Οικονομία 10/01/2014

«Αριστεροί» και «Δεξιοί» φόροι

Η φορολογία μπορεί να παρομοιασθεί με ένα «τρένο» που μεταφέρει πλούτο είτε από το ένα κομμάτι της κοινωνίας στο άλλο μέσω παροχών/επιδοτήσεων/επενδύσεων/κ.α., είτε από μια χώρα σε μια άλλη μέσω της πληρωμής χρεών/δανειοδότησης/κ.α.
Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΑ Ή Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΤΗΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ;

Ιστορικά, η αυξημένη φορολογία έχει συνδεθεί με μια σοσιαλιστική/αριστερή πολιτική, ενώ η χαμηλή με μια φιλελεύθερη/δεξιά. Λογικό θα πει κανείς, μιας και μια χρόνια διεκδίκηση της αριστεράς είναι η αναδιανομή του πλούτου, δηλαδή η φορολόγηση των «λίγων και εχόντων». Σαφώς λοιπόν, μια αριστερή οικονομική πολιτική μπορούμε να πούμε ότι συνεπάγεται αύξηση της φορολογίας. Ισχύει όμως το αντίθετο; Είναι κάθε αύξηση της φορολογίας αριστερή πολιτική; Προφανώς και όχι. Κατά την πορεία της «υπερφορολόγησης» την περίοδο 2010-2013 δεν μπορεί να βρεθεί καμία ομοιότητα με την παγιωμένη για παράδειγμα «υπερφορολογηση» στις σκανδιναβικές χώρες. Η βασική διαφορά είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση φορολόγησε με σκοπό την εσωτερική υποτίμηση και όχι με πυλώνα την αναδιανομή του πλούτου ή την δημιουργία ενός ισχυρού κοινωνικού κράτους.

Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΥΠΟΤΙΜΗΣΗΣ

Το 2010 η αδυναμία δανεισμού από τις αγορές οδήγησαν την χώρα σε χρηματοδοτική ασφυξία. Η επιλογή για την χώρα ήταν ξεκάθαρη: είτε θα δανειζόταν από τις χώρες της Ευρωζώνης με συγκεκριμένους όρους (μνημόνια) είτε θα αποχωρούσε από την Ευρωζώνη ώστε να τυπώσει εθνικό νόμισμα και να μπορέσει να αυτοχρηματοδοτηθεί, ενώ παράλληλα θα σταματούσε να αποπληρώνει το χρέος της. Η επιλογή του μνημονίου σήμανε την υιοθέτηση δύο βασικών στόχων: (1) την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού (το περίφημο πρωτογενές πλεόνασμα) και (2) την εσωτερική υποτίμηση, δηλαδή την μείωση των μισθών (άρα και των τιμών) ώστε η χώρα να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητα που έχασε μπαίνοντας στην Ευρωζώνη.

Η αύξηση της φορολογίας ήταν ένα μόνο από τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την επίτευξη αυτών των στόχων. Αν συγκρίνουμε την Ελλάδα του 2010 με αυτήν του 2014 θα παρατηρήσουμε ότι όσοι θεσμοί λειτουργούσαν υπέρ των εργαζομένων καταργήθηκαν ή συρρικνώθηκαν (αποζημιώσεις απόλυσης, κλαδικές συμβάσεις, μετενέργεια, κλπ.) και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις οδηγήθηκαν στην κατάρρευση λόγω της μειωμένης κατανάλωσης. Αυτή η πολιτική ευνόησε το μεγάλο κεφάλαιο (ελληνικό και ξένο) το οποίο στην πλειοψηφία του έχει πλέον λιγότερους μικρομεσαίους ανταγωνιστές, φτηνότερα και περισσότερα εργατικά χέρια διαθέσιμα, ενώ η απελευθέρωση των απολύσεων και η μείωση των αποζημιώσεων του έχει λύσει τα χέρια σε ζητήματα «εργασιακής απειθαρχίας» και εργατικών διεκδικήσεων. Η φορολογική πολιτική αποτελεί ένα κομμάτι του πάζλ της παραπάνω πολιτικής με ένα κεντρικό αξίωμα – να δημιουργηθεί το κατάλληλο επενδυτικό περιβάλλον για το μεγάλο κεφάλαιο-κυρίως το πολυεθνικό. Μια ριζοσπαστική φορολογική πολιτική με αναδιανεμητικό σχεδιασμό θα είχε ως απόρροια την μείωση των επιχειρηματικών κερδών, είναι δηλαδή ασύμβατη με το θεμελιώδες αξίωμα των εγχώριων και διεθνών ελίτ. Αυτός είναι και ο λόγος που η «φορολογία του πλούτου» περιορίστηκε σε φυσικά πρόσωπα με υψηλά εισοδήματα και ακίνητη περιουσία, ενώ η φορολογική επιβάρυνση των νομικών προσώπων, δηλαδή του μεγάλου πλούτου, μειώνεται συνεχώς από το 2004 [ΠΙΝΑΚΑΣ 1].





Ο «ΕΞΕΥΡΩΠΑΪΣΜΟΣ» ΣΥΜΒΑΔΙΖΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ


Χαρακτηριστικό γνώρισμα της (νεο)φιλελεύθερης ρητορείας είναι η απέχθεια σε οτιδήποτε δημόσιο και η ελαχιστοποίηση της φορολογίας του κεφαλαίου. Στην χώρα μας οι (νεο)φιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις αυτοχαρακτηρίζονται «εκσυγχρονιστικές», «ευρωπαϊστικές» και «μεταρρυθμιστικές». Η μετατροπή της Ελλάδας σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα ήταν ανέκαθεν ένα σύνθημα που συνόδευε και συνοδεύει κάθε μεταρρύθμιση. Η πρόσφατη ομιλία Σαμαρά και η φράση «γινόμαστε κανονικό κράτος» αποτελούν το τελευταίο επεισόδιο αυτής της μακρόχρονης παράδοσης. Τα χρόνια της κρίσης μάλιστα, η ανάγκη για δραστικές περικοπές στον δημόσιο τομέα οδήγησε στην κατασκευή ενός επιπλέον όρου που λειτούργησε συμπληρωματικά στον εξευρωπαϊσμό, αυτού της «τελευταίας σοβιετικής δημοκρατίας της Ευρώπης».

Το παράδοξο σε αυτές τις προσεγγίσεις είναι δεν έχουν την παραμικρή επαφή με την πραγματικότητα. Το οικονομικό μοντέλο που εφαρμόσθηκε κάθε άλλο παρά σοβιετικού τύπου μπορεί να χαρακτηριστεί. Οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα πληρώνουν πραγματικό συντελεστή φορολόγησης (16,5% το 2010) κατά περίπου 7 μονάδες χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και τον μισό περίπου από τον ανώτατο ονομαστικό συντελεστή που ισχύει «στα χαρτιά» στη χώρα μας (30% το 2010), ενώ η φοροδιαφυγή αγγίζει το 23,6% του ΑΕΠ (έναντι 14,3% στην Ε.Ε.). Το δημόσιο έχει συμμετοχή σε ελάχιστες επιχειρήσεις σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες και ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων είναι κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το βασικό πρόβλημα του δημοσίου δεν είναι το μέγεθος ή το κόστος του, αλλά η γραφειοκρατία, η αναξιοκρατία και η έλλειψη μιας στοιχειώδους οργάνωσης. Με βάση τα παραπάνω είναι σαφές ότι αυτή η ρητορική τόσο της κυβέρνησης, όσο και κομματιού της αντιπολίτευσης είναι ένα ψέμα που σκοπό έχει να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη. Η ακολουθούμενη πολιτική μάλιστα, δεν έχει ωφελεί την σύγκλιση αλλά την απόκλιση από τις δυτικές οικονομίες. Σύμφωνα με τον πίνακα Human Development Index (κατάταξη χωρών με βάση την κοινωνική ευημερία) οι χώρες που «υπερφορολογούν» είναι σε ψηλότερες θέσεις σε σχέση με τις χώρες που φορολογούν λιγότερο. Στην Ελλάδα όμως ο δείκτης S80/S20 που συγκρίνει το εισόδημα του πλουσιότερου 20% σε σχέση με το φτωχότερο 20% της κοινωνίας από 5,6 το 2010 ανέβηκε στο 6 το 2011, ενώ η αγοραστική δύναμη έχει καταρρεύσει σε επίπεδα προ του 2000 – μια εθνική καταστροφή. Μόνο η αντιστροφή αυτής της πορείας μπορεί να χαρακτηριστεί εξευρωπαϊσμός της χώρας.

Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ/ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

Η φορολογία μπορεί να παρομοιασθεί με ένα «τρένο» που μεταφέρει πλούτο είτε από το ένα κομμάτι της κοινωνίας στο άλλο μέσω παροχών/επιδοτήσεων/επενδύσεων/κ.α., είτε από μια χώρα σε μια άλλη μέσω της πληρωμής χρεών/δανειοδότησης/κ.α. Αυτός ο ρόλος της είναι το κλειδί για μια σοβαρή συζήτηση χωρίς λαϊκισμούς και δημιουργική λογιστική. Η κοινωνική δικαιοσύνη του φορολογικού συστήματος δεν κρίνεται μελετώντας αποσπασματικά μερικά σημεία του όπως π.χ. ο φόρος ακινήτων, αλλά με βάση την απάντηση στην ερώτηση «από ποιους θα τα πάρεις και σε ποιους θα τα δώσεις;», τόσο σε εθνικό, όσο και σε διεθνές επίπεδο. Στην περίπτωση της Ελλάδας το «τρένο» της φορολογίας μαζεύει τον πλούτο της εργατικής και μεσαίας τάξης ώστε να γεμίσει την τρύπα που δημιουργήθηκε από τις κυβερνήσεις ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, αλλά και ως μοχλός υποτίμησης ώστε να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκότερο επενδυτικό περιβάλλον για το μεγάλο κεφάλαιο.

Με βάση τα σημερινά στοιχεία η υιοθέτηση μιας ριζοσπαστικής-αναδιανεμητικής φορολογικής πολιτικής είναι αναγκαία. Όμως μια αναδιανεμητική φορολογική πολιτική που θα οδηγήσει σε αύξηση της αγοραστικής δύναμης αν δεν συνοδευτεί από αύξηση πωλήσεων των προϊόντων ελληνικής παραγωγής ή την αύξηση των εξαγωγών τότε θα είναι βραχύβια και θα έχει σαν αποτέλεσμα την εκ νέου εκτίναξη του εμπορικού ελλείμματος στα πρότυπα της δεκαετίας 2000-2010 [ΠΙΝΑΚΑΣ 2]. Η φορολογική πολιτική σε ένα τέτοιο διεθνές πλαίσιο πρέπει να έχει ένα διπλό ρόλο: (α) την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των λαϊκών στρωμάτων και (β) την αντικατάσταση των εισαγόμενων προϊόντων από ελληνικά/την αύξηση των εξαγωγών μέσω μιας ριζικής παραγωγικής ανασυγκρότησης. Προφανώς αυτός ο δρόμος προϋποθέτει συγκρούσεις με δυνάμεις που δεν θα παραδώσουν αμαχητί το κομμάτι της ελληνικής αγοράς που τους αναλογεί, είναι όμως ο μοναδικός που μπορεί να οδηγήσει στην ευημερία και την πολιτικο-οικονομική αυτονομία της χώρας.

Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

Σχόλια   

+1 #1 Διανέλος Γεωργούδης 11-01-2014 14:19
Νομίζω ότι το άρθρο πάσχει από σοβαρά λάθη.

Π.χ. ερμηνεύει το ότι οι άμεσοι φόροι νομικών προσώπων (δηλ. επιχειρήσεων) έχουν μειωθεί σημαντικά ως απόδειξη ότι οι φόροι στην Ελλάδα έχουν μειωθεί (για να ευνοηθεί το «μεγάλο κεφάλαιο»). Όταν προφανώς αυτό που αποδεικνύεται είναι ότι τα κέρδη των επιχειρήσεων, και τα οποία βαρύνονται με φόρους, έχουν μειωθεί σημαντικά. Απορώ – ο συγγραφέας του άρθρου δεν έχει πάρει χαμπάρι πόσο συχνά μεγάλες, μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις στην κλείνουν στην Ελλάδα, ή μετακομίζουν για να επιζήσουν;

Το άλλο λάθος είναι να χρησιμοποιεί το σωστό δεδομένο της υψηλής φορολόγησης στα κράτη με καλύτερους δείκτες κοινωνικής ευημερίας ως επιχείρημα υπέρ της αύξησης των φόρων. Αυτό που χωρίζει την Ελλάδα από αυτά τα κράτη δεν είναι τα χαμηλά φορολογικά έσοδα (όπου είμαστε ελάχιστα κάτω του μέσου όρου της Ευρωζώνης) αλλά ότι σε αυτά τα κράτη οι φόροι επενδύονται και αξιοποιούνται εις όφελος όλων, ενώ εδώ σπαταλούνται σε πελατειακές παροχές. Πράγματι η αξία των δημοσίων υπηρεσιών στην Ελλάδα είναι μακράν οι χειρότερες στην Ευρωζώνη ( www.tinyurl.com/dimosios-tomeas ). Δηλαδή ο συγγραφέας του άρθρου αντί να προτείνει να βελτιωθεί η αξιοποίηση των φόρων όπου πάμε χάλια, προτείνει να αυξηθούν ακόμα περισσότερο οι φόροι το οποίο θα επιτρέψει να συνεχίζει η πελατειακή σπατάλη. Με λίγα λόγια προτείνει να αφαιρούμε χρήματα από τον παραγωγικό τομέα για να τα δίνουμε στον μην παραγωγικό τομέα.
Παράθεση
0 #2 Σωτηρης Λ. 11-01-2014 18:34
1. Οι αμεσοι φοροι των νομικων προσωπων μειωνονται τοσο ως απόλυτος αριθμος (4.211 εκ. το 2008, 1.479 εκ. το 2013) αλλά επίσης ως ποσοστό ως προς το σύνολο των άμεσων φόρων (8% το 2008, 3% το 2013). Νομίζω είναι ξεκάθαρη η ετεροβαρής επιβάρυνση φυσικών-νομικών προσώπων. Εκτος απο επιχειρησεις που κλεινουν υπαρχουν και 1 εκ. επιπλεον ανεργοι χωρις φορολογητεο εισοδημα (μαλλον δεν το εχετε παρει "χαμπαρι") αλλα στα φυσικα προσωπα βλεπουμε μια αυξηση της συμβολής τους στα φορολογικα έσοδα.

2. Γραφω στο κειμενο:

(Α) "Η φορολογική πολιτική σε ένα τέτοιο διεθνές πλαίσιο πρέπει να έχει ένα διπλό ρόλο: (α) την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των λαϊκών στρωμάτων και (β) την αντικατάσταση των εισαγόμενων προϊόντων από ελληνικά/την αύξηση των εξαγωγών μέσω μιας ριζικής παραγωγικής ανασυγκρότησης."

και

(Β) "Το βασικό πρόβλημα του δημοσίου δεν είναι το μέγεθος ή το κόστος του, αλλά η γραφειοκρατία, η αναξιοκρατία και η έλλειψη μιας στοιχειώδους οργάνωσης."

και βγαζετε το έωλο συμπερασμα: "Δηλαδή ο συγγραφέας του άρθρου αντί να προτείνει να βελτιωθεί η αξιοποίηση των φόρων όπου πάμε χάλια, προτείνει να αυξηθούν ακόμα περισσότερο οι φόροι το οποίο θα επιτρέψει να συνεχίζει η πελατειακή σπατάλη."!!!
Παράθεση
0 #3 ΓΙΑΓΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 12-01-2014 00:05
Απο τα λιγα οικονομικα αρθρα που βγαζουν καποιο πραγματικο νοημα.
Αφηνει ομως ενα ερωτημα στο τελος .
Με ποιο τροπο η φορολογικη πολιτικη θα επιτυχει αυξηση εισοδηματος των λαικων στρωματων και παραλληλα την ανταγωνιστικοτη τα των Ελληνικων προιοντων;
Αυξανοντας την φορολογηση των επιχειρησεων λογικα θα μειωνεται η ανταγωνιστικοτη τα.
Αν πραγματικα υπαρχει τροπος θα ηταν πολυ ενδιαφερον να τον μαθουμε.
Θα ηταν μια απαντηση σε οσους οπως εγω δεν βλεπουν πως θα μπορουσαμε να γινουμε ανταγωνιστικοι σε αυτην την παγκοσμιοποιημε νη οικονομια οταν ημαστε αναγκασμενοι να ανταγωνιστουμε καθε φορα τους πιο κακοπληρωμενους του κοσμου.
Σε μια "ελευθερη" οικονομια οπου οι μιζες τα καρτελ και οι πιεσεις ειναι ο κανονας φαινεται οτι ο μονος ελευθερος ανταγωνισμος που υπαρχει ειναι ο ανταγωνισμος των λαων για την παροχη πιο φθηνων δουλων, που επιπροσθετα δεν θα ζητουν τιποτε για την χρηση της χωρας τους.
Θα ειχε ενδιαφερον να ακουσω μια αλλη προοπτικη.
Παράθεση
0 #4 Κωστής Καραζήσης 21-01-2014 08:05
Τα νομικά πρόσωπα δεν είναι μόνο επιχειρήσεις. Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου είναι όλα τα Ιδρύματα παιδικής προστασίας, τα Γηροκομεία, τα κέντρα ημέρας Αλτσχάιμερ. Φορολογια υπάρχει από το κράτος ως να ήταν επιχείρηση. Επιχορήγηση δεν υπάρχει; Το ότι μειώνεται η φορολογία των νομικών προσώπων είναι άσχετο.

Κατά τα άλλα, το άρθρο σαν πρόταση εγώ το θεωρώ δομημένο. Μπορεί Διανέλο Γεωργούδη να μην συμφωνείς με την πρόταση άλλα είναι η άποψη μερικών (βλέπε ΣΥΡΙΖΑ) και πρέπει να είναι σεβαστή. Πιστεύουν δηλαδή πως οι αγορές είναι ο διάολος και πως μόνο το κράτος μπορεί να μας σώσει. Συνεχίζουν να εμπιστεύονται πολιτικάντιδες που μόνο σκοπό έχουν να πάρουν την εξουσία στα χέρια τους και να τα φάνε όπως τα φάγανε οι προηγούμενοι επαναστάτες κτλ κτλ γνωστά και εικονογραφημένα . Απλά να τονίσω πως ακριβώς τα ίδια έλεγε και ο Παπανδρέου πριν εκλεγεί και για αυτόν τον λόγο έγινε πρωθυπουργός. Τα αποτελέσματα γνωστά...

Για εμένα το πρόβλημα είναι πως δεν λειτουργεί η αγορά στην Ελλάδα. Η φορολογία πρέπει να μειωθεί για να αυξηθεί η συχνότητα των πωλούμενων προς φορολόγηση προϊόντων και υπηρεσιών. Απλό παράδειγμα: από ένα προϊόν των 100€*23% ΦΠΑ=23€, από 2 προϊόντα των 75€*20% ΦΠΑ=30€.
Παράθεση

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση