να κλείσουν τα ιδιωτικά ιατρεία τους που είχαν χτίσει με τόσο κόπο αφού ο μέσος ορός των υπηρετούντων γιατρών του ΕΟΠΥΥ ήταν άνω των 50 ετών. Δυστυχώς η συζήτηση επικεντρώθηκε στην εργασιακή σχέση των ιατρών στο νέο σύστημα και η πρόταση της task force για να γίνει ο ΕΟΠΥΥ μόνο αγοραστής υπηρεσιών υγείας από πάροχος που ήταν μέχρι τότε πέρασε στα ψιλά γράμματα. Ένα ακόμη βήμα μετά την ενοποίηση των ταμείων είχε γίνει προς την παράδοση της υγείας σε ιδιώτες. Σαφώς τέτοιες πολιτικές δεν μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς τον κατάλληλο αντιπερισπασμό: το υπουργείο αύξησε το πλαφόν των επιτρεπόμενων επισκέψεων των ασθενών στους συμβεβλημένους ιατρούς με τον ΕΟΠΥΥ κάτι που οι συμβεβλημένοι ιατροί καλωσόρισαν υπό τη λογική της αποφυγής της οποίας ταλαιπωρίας των ασφαλισμένων μειώνοντας κατά πολύ τις αντιδράσεις στο κόσμο.

Το αποτέλεσμα των ελιγμών της ηγεσίας του υπουργείου και της σιωπηλής συγκατάβασης των συμβεβλημένων ιατρών του ΕΟΠΥΥ οδήγησε στην απόλυση, ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΑ και χωρίς αποζημίωση των περίπου 2500 ιατρών και οδοντιάτρων με μια σύμβαση με τον ΕΟΠΥΥ στα ιατρεία τους και την παραμονή μετά το εκβιαστικό δίλλημα των υπολοίπων 2400 σε καθεστώς πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης χωρίς αποζημίωση για τα ιατρεία και τον εξοπλισμό που έκλεισαν ο οποίος σκουριάζει μέχρι και σήμερα.

Σαφώς οι υπουργοί, οι γραμματείς και οι φαρισαίοι φεύγουν και οι εμπλεκόμενοι γιατροί και ασθενείς μένουν με τα προβλήματα σχεδόν πάντα άλυτα και οξυμένα. Η απαίτηση για απολύσεις στο δημόσιο από την τρόικα βρήκε έδαφος στον ΕΟΠΥΥ. Η δημιουργία του ΠΕΔΥ ήταν μια πραγματικότητα. Τους επομένους μήνες ακολουθήσε ένα μπαράζ λουκέτων σε πολυιατρεία που ανήκαν στο ΙΚΑ είχαν μεταφερθεί στον ΕΟΠΥΥ και τώρα στο ΠΕΔΥ.

Έναν χρόνο μετά την κατεδάφιση της ΠΦΥ στην Ελλάδα η κατάσταση έχει επιδεινωθεί. Οι ασφαλισμένοι δυσκολεύονται να βρουν ιατρούς ψάχνοντας λίστες συμβεβλημένων με το μεγάλο ταμείο του ΕΟΠΥΥ ή προστρέχουν στις εναπομείνασες δομές ΠΦΥ. Ιατροί που μένουν χωρίς αποζημίωση στα ιατρεία τους μπλεγμένοι σε δικαστικές διαμάχες και ιατρούς και οδοντίατρους σε υποστελεχομένα που αναμένουν τις κρίσεις για να καταταχθούν στην βαθμίδα του ΕΣΥ με εμπόδια που μπαίνουν ακόμα και σήμερα ως προς την πλήρη εξίσωση με τους συναδέλφους τους του ΕΣΥ ακόμα αναμένοντας με τον προηγούμενο μισθό του ΕΟΠΥΥ.

Ο έντονος χαρακτήρας ορισμένων πολίτικων πολλές φορές περιπλέκει τα πράγματα και αυθόρμητα λοιπόν δημιουργείται το ερώτημα: Είναι οι πολιτικές που ορίζουν προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η ζωή μας ή η πυγμή και ο χαρακτήρας όσων μας εξουσιάζουν; Η απάντηση ίσως βρίσκεται κάπου στη μέση αλλά δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι τα πρόσωπα ασκούν πολιτικές. Πολλές φορές το κατάλληλο άτομο στην κατάλληλη θέση είναι απαραίτητο για να εφαρμοστεί μια πολιτική.
Περισσότερα:
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση