Πολιτική 12/05/2017

Άντρας Άκιμ και Εντρέ Μπάισι-Ζιλίνσκι

Στην παγκόσμια ιστορία παρουσιάζονται συχνά μορφές των οποίων η δράση συνυφαίνεται άρρηκτα, με μια ποικιλία τρόπων, και τα έργα και οι ημέρες της μιας δεν μπορεί να κατανοηθούν ανεξάρτητα από εκείνα της άλλης. Ο Σωκράτης και ο Πλάτων, ο Καίσαρας και ο Βρούτος, ο Μαρξ και ο Ένγκελς, οι αδελφοί Κένεντι παρέχουν σχετικά παραδείγματα.

Ο Άντρας Άκιμ και ο Εντρέ Μπάισι-Ζιλίνσκι είναι δυο τέτοιες προσωπικότητες που, αν και άγνωστες, δεν έχουν μικρότερη σημασία· απεναντίας, είναι πιο σημαντικοί από όλους τους Καίσαρες και τους Βρούτους αυτού του κόσμου.

Τι είναι όμως αυτό που κάνει την ιστορία του Άκιμ και του Ζιλίνσκι πραγματικά ανεπανάληπτη και συγκλονιστική;

Ο Άντρας Άκιμ ήταν ένας φωτισμένος Ούγγρος γαιοκτήμονας που αγωνίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα για τα συμφέροντα των Ούγγρων αγροτών. Αν και μέλος των ανώτερων τάξεων της Αυστροουγγαρίας, χάρη στην ισχυρή του αίσθηση του δικαίου, αναγνώρισε την ανάγκη να καταργηθούν τα φεουδαρχικά προνόμια και να μοιραστεί η γη στους αγρότες. Σε αυτούς τους σκοπούς αφιέρωσε και θυσίασε τη ζωή του, ιδρύοντας ένα από τα πρώτα σοσιαλιστικά κόμματα της Ουγγαρίας.

Ο Εντρέ Μπάισι-Ζιλίνσκι, ευγενής γαιοκτήμονας και αυτός, δολοφόνησε σε νεαρή ηλικία, μαζί με τον αδελφό του Γκάμπορ, στα 1911, τον Άκιμ, τον οποίο θεωρούσε επικίνδυνο για τα συμφέροντα της τάξης του. Αργότερα, στη δεκαετία του 1920, ο Ζιλίνσκι συντάχτηκε με τις φασιστικές δυνάμεις της Ουγγαρίας, υποστηρίζοντας ακροδεξιές, εθνικιστικές και ρατσιστικές θέσεις. Ενώ όμως ακολούθησε για χρόνια αυτό το δρόμο, από τις αρχές της δεκαετίας του 1930 άλλαξε στάση. Βαθμιαία αποκόπηκε από το φασισμό, αποκήρυξε τη φυλετική ιδεολογία και συντάχθηκε με το αντιφασιστικό κίνημα. Υιοθέτησε ουσιαστικά τις ιδέες του Άκιμ, πήρε μέρος στην αντίσταση ενάντια στους ναζί και εκτελέστηκε από την Γκεστάπο στα 1944.

Τέτοιες δραματικές μεταστροφές δεν συμβαίνουν συχνά στην ιστορία. Όταν συμβούν αξίζουν όλη την προσοχή μας, έχοντας πολλά να μας πουν τόσο για τα ιστορικά διακυβεύματα μιας εποχής, όσο και για τις ίδιες τις φυσιογνωμίες που υψώθηκαν σε αυτά τα διακυβεύματα και τα εξέφρασαν. Με αυτά κατά νου, θα σταθούμε στη συνέχεια στις δυο αυτές επιφανείς προσωπικότητες, συζητώντας το έργο τους και τα πλούσια ιστορικά διδάγματα που απορρέουν από τη δράση τους.

Άντρας Άκιμ
Ο Άντρας Άκιμ, γεννημένος στα 1871, γιος ενός Ούγγρου γαιοκτήμονα, παράτησε από μικρός το σχολείο, καθώς ήταν μια ανήσυχη και ανατρεπτική φύση. Το ενδιαφέρον του για τα κοινωνικά ζητήματα τον έσπρωξε να μελετήσει εκτενώς την προοδευτική και σοσιαλιστική φιλολογία και οι αδικίες ενάντια στους χωρικούς, που αντίκριζε καθημερινά, τον έκαναν έναν αγροτικό σοσιαλιστή.

Εκείνα τα χρόνια αναπτυσσόταν στην Ουγγαρία το εργατικό κίνημα. Στα 1890 ιδρύθηκε το Ουγγρικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, που όμως ήταν ακόμη ανώριμο και κυριαρχούνταν από ανεδαφικές απόψεις και από τις έριδες ανάμεσα στη δεξιά και την αριστερή του πτέρυγα. Παρά την παρουσία σε αυτό του Λ. Φράνκελ, ενός συναγωνιστή των Μαρξ και Ένγκελς στην Α΄ Διεθνή και μαχητή της Παρισινής Κομμούνας, αλλά και του επιφανούς διανοούμενου Έ. Σάμπο, το κόμμα είχε υποστεί διαδοχικές διασπάσεις, ξεκινώντας από τα 1893. Τόσο η κυρίαρχη δεξιά πτέρυγα υπό τους Κις και Ζίλαγκ, όσο και η αριστερά υπό τον Ένγκελμαν παραγνώριζαν τη σημασία της δουλειάς στον αγροτικό πληθυσμό, ενώ εκείνοι που την αναγνώριζαν, όπως ο Ι. Βάρκονι, έκλιναν προς τις αναρχικές και χριστιανο-σοσιαλιστικές απόψεις.

Όταν ο Β. Μέζοφι, διαφωνώντας με την πολιτική στο αγροτικό ζήτημα, αποχώρησε και δημιούργησε το Αναδιοργανωμένο Ουγγρικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, ένα κόμμα προσανατολισμένο στην υποστήριξη του αγροτικού κινήματος, ο Άκιμ τον ακολούθησε. Οι αγροτιστές έβρισκαν πλατιά ανταπόκριση εκείνα τα χρόνια στον εξαθλιωμένο αγροτικό πληθυσμό και μεγάλες ταραχές είχαν λάβει χώρα στην ουγγρική ύπαιθρο στα 1891-94 και 1897-99. Σε αντίθεση όμως με την πλειοψηφία των αγροτιστών, που θεωρούσαν ότι το αγροτικό κίνημα μπορούσε να αναπτυχθεί αυτοδύναμα, ο Άκιμ, ο οποίος είχε επίσης ενταχθεί αρχικά στην ουγγρική σοσιαλδημοκρατία, υποστήριξε τη συμμαχία των αγροτών με την εργατική τάξη.

Τον Ιανουάριο του 1905 ο Άκιμ βρέθηκε αντιμέτωπος στις εκλογές στην πόλη του, την Μπεκέστσαμπα, με έναν αντιδραστικό υποψήφιο. Εκείνα τα χρόνια η πλειοψηφία του λαού δεν είχε ακόμη δικαίωμα ψήφου, ωστόσο ο Άκιμ κατάφερε να εκλεγεί με τις ψήφους των μικρών φάρμερ. Όντας ο πρώτος σοσιαλιστής στο ουγγρικό κοινοβούλιο, προκάλεσε αίσθηση με τις φλογερές ομιλίες του ενάντια στους φεουδαλικούς γαιοκτήμονες. Το κοινοβούλιο διαλύθηκε στα 1906 και ο Άκιμ, που στο μεταξύ είχε ιδρύσει το Ανεξάρτητο Σοσιαλιστικό Κόμμα του Άλφολντ και μιλούσε σε αναρίθμητες συγκεντρώσεις στα χωριά, επανεκλέχτηκε.
Ο Άκιμ βοήθησε να εκδοθεί μια εβδομαδιαία μαχητική αγροτική εφημερίδα, τα ριζοσπαστικά αιτήματα της οποίας για δήμευση της τσιφλικάδικης γης τον έφεραν στο στόχαστρο του κατεστημένου. Μερικές βδομάδες αργότερα η Βουλή τον έπαυσε από βουλευτή και τον παρέπεμψε σε δίκη. Αν και κέρδισε τη δίκη, αναγκάστηκε να πληρώσει ένα πρόστιμο, ενώ η Βουλή ψήφισε νέους επαχθείς νόμους για τους αγρότες. Αυτό δεν απογοήτευσε τον Άκιμ, που κατάφερε να επανεκλεγεί και στα 1910. Στο μεταξύ, οι λόγοι του ενάντια στους γαιοκτήμονες γίνονταν ολοένα και πιο επαναστατικοί, με την πολιτική πάλη να οξύνεται υπέρμετρα.

Στις 14 Μάη του 1911 οι αδελφοί Ζιλίνσκι, γόνοι μιας πλούσιας οικογένειας γαιοκτημόνων, εισέβαλαν στο σπίτι του Άκιμ και τον δολοφόνησαν με δυο πιστολιές. Οι δολοφόνοι αθωώθηκαν αργότερα, με το σκεπτικό ότι «βρίσκονταν σε αυτοάμυνα», ενώ φυλακίστηκε ένας μάρτυρας που κατέθεσε τα πραγματικά περιστατικά. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, τα δυο αδέλφια είχαν μπει οπλισμένα στο σπίτι του Άκιμ για να τον σκοτώσουν και η κραυγή τους «Εσύ σκύλε» είχε ακουστεί πριν τον πυροβολισμό. Το σύνθημα «Εμπρός στη μάχη ενάντια στους σοσιαλιστές» είχε τότε μεγάλη πέραση στους κύκλους της αριστοκρατίας.

Εντρέ Μπάισι-Ζιλίνσκι
Ο Ζιλίνσκι, γεννημένος στα 1886, ήταν 24 χρονών όταν στα 1911 πυροβόλησε και σκότωσε, μαζί με τον αδελφό του, τον Άκιμ. Το κίνητρο της δολοφονίας, αν και τα περιστατικά της δεν είναι τελείως εξακριβωμένα, ήταν πολιτικό, ο αγώνας του Άκιμ για τη διάλυση της μεγάλης γαιοκτησίας. Στη συνέχεια, πήρε μέρος στον Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου και τραυματίστηκε, και στα 1918 ίδρυσε την Ουγγρική Οργάνωση Εθνικής Άμυνας, μια ακροδεξιά, ρατσιστική οργάνωση που έθετε ως στόχο την εθνική ανάταξη της Ουγγαρίας. Μετά την πτώση της Ουγγρικής Σοβιετικής Δημοκρατίας, επέστρεψε στην Ουγγαρία, συνασπίστηκε με τους ακραίους εθνικιστές και εξέδωσε μια εφημερίδα που υποστήριζε τη φυλετική καθαρότητα. Το 1922 εκλέχτηκε στη Βουλή και πήρε μέρος στη δημιουργία του Ουγγρικού Κόμματος Εθνικής Ανεξαρτησίας υπό τον Γκιούλα Γκόμπος, έναν ακροδεξιό, αντισημίτη πολιτικό, που το 1932 έγινε πρωθυπουργός της Ουγγαρίας και, από κοινού με τον Χόρτι, πρωταγωνίστησε στον προσανατολισμό της χώρας σε μια συμμαχία με τις δυνάμεις του Άξονα.

Ο Ζιλίνσκι, ωστόσο, δεν ακολούθησε αυτό το δρόμο. Ήδη στις αρχές της δεκαετίας του 1930, παρακολουθώντας την άνοδο του Χίτλερ, άρχισε να καταλαβαίνει ότι η επικράτηση των ναζί θα σήμαινε την καταστροφή των μικρών γειτονικών χωρών όπως η Ουγγαρία, τις οποίες θα υποδούλωναν και θα καταλήστευαν. Έτσι διέκοψε τις σχέσεις του με τους Ούγγρους φασίστες, απαρνήθηκε τις ρατσιστικές θέσεις του και εξέδωσε την αντιφασιστική καθημερινή εφημερίδα Ελευθερία, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του αντιφασιστικού κινήματος στην Ουγγαρία. Το Εθνικό Ριζοσπαστικό Κόμμα που ίδρυσε είχε επιτυχίες στις εκλογές και το 1935 εκλέχτηκε στο ουγγρικό κοινοβούλιο.

Στη συνέχεια, ο Ζιλίνσκι αντιτάχθηκε στην είσοδο της χώρας στον πόλεμο στο πλευρό των ναζί και συνεργάστηκε με τους σοσιαλδημοκράτες και τους κομμουνιστές στην αντίσταση. Με το ξέσπασμα του πολέμου εξέδωσε την εβδομαδιαία εφημερίδα Ανεξάρτητη Ουγγαρία και από το 1941 την Ελεύθερη Λέξη, ενώ ήταν από τους κύριους οργανωτές των αντιφασιστικών διαδηλώσεων στις 15 Μάρτη του ίδιου χρόνου. Όταν το 1942 η ουγγρική κυβέρνηση ξεκίνησε μια σειρά πογκρόμ ενάντια στους Εβραίους, τους Ρομά και τους Σέρβους, αν και ο ίδιος ένας πρώην ρατσιστής, κατήγγειλε με δριμύτητα τις διώξεις στο ουγγρικό κοινοβούλιο, υπερασπίζοντας θαρραλέα όσους διώκονταν για πολιτικούς και φυλετικούς λόγους, ενώ έστειλε και ένα ανοικτό γράμμα στον Ούγγρο πρωθυπουργό, όπου διαμαρτυρόταν για τη συμμετοχή της χώρας στον πόλεμο ενάντια στην ΕΣΣΔ.

Το Μάρτη του 1944, όταν κατέλαβαν την Ουγγαρία για να εμποδίσουν την έξοδό της από τον πόλεμο, οι ναζί συνέλαβαν τον Ζιλίνσκι, μαζί με μια σειρά ακόμη πρόσωπα που θεωρούνταν ύποπτα για συμμετοχή στην αντίσταση. Ο Ζιλίνσκι τους υποδέχτηκε με πυροβολισμούς και τραυματίστηκε πριν τον συλλάβουν. Απελευθερώθηκε προσωρινά τον Οκτώβρη, μετά από διαμαρτυρίες της ουγγρικής κυβέρνησης, και πήρε μέρος στην οργάνωση της ένοπλης αντίστασης στους ναζί. Το κρησφύγετό του όμως προδόθηκε και το Νοέμβρη οι ναζί τον συνέλαβαν ξανά. Στις 11 Δεκέμβρη άρθηκε η βουλευτική ασυλία του και ένα δικαστήριο τον καταδίκασε, στις 23 του ίδιου μήνα, σε θάνατο με απαγχονισμό. Ο Ζιλίνσκι αρνήθηκε να ζητήσει χάρη και απαγχονίστηκε την επομένη, μετά από την εκτέλεση τριών νεαρών συγκρατούμενων κομμουνιστών.

Μορφές που παραδειγματίζουν
Ο Γκέοργκ Λούκατς, ο μεγάλος Ούγγρος μαρξιστής, είχε προσδιορίσει κάποτε πολύ εύστοχα την ουσία κάθε αντιδραστικής, και ιδιαίτερα φασιστικής στάσης. Είχε πει πως σε κάθε τέτοια στάση υπολανθάνει η αντίληψη ότι μέσα στην ανθρώπινη φύση υπάρχει ένας σκληρός πυρήνας που αντιστέκεται στην αλλαγή.

Η ιστορία του Άκιμ και του Ζιλίνσκι, ιδιαίτερα η επιμονή του Ζιλίνσκι για πολλά χρόνια στο δρόμο που οδηγούσε από τη δολοφονία του Άκιμ στον εναγκαλισμό του ανερχόμενου φασισμού, δείχνει ότι υπάρχει πράγματι ένα τέτοιο στοιχείο – ένα στοιχείο ενισχυόμενο από την αλλοτριωτική επίδραση του καπιταλισμού. Οι ιδιοτελείς πλευρές της ανθρώπινης φύσης προωθούνται στο επίκεντρο από την ίδια τη σύμφυτη λογική του καπιταλιστικού συστήματος, τη λογική της εκμετάλλευσης, του ανταγωνισμού και της επιβολής πάνω στους άλλους, και ο αντίκτυπός τους ακόμη και μετά την επανάσταση έγινε εμφανής στη σταλινική διαστροφή, έτσι που θα ήταν λάθος να τις αγνοήσει κανείς.

Αλλά η ιστορία του Άκιμ και του Ζιλίνσκι δείχνει και κάτι άλλο. Δείχνει, τόσο μέσα από τη στράτευση του Άκιμ στον αγώνα για την κοινωνική πρόοδο, ενάντια στο στενό ταξικό του συμφέρον, όσο και μέσα από τη δραματική μεταστροφή του Ζιλίνσκι από το φασισμό στον αντιφασισμό, ότι υπάρχει και η αντίρροπη τάση, η τάση της αυτό-εξέλιξης, της διόρθωσης των λαθών, της συλλογικότητας και του αλτρουισμού, και ότι αυτή η τάση είναι δυνητικά πιο ισχυρή.

Αυτός είναι ο κοινός παρανομαστής που συνδέει άρρηκτα τις δυο αυτές ξεχωριστές μορφές. Από εκεί και πέρα όμως διαφέρουν ουσιαστικά στον αριθμητή τους, τις διανοητικές ατομικές ποιότητες που καθόρισαν σε αρκετό βαθμό και την ιδιαίτερη διαδρομή τους.

Ο Άκιμ ήταν ένας πρωτοπόρος που ασπάστηκε το σοσιαλισμό και αντιλήφθηκε τις απαιτήσεις του αγώνα για το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας σε ένα αρκετά πρώιμο στάδιο. Η αναγνώρισή του της ανάγκης για μια συμμαχία ανάμεσα στην εργατική τάξη και την αγροτιά, στην οποία σταθερά αναφερόταν ο Λένιν, πήγαζε από τη διορατικότητά του, τη βαθιά του επίγνωση της ισχύος του παλιού κόσμου και της ικανότητάς του για αντίσταση, που δεν θα μπορούσε να καμφθεί ούτε με το σεχταρισμό, ούτε με τις οπορτουνιστικές πρακτικές. Χρειαζόταν μια παλλαϊκή συμμαχία που θα έσπαζε αποφασιστικά τη ραχοκοκαλιά της αντίδρασης και θα την ανάγκαζε να υποταχθεί στην ιστορική αναγκαιότητα. Αυτή η παλλαϊκή συμμαχία δεν έγινε δυνατό να επιτευχθεί στις άλλες χώρες πέραν της Ρωσίας στα 1917, επιτεύχθηκε όμως αργότερα, στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τα κινήματα της αντίστασης. Το να τη διακρίνει όμως κανείς από νωρίς ως μια ιστορική αναγκαιότητα απαιτούσε οξυδέρκεια, πραγματική αφοσίωση στον ιστορικό σκοπό και βαθιά αίσθηση ευθύνης. Αυτές ήταν οι ατομικές ποιότητες του Άκιμ.

Ο Ζιλίνσκι δεν διέθετε μια ανάλογη ιστορική διορατικότητα. Παρότι συνεργάστηκε με τους κομμουνιστές και τους άλλους αντιναζιστές, δεν έγινε ο ίδιος σοσιαλιστής. Παρέμεινε ένας πατριώτης πολέμιος του ναζισμού, που ξεκινούσε από την ανάγκη να συντριβεί ο ναζισμός για να σωθούν οι μικροί λαοί από τον όλεθρο. Αυτό δεν μειώνει, αλλά απεναντίας υπογραμμίζει την αξία του παραδείγματός του, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι χρειάστηκε πρώτα να αρνηθεί τον προηγούμενο εαυτό του. Αρκεί να φανταστούμε μια ανάλογη περίπτωση, τη μεταστροφή του δολοφόνου του Άρη Βελουχιώτη σε οπαδό του και την ενεργό συμμετοχή του στο κίνημα ως την προσφορά της ζωής του για τη δικαίωσή του, για να αντιληφθούμε, μέσα από την ακραία απιθανότητά της, το μεγαλείο της στάσης του.

Αν ο Ζιλίνσκι ρωτιόταν πώς δικαιολογεί τη μεταστροφή του θεωρητικά, ποια θα είναι η προοπτική μετά την ήττα του φασισμού, κ.λπ., ίσως δεν θα ήταν σε θέση να δώσει μια θεμελιωμένη απάντηση ή θα έλεγε αμφιλεγόμενα πράγματα. Αλλά θα μπορούσε απλά να πει πως το καθήκον του αγώνα ενάντια στο φασισμό είναι κάτι ολοφάνερο, κάτι που δεν χρειάζεται ιδιαίτερη δικαιολόγηση. Και θα είχε δίκιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι θεωρητικές αναλύσεις είναι περιττές: δεν είναι όλα τα ζητήματα προφανή όσο ο αγώνας ενάντια στο φασισμό και η εμπειρία του ΕΑΜ δείχνει ότι το καλό δεν μπορεί να ακολουθείται τυφλά και, όταν αυτό συμβαίνει, αναπόφευκτα στραβώνει στην πορεία.

Η αξία του Ζιλίνσκι έγκειται έτσι στο ότι υπέταξε τον εαυτό του στο καθήκον της ιστορίας. Δεν επινόησε δικαιολογίες και άλλοθι για να δικαιολογήσει την προηγούμενη στάση του ή να αποφύγει δειλά το ιστορικό έργο, όπως έκαναν πολλοί ψευδο-επαναστάτες ανακαλύπτοντας, π.χ., ότι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν «ιμπεριαλιστικός», για να μεταμφιέσουν τη φυγή τους σε ανδρεία.

Ο Άκιμ και ο Ζιλίνσκι ενσαρκώνουν την ακεραιότητα στην παραδοχή αυτού που είναι αντικειμενικά σωστό και την ενεργό στράτευση σε αυτό, με την υπέρβαση κάθε πρόληψης και υποκειμενικής αδυναμίας. Γι’ αυτό αξίζουν όλο το σεβασμό μας.

Αν ο Άκιμ έδειξε διορατικά από ένα πρώιμο στάδιο το δρόμο του αγώνα για την ιστορική πρόοδο, ο Ζιλίνσκι, ξεπερνώντας τον ίδιο του τον εαυτό, ακολούθησε έμπρακτα αυτό το δρόμο στον αντιφασιστικό αγώνα. Η γεμάτη τραγικό μεγαλείο σύνδεση, η αδιάσπαστη συνέχεια και η προφανής αναφορικότητα της στάσης τους στα ανάλογα διλήμματα της εποχής μας, τους καταξιώνει σαν δυο από τις επιφανέστερες μορφές του 20ού αιώνα.

____________________________________________

Πηγές
Άντρας Άκιμ, https://de.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A1s_L._%C3%81chim.
Εντρέ Μπάισι-Ζιλίνσκι, https://en.wikipedia.org/wiki/Endre_Bajcsy-Zsilinszky.
Εντρέ Μπάισι-Ζιλίνσκι, βιογραφικό λήμμα στο Έρικ Ρόμαν, Austria-Hungary & the Successor States: A Reference Guide from the from the Renaissance to the Present, Νέα Υόρκη 2003, σελ. 409-410.
Τάκης Μαστρογιαννόπουλος, Η Άνοδος και η Πτώση των Εργατικών Διεθνών, τόμ. Β΄, Η Δεύτερη (Σοσιαλιστική) Διεθνής, υπό έκδοση.

*Ο Χρήστος Κεφαλής είναι μέλος της ΣΕ της Μαρξιστικής Σκέψης. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο του Λένιν. Η Διάνοια της Επανάστασης από τις εκδόσεις Τόπος.

Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση