Πολιτική 25/01/2017

Πλήρης ανάλυση και μελέτη των συνταγμάτων (Μέρος Ά)

Καθ' όλη την περίοδο της βασιλείας του Όθωνα, σημειώθηκαν ειδεχθείς παρεμβάσεις των ξένων δυνάμεων στην χώρα
Τον τελευταίο καιρό, έχω προβεί στην μελέτη των πρώτων καταστατικών χαρτών, έπειτα από την ίδρυση Ελληνικού Κράτους, 1830.

Σε μία σειρά τριών άρθρων, που θα δημοσιευθούν εν καιρώ, θα αναλυθούν τα εξής:

-Το πρώτο επίσημο σύνταγμα του Ελληνικού κράτους 1844.
-Το προοδευτικό σύνταγμα του 1864
-Η σύγκριση μεταξύ των δύο συνταγματικών κειμένων.

Ο σκοπός της δημοσιοποίησης της παραπάνω μελέτης, δεν είναι άλλος από την κατανόηση των συνταγματικών κεκτημένων που έχουμε ως και  σήμερα.

Εναρκτήριο λάκτισμα, αποτελεί το γεγονός ότι στην σύγχρονη ελληνική κοινωνία επικρατεί ένα είδος πλήρης άγνοιας και υποβάθμισης ως προς την αξία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, που μας παραχωρεί το Σύνταγμα.
Η εστίαση υφίσταται κυρίως στα νομικά χαρακτηριστικά των κειμένων, ενώ δεν παραλείπεται και ο συγκερασμός των πολιτικών εξελίξεων.

Το χρονικό παραχώρησης του Συντάγματος του 1844

Το 1833, εν μέσω πολιτικής αλλά και κοινωνικής αταξίας, ο βασιλιάς Όθωνας χρίζεται από τις Μεγάλες Δυνάμεις ως ο απόλυτος βασιλιάς της Ελλάδος. Έπειτα, από την αποτυχημένη εφαρμογή των τριών Συνταγμάτων, ο Βασιλιάς Όθωνας, ανακηρύσσεται ως ο ‘’ελέω θεού βασιλεύς της Ελλάδος’’ ενώ το ελληνικό κράτος χαρακτηρίζεται ως μοναρχικό και ανεξάρτητο ενάντια σε κάθε προηγούμενη συνταγματική επιταγή. Μέχρις ότου να ενηλικιωθεί ο Όθων, την διοίκηση του κράτους ανέλαβε η λεγόμενη Αντιβασιλεία. Την λεγόμενη αντιβασιλεία αποτελούσαν ο Άρμανσπεργκ ως πρόεδρος, ο Μάουρερ, ο Χάιντεκ, ο Γκρένερ και ο Άμπελ. Η ανάληψη της εξουσίας από την Αντιβασιλεία, ώς γνωστών, σηματοδοτεί και την απαρχή μιάς περιόδου πολιτικής αυθαιρεσίας, απολυταρχικής νομοθεσίας, εξουσιαστικής μανίας αλλά και κοινωνικής και οικονομικής δυσμένειας.

Η απολυταρχική κακοδιοίκηση, σε συνδυασμό με την διάλυση των ελληνικών στρατιωτικών σωμάτων, απέδωσαν -από την πρώτη στιγμή- στην Αντιβασιλεία, την άκρως σκληροπυρηνική  και αντιδημοκρατική γραμμή που θα επακολουθούσαν. Ενώ, δεν άργησαν και οι κοινωνικές αλλά και πολιτικές επαναστατικές ιαχές ενάντια στην Διοίκηση, ιδίως έπειτα από την σαφή υποβάθμιση του κοινοβουλευτικού σώματος και των πολιτικών κομμάτων. Η παραπομπή του Κολοκοτρώνη και του Πλατούντα στην διάσημη δίκη, απέδωσε το οριστικό -άκρως- αντιδημοκρατικό μένος της Αντιβασιλείας στις εναπομείνασες δυνάμεις της προηγούμενης περιόδου, ενώ ταυτοχρόνως οδήγησε και στην τελική μάζωξη της εξεγερτικής διάθεσης της ελληνικής κοινωνίας.

Η Επανάσταση της 3ηςΣεμπτεβρίου

Στις 3 Σεμπτεβρίου του 1843, η στρατιωτική φρουρά υποβασταζόμενη της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού αλλά και με την σύμφωνη γνώμη των τριών Μεγάλων Δυνάμεων, στο κλίμα εξεγέρσεως ζητά από την Βασιλεία του Όθωνα την παραχώρηση συντάγματος, το οποίο θα τερμάτιζε την βασιλική υπερεξουσία αλλά και θα απένειμε στις πολιτικές δυνάμεις και την εκτελεστική εξουσία τις εγγυήσεις ώστε να μην παραβιάζονται οι προηγούμενες αποφάσεις της Εθνικής Συνελεύσεως.

Ο Βασιλιάς Όθων, λαμβάνοντας εν γνώση το ύψιστο διακύβευμα (της απώλειας ελέγχου της εξουσίας), συναινεί με τα αιτήματα των επαναστατών και παραχωρεί το πρώτο Ελληνικό Σύνταγμα της εποχής, το Σύνταγμα του 1844. Τις εργασίες, για την σύνταξη του ανερχόμενου καταστατικού χάρτη, ανέλαβε η λεγόμενη "Η της Γ Σεπτεμβρίου εν Αθήναις Εθνική των Ελλήνων Συνέλευσις". Στα παραπάνω πλαίσια, παραχωρήθηκε ένα είδος συντάγματος με την μορφή συναλλάγματος.

Ένα υπογεγραμμένο συμβόλαιο κανόνων ανάμεσα στον μονάρχη και το Έθνος.

Χαρακτηριστικά του Συντάγματος

Μορφή του πολιτεύματος ορίστηκε η Συνταγματική Μοναρχία στα πλαίσια του Γαλλικού και λιγότερο του Βελγικού συντάγματος. Ενώ ο πρώτος καταστατικός χάρτης αποτελούνταν από 107 άρθρα.

Συγκεκριμένα, τα βασικά χαρακτηριστικά του Συντάγματος ήταν τα εξής:

Μορφή πολιτεύματος

-Το νέο σύνταγμα προέβλεπε ρητώς την Μοναρχική αρχή. Δηλαδή, την αρχή του ότι η εξουσία ασκείται στο όνομα του Μονάρχη. ο Βασιλιάς-Μονάρχης, θεωρούνταν ως το ανώτατο όργανο του κράτους ενώ υπήρχε και σωρεία ρητών συνταγματικών επιταγών που διασφάλιζαν την θέση αυτή. Πιο αναλυτικά,
 σύμφωνα με το άρθρο 22 ο Βασιλεύς ορίζεται ως πρόσωπο <<ιερόν και απαραβίαστον>>.

-Ως επίσημη θρησκεία του κράτους, ορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 1, η Ορθόδοξη Ανατολική θρησκεία.

Αρμοδιότητες Βασιλέα και Συγκρότηση Βουλής

-Ο βασιλιάς, σύμφωνα με το άρθρο 29, θεσπιζόταν ως συμμετέχων της νομοθετικής εξουσίας καθώς είχε ως αρμοδιότητα την κύρωση και την δημοσίευση των νόμων. Συγκεκριμένα, η νομοθετική πρωτοβουλία ασκούνταν από κοινού από τα 80 αιρετά μέλη της Βουλής, τα 27 ισόβια, μη αιρετά μέλη της Γερουσία, που διορίζονταν απευθείας από τον Βασιλιά-τον απόλυτο Μονάρχη.Ενώ, με το άρθρο 28, θεσπιζόταν και η έκδοση βασιλικών διαταγμάτων ως τελική πράξη για την εφαρμογή των νόμων.

-Τα μέλη της αιρετής Βουλής, ορίζονταν σε 80 μέλη με τριετή θητεία ενώ απολάμβαναν και ασυλίας με την μορφή του ακαταδίωκτου για την διάρκεια της συνόδου. Αντιθέτως, προβλεπόταν η ύπαρξη Γερουσίας, με τουλάχιστον 27 μη αιρετά μέλη, με ισόβια θητεία. Να σημειωθεί, ότι ο
 Βασιλιάς μπορούσε να αυξήσει τον αριθμό των μελών της Γερουσίας, χωρίς ωστόσο ο αριθμός τους να ξεπερνά το ήμισυ του συνολικού αριθμού των Βουλευτών.


-Σύμφωνα με τα άρθρα 30 και 31, ο βασιλιάς αποτελούσε το βασικό όργανο σύγκλησης της Βουλής ενώ μπορούσε να προχωρήσει και σε διάλυση της υπάρχουσας Βουλής, όποτε αυτός το έκρινε εύλογο. Με βάση τα παραπάνω άρθρα, κατοχυρωνόταν, υπέρ του Μονάρχη, το δικαίωμα της σύγκλησης, της διακοπής ή και της αναβολής της τακτικής Εθνοσυνελεύσεως.

Αρμοδιότητες των εξουσιών

-Ο Μονάρχης, αποτελούσε βασικό παράγοντα της εκτελεστικής εξουσίας καθώς το άρθρο 24, όπως προαναφέραμε, του έδιδε την δυνατότητα να διορίζει και να παύει τους Υπουργούς της εκάστοτε Κυβερνήσεως.

-Σύμφωνα με το άρθρο 86, η δικαστική εξουσία προβλεπόταν  ότι <<ενεργείται δια των δικαστηρίων, αι δέ δικαστικαί αποφάσεις εκτελούνται εν ονόματι του Βασιλέως>> καθώς υπήρχε και ρητή πρόβλεψη ότι << Η δικαιοσύνη πηγάζει από του Βασιλέως>>.

-Κάθε βασιλική πράξη περιερχόταν υπό την ευθύνη των αρμόδιων υπουργών που την προσυπέγραφαν κάτι που δημιουργούσε ένα καθεστώς ασυλίας με το λεγόμενο ανεύθυνο- ως προς τον Μονάρχη. Το άρθρο 23, καθιέρωνε την αρχή της υπουργικής προσυπογραφής ενώ ταυτοχρόνως έδιδε το δικαίωμα
 στον βασιλιά να παύει τα μέλη της κυβερνήσεως που δεν προσυπέγραφαν την εκάστοτε πράξη.

-Τα άρθρα 92 και 93 προέβλεπαν την ανοικοδόμηση του υπαρκτού ορκωτού συστήματος στην Δικαιοσύνη, ιδίως για την εκδίκαση πολιτικών εγκλημάτων και των εγκλημάτων δια του τύπου.


-Ενώ σύμφωνα με το άρθρο 98, προβλεπόταν η διέλευση ή ακόμη και η παραμονή ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στην ελληνική επικράτεια. Τους όρους και τις προϋποθέσεις για την εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης, τις ρύθμιζε σχετικός νόμος που απαιτούσε, προηγουμένως,  την εξουσιοδότηση
 της βουλής.

Καθιέρωση ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων

-Στο σύνταγμα του 1844, καθιερώνονται για πρώτη φορά, ρητώς και με αυξημένη ισχύς, ορισμένα θεμελιώδη δικαιώματα-ύψιστης σημασίας.

Πιο συγκεκριμένα:

  • Θεσπίζεται η απαγόρευση των βασανιστηρίων και της δουλείας (άρθρο 13)
  • Το απαραβίαστο του οικογενειακού ασύλου και το άσυλο κατοικίας (άρθρο 8)
  • Το δικαίωμα στην ιδιοκτησία αλλά και την προστασία αυτής (άρθρο 12)
  • Το απόρρητο των αποστολών και την ποινικοποίηση της παραβίασης αυτού (άρθρο 14)
  • Η ισότητα απέναντι στον νόμο καθώς η αρχή της ανεξιθρησκίας.
  • Η ελευθερία της γνώμης και της ελευθεροτυπίας.
  • Το δικαίωμα της άμεσης ψηφοφορίας στους άνδρες με σημαντικούς περιορισμούς (κατοχή κινητής/ακίνητης περιουσίας ή μόνιμης εργασίας)

Αξιολόγηση Συντάγματος του 1844

Το σύνταγμα του 1844, δύναται να θεωρείται ως ένα αρκετά πρωτότυπο σύνταγμα για την εποχή του. Όπως διαφαίνεται παραπάνω, το πρώτο σύνταγμα του κράτους περιείχε μία ιδιαίτερη νομικο-πολιτική, ιδεολογική αλλά και συμβολική αξία. Παρότι ο καταστατικός χάρτης καθιέρωνε ως πολίτευμα την συνταγματική μοναρχία, ωστόσο διασφάλιζε για πρώτη φορά ορισμένα θεμελιώδη δικαιώματα.

Βέβαια, δεν θα πρέπει να παραλείπεται ότι το σύνταγμα περιείχε δύο βαρυσήμαντες δομικές αδυναμίες:

-Κατά πρώτον, δεν προέβλεπε το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι.

-Και κατά δεύτερον, δεν υπήρχε ρητή συνταγματική επιταγή επί της διαδικασίας αναθεώρησης του πανηγυρικού κειμένου.

Ζητήματα που δημιουργούσαν προβλήματα αντικειμενικής και μελλοντικής σημασίας.

Όπως, φάνηκε από τις πρώτες μέρες της εφαρμογής του Συντάγματος, ο Όθωνας δεν επέδειξε καμία διάθεση να εφαρμόσει τις συνταγματικές επιταγές. Σε κάθε ευκαιρία, παραβίαζε έκδηλα τα άρθρα του συντάγματος ενώ ταυτοχρόνως προσπαθούσε να συγκεντρώσει όλο και αυξανόμενη εξουσία. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι αναφορές για την αμέριστη βία και νοθεία στις εκλογές, με σκοπό την προώθηση συγκεκριμένων υποψηφίων (εν αντιθέσει με το άρθρο 66 περί ελέγχου της διεξαγωγής των εκλογών από την Βουλή).

Ο απόλυτος μονάρχης, δρώντας κατά τρόπον και κατά βούληση, διόριζε και έπαυε οιοδήποτε υπουργό χωρίς την προηγούμενη έγκριση της βουλής, μία τακτική που δημιουργούσε κοινοβουλευτικές αναταράξεις καθώς η αντιπολίτευση βρισκόταν σε ένα διαρκή καθεστώς σύγκρουσης με τον βασιλιά. Να σημειωθεί δέ, ότι ο μονάρχης σε συνέχεια των παραπάνω, λάμβανε συνεχώς μέτρα κατά της ελευθερίας του τύπου και της ανεξαρτησίας των συνειδήσεων.

Το αποτέλεσμα της αυταρχικής πολιτικής που ακολούθησε ο Όθωνας, ήταν αφενός, ο σχηματισμός αυλικών κυβερνήσεων και αφετέρου, η επικράτηση αιματηρών εξεγέρσεων και λαικών αντιδράσεων. Ως χαρακτηριστική περίπτωση, λαμβάνεται η εξέγερση των ανταρτών της Φθιώτιδως, το 1848, με βασικό αίτημα την τήρηση του Συντάγματος. Ως κύκνειο άσμα του βασιλικού καθεστώτος, θεωρείται η εκδήλωση -της μεγαλειώδους διαμαρτυρίας- των <<σκιαδικών>>.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι καθ' όλη την περίοδο της βασιλείας του Όθωνα, σημειώθηκαν ειδεχθείς παρεμβάσεις των ξένων δυνάμεων στην χώρα, ενώ δεν έλειψαν και οι ναυτικοί αποκλεισμοί της χώρας ώστε να ενδώσει στα συμφέροντα κάθε ξενικής δύναμης.

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
 
Περισσότερα:
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση