Ναρκισσιστική διαταραχή της προσωπικότητας, ενδο-οικογενειακή βία και σεξουαλικότητα. Μια σχέση ψυχοπαθολογίας.

Ο άνθρωπος που πάσχει από ναρκισσιστική διαταραχή της προσωπικότητας παρουσιάζει μια παθητική περιφρόνηση προς τις ανάγκες και τις επιθυμίες των άλλων, βλέπει τους άλλους ιδιαίτερα τα άτομα του οικογενειακού του κύκλου ως κτήμα του.

Φώτης Ζυγούλης

 

Έχει τεράστιες συναισθηματικές αντοχές σε ενδοοικογενειακές διενέξεις και χωρισμούς. Στη σχέση του ο νάρκισσος θέλει να επιβεβαιώσει την αξία του αντιμετωπίζοντας τους άλλους ως εργαλεία. Έχει μεγάλη αυτοπεποίθηση και σιγουριά για τον εαυτό του. Η αυτοπεποίθηση αυτή σημαίνει μια αυτοεπιβεβαίωση της προσωπικής του αξίας. Πιστεύει ότι είναι ξεχωριστός και απαιτεί τον θαυμασμό από τους άλλους. ¨Έχει μη ρεαλιστικές προσδοκίες για την αντιμετώπισή του και απαιτεί στιγμιαία υποταγή στις θελήσεις του. Είναι αλαζόνας και υπερόπτης και όταν απογοητεύεται η εκνευρίζεται αντιδρά με λυσσασμένο θυμό. Ο νάρκισσος είναι ένα δημιούργημα μιας ψευδοεικόνας και για το λόγο αυτό αποτελεί μια ψυχοπαθολογία.

Ο νάρκισσος δεν διαθέτει κοινωνικές δεξιότητες όπως η σεμνότητα, η δυνατότητα συνεργασίας με άλλα άτομα, δεν διαθέτει καλοσύνη και ευγένεια και δεν είναι αυθεντικός. Η ναρκισσιστική διαταραχή συνυπάρχει πολλές φορές με τη κατάθλιψη και την αντικοινωνικότητα όπως και με την παρανοειδή διαταραχή της προσωπικότητας στο επίπεδο της αδυναμίας εμπιστοσύνης στους άλλους.

Η σχέση με ένα ναρκισσιστή σύντροφο έχει αρνητικές συνέπειες στην αυτοπεποίθηση του συντρόφου τους και προκαλεί την πλήρη ψυχική κατάρρευση του συντρόφου θύματος. Ο νάρκισσος δεν έχει ενσυναίσθηση και μπορεί να κακοποιήσει το θύμα του σε ακραίο βαθμό. Επιλέγει συνήθως ευαίσθητα άτομα που έχουν την τάση να αισθάνονται ενοχές. Κατά τον τρόπο αυτό, αρχίζει ένας φαύλος κύκλος μεταξύ του ναρκίσσου και του θύματος το οποίο καθίσταται συνεξαρτημένο.

Το θύμα – σύντροφος του ναρκίσσου αισθάνεται συνεχώς υποτιμημένο και περιφρονημένο, συχνά αναρωτιέται αν αγαπιέται από τον νάρκισσο και έχει ανασφάλειες. Πολλές φορές ο νάρκισσος χρησιμοποιεί το σεξ για επιβράβευση η τιμωρία του συντρόφου θύματος. Συνήθως λοιπόν το θύμα που επιλέγει να μείνει με νάρκισσο σύντροφο ζει μόνο του διότι ο νάρκισσος δεν μπορεί να βοηθήσει ψυχικά και να κατανοήσει το θύμα. Οι σχέσεις τέτοιου είδους συνήθως βασίζονται στη συνήθεια και σε εξωτερικούς ως προς τη σχέση παράγοντες.

Στη σχέση μεταξύ ναρκίσσου και θύματος διακρίνεται ένας ετεροκαθορισμός: ο νάρκισσος ετεροκαθορίζεται από την πίστη του στον εαυτό του αγνοώντας όλους τους άλλους, το δε θύμα ετεροκαθορίζεται διότι δεν πιστεύει στον εαυτό του και σε όλους τους άλλους. Τα βασικά συναισθήματα που χαρακτηρίζουν τον νάρκισσο είναι η ντροπή και ο φθόνος. Για τούτο και στη σχέση του ο νάρκισσος ετεροκαθορίζεται.
Η ενοχή του ναρκίσσου έχει τις καταβολές της από την οικογένεια του. Η ενοχή του είναι αποτέλεσμα εσωτερικευμένης ενεργοποίησης ενός επικριτικού γονέα. Η αυτοεικόνα του ναρκίσσου θεμελιώνεται στην παιδική ηλικία. Η σχέση του με τη μητέρα του τον καθορίζει ες αεί. Η ανυπαρξία αγάπης από τη μητέρα του είναι καθοριστικός παράγοντας διαμόρφωσης της προσωπικότητάς του. Ο νάρκισσος φθονεί τους άλλους διότι κατ΄ ουσίαν είναι ανασφαλής και ελλοχεύει ο κίνδυνος αποκάλυψης των ανεπαρκειών του. Λειτουργεί ένας μηχανισμός αντιστάθμισης των αισθημάτων ντροπής, εξαπάτησης, φθόνου, κενότητας και κατωτερότητας με εξωτερικευμένα συναισθήματα ματαιοδοξίας και υπεροχής.

Ο νάρκισσος «φωνάζει» με τη στάση του: είμαι ανεπαρκής. Η αλαζονική του συμπεριφορά καταδεικνύει τους φόβους του και το τρόμο του. Τρομάζει στην ιδέα της αποκάλυψης των ανεπαρκειών του και αναπτύσσει μια παθολογία ψεύδοεικόνας για να διαφυλάξει τα ανεπίλυτα συναισθηματικά του τραύματα. Στη σχέση λοιπόν μεταξύ ναρκίσσου και θύματος αναδύεται η κατάθλιψη. Η κατάθλιψη αφορά και τους δύο αντίστροφα. Η κατάθλιψη του θύματος χαρακτηρίζεται από συναισθήματα απογοήτευσης, απόγνωσης και απελπισίας. Το άγχος που δημιουργείται από την σχέση μεταξύ ναρκίσσου και θύματος επιδεινώνει περισσότερο το αίσθημα της απόρριψης. Το θύμα αρχίζει σταδιακά να σκέφτεται ότι είναι ανάξιο, ανεπαρκές, οι άλλοι είναι απορριπτικοί απέναντί του και το μέλλον του είναι ζοφερό. Δεν πιστεύει τίποτε και κανένα.

Η σχέση του νάρκισσου λοιπόν με το θύμα περιέχει ψυχολογικά κουμπώματα όπως η κατάθλιψη και ο ετεροκαθορισμός. Ο νάρκισσος πολλές φορές παρουσιάζει και συμπτώματα διπολικής διαταραχής. Όταν ο νάρκισσος δεν αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστός από τους άλλους η από το σύντροφο – θύμα τότε καταθλίβεται και η «υπερηφάνεια» του καταρρέει. Ο νάρκισσος στηρίζεται όσον αφορά στα συναισθήματά του στους άλλους για να επιβεβαιωθεί και όταν η προσοχή των άλλων δεν στρέφεται πάνω του καταπίπτει η αυτοεικόνα του.

Γερνώντας ο νάρκισσος χειροτερεύει διότι απομονώνεται όλο και πιο πολύ για αυτό εμφανίζονται συμπτώματα χρόνιας κατάθλιψης. Η κατάθλιψη αυτή είναι μορφή επιθετικότητας. Η κατάθλιψη δεν αποτελεί μια κατάσταση λογική αλλά συναισθηματική. Ο νάρκισσος έχει να αντιμετωπίσει μια εσωτερική διένεξη: Το Υπερεγώ το οποίο αντιπροσώπευσε η μητέρα του η ο πατέρας του έρχεται σε αντίθεση με την επιθυμία του να αναδειχθεί το Εγώ του. Το άγχος που προκύπτει από την διένεξη αυτή εξωτερικεύεται ως άγχος επιβολής της θέλησης του ναρκίσσου προς τους άλλους, ιδιαίτερα στο οικογενειακό του περιβάλλον. Ο νάρκισσος στην ουσία καθιστά ο ίδιος τον εαυτό του πατέρα η μητέρα και απευθύνει την επιθετικότητα του στον ίδιο του τον εαυτό. Για το λόγο τούτο και ο ναρκισσισμός του αποτελεί μια ανεστραμμένη κατάθλιψη.
Ο νάρκισσος στην ουσία καθιστά ο ίδιος τον εαυτό του πατέρα η μητέρα και απευθύνει την επιθετικότητα του στον ίδιο του τον εαυτό. Για το λόγο τούτο και ο ναρκισσισμός του αποτελεί μια ανεστραμμένη κατάθλιψη. Ο νάρκισσος ακόμη και όταν εμφανίζει συναισθήματα η κλαίει ψεύδεται και αποζητά προσοχή και θαυμασμό.

Η κατάθλιψη και ο θυμός πάνε παρέα. Σε μια προσωπικότητα που έχει αυτά τα δύο χαρακτηριστικά είναι εύλογο να υπάρχουν εκρήξεις. Οι εκρήξεις αυτές επιδρούν στο οικογενειακό περιβάλλον και στο σύντροφο – θύμα. Το θύμα αναπτύσσει επίσης συναισθήματα θυμού και κατάθλιψης στη σχεσιοδυναμική αυτή. Ο θυμός του θύματος όμως καταπιέζεται από το νάρκισσο. Το άγχος του θύματος για το νάρκισσο το οδηγεί σε ψυχολογικές μεταπτώσεις ακόμη και μέσα στην ημέρα. Οι ψυχολογικές μεταπτώσεις αυτές ταλαιπωρούν το θύμα και το οδηγούν σε μια ψευδή αντίληψη της πραγματικότητας.

Το θύμα εισέρχεται σε ένα φαύλο κύκλο αδυναμίας και αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Το θύμα το οποίο καταθλίβεται αισθάνεται ανάξιο, αμφιβάλλει για τον εαυτό του και αισθάνεται ένοχο συνεχώς. Η κατάσταση αυτή οξύνει την κατάθλιψη. Το θύμα αποφεύγει το πολύ κόσμο, απομονώνεται και παραιτείται ακόμη και από τον στενό του οικογενειακό κύκλο.

Στη σχέση μεταξύ ανδρός ναρκίσσου και γυναικός θύματος παρατηρείται ζήλεια και ανασφάλεια εκ μέρους του ναρκίσσου και μακροχρόνια συνεξάρτηση εκ μέρους της γυναικός θύματος. Στη σχέση αυτή διακρίνουμε το εξής δίπολο: η συνεξαρτώμενη γυναίκα περιστρέφεται γύρω από τη σχέση χανω-κερδίζεις και ο νάρκισσος γύρω από τη σχέση κερδίζω – χάνεις. Η γυναίκα θύμα του νάρκισσου είναι πάντα εξοντωμένη συναισθηματικά και πρέπει να οικοδομήσει όρια για να προστατεύσει τον εαυτό της. Η Γυναίκα – θύμα εμφανίζει και τάσεις αυτοκτονίας. Για το λόγο αυτό πρέπει να ξεφύγει από τη σχέση αυτή και να αρχίσει τη ζωή της από το μηδέν, συναισθηματικά.

Η σχέση μεταξύ ναρκίσσου και θύματος καταλήγει πολλές φορές στην ενδοοικογενειακή βία. Ο νάρκισσος δεν έχει τη δυνατότητα να προσφέρει αγάπη και στοργή. Ο σκοπός του ναρκίσσου για δημιουργία σχέσης είναι διττός: να εξασφαλίσει την υποστηρίξει την αποδοχή και να προφυλάξει τον εαυτό του από τον εσωτερικό του πόνο και μαρτύριο της ανασφάλειας. Η συνεξαρτώμενη γυναίκα αποτελεί το τέλειο θύμα.

Η βία από το νάρκισσο στο θύμα-σύντροφο μπορεί να είναι ψυχολογική, σωματική και σεξουαλική. Το προφίλ του θύματος έχει τα εξής χαρακτηριστικά: έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση, επιδεικνύει παθητική συμπεριφορά, νιώθει ανασφάλεια και αναξιότητα, έχει ενοχές διότι πιστεύει ότι φταίει το ίδιο για τη συμπεριφορά του συντρόφου, έχει αίσθημα αβοηθησίας. Το προφίλ του θύτη ναρκίσσου έχει τα εξής χαρακτηριστικά: χαμηλή αυτοεκτίμηση, παραδοσιακή αντίληψη γύρω από το ρόλο του και προβολή της ευθύνης στο θύμα.

Ο νάρκισσος τηλεφωνεί στο σύντροφο θύμα πολλές φορές μέσα στην ημέρα για να αποσπάσει προσοχή και να ελέγξει. Τα θύματα στην αρχή το εκλαμβάνουν ως ενδιαφέρον αλλά στην πορεία αυτό διαμορφώνεται ως deadly calling card of the narcissist. Η κακοποίηση ψυχική και σωματική είναι το επακόλουθο της σχέσης αυτής.

Όσο και να προσπαθήσει ο σύντροφος θύμα να αγαπήσει το νάρκισσο πιστεύοντας ότι έτσι θα αλλάξει αυτό δεν πρόκειται να γίνει ποτέ. Αντιθέτως οι προσπάθειες του θύματος χειροτερεύουν την κατάσταση. Ο νάρκισσος θα κατηγορεί συνεχώς το θύμα ως απατεώνα και αναξιόπιστο, ο σύντροφος θύμα είναι πια ο εχθρός του νάρκισσου.

Ο σύντροφος θύμα που πιστεύει στην αγάπη χωρίς ιδιοτέλεια δεν μπορεί να συνάψει υγιή σχέση με το νάρκισσο. Υφίσταται πάντοτε μια κατάσταση ανασφάλειας. Το θύμα παίζει συνεχώς το ρόλο σε ένα στημένο παιχνίδι.

Ο νάρκισσος εμφανίζει τα συμπτώματα της καθ ε΄ξιν ψευδολογίας. Αυτό συμβαίνει διότι ο νάρκισσος επιθυμεί τη χειραγώγηση του θύματος και την κατασκευή μιας ψεύτικης πραγματικότητας. Για αυτό και απομονώνει το θύμα του ώστε να το χειραγωγεί ευκολότερα. Στην ουσία απογυμνώνει το θύμα από την πραγματική του ταυτότητα. Θέλει να είναι τα πάντα για το θύμα, όλος ο κόσμος του.

Αντιμετωπίζει το θύμα-σύντροφο εργαλειακά ακόμη και στο σεξ. Το αντιμετωπίζει δηλαδή ως αντικείμενο. Ο νάρκισσος όταν το θύμα φύγει, μένει μόνος του. Άνθρωποι και πράγματα δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Ο νάρκισσος αντιμετωπίζει το θύμα του ως πράγμα.

Το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: γιατί το θύμα παραμένει στη σχέση αυτή;

Ο φόβος, η ανασφάλεια, η συναισθηματική εμπλοκή, η παγίδευση και η εξάρτηση είναι οι λόγοι. Φοβάται το θύμα ότι η οικογενειά του δεν θα το στηρίξει, πιστεύει ότι θα κουβαλά το στίγμα της διαλυμένης οικογένειας, αισθάνεται ενοχές απέναντι στα παιδιά η στους άλλους και αισθάνεται προσμονή ως προς τον σύντροφο μήπως και αλλάξει.

Ο κύκλος βίας στην σχέση αυτή έχει τρία στάδια: α) σημειώνονται επεισόδια βίας ήπιας έντασης και το θύμα προσπαθεί ελέγξει τη κατάσταση υποτασσόμενο κάνοντας εκλογικεύσεις για την συμπεριφορά του θύτη β) χαρακτηρίζεται από οξύτητα και αγριότητα και με ξυλοδαρμό που μπορεί να προκαλέσει σωματικές βλάβες ακόμη και το θάνατο γ) παρατηρείται υποχώρηση της βίας και της έντασης και παρατηρείται υπερβολική ευγένεια από το θύτη. Το θύμα πιστεύει στις υποσχέσεις του θύτη. Η φάση αυτή είναι καταστρεπτική για το θύμα: δημιουργεί εξάρτηση και δεν αφήνει το θύμα να αποχωριστεί το θύτη. Είναι η κατάσταση κατά την οποία κατασκευάζεται μια ψευδοεικόνα του θύματος για την πραγματικότητα και για τον εαυτό του.

Η σεξουαλικότητα στη σχέση αυτή αποτελεί ένα εργαλείο – μέσο για την επιβολή του θύτη στο θύμα. Τα πρότυπα σεξουαλικότητας για τις γυναίκες περιλαμβάνουν αρχέτυπα της υποταγής και της εξάρτησης. Τα αρχέτυπα αυτά θεμελιώνουν την υποταγή του θύματος. Για να ξεφύγει το θύμα – σύντροφος από αυτό το φαύλο κύκλο χρειάζεται να απαγκιστρωθεί από το φαύλο κύκλο της εξάρτησης και να αγαπήσει τον εαυτό του, να αναπτύξει μια αυτοεκτίμηση και να γνωρίσει τον εαυτό του. 

Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση