Ευρώπη 30/04/2014

Μάχη για το «γαλάζιο χρυσό»

Υπό το πρίσμα της ρεαλιστικής προσέγγισης, πρόκειται περί σφάλματος της ευρωπαϊκής πολιτικής, το γεγονός πως ανέπτυξε τόσο έντονα σημάδια εξάρτησης απέναντι στη Ρωσία και στα αποθέματα φυσικού αερίου της. Επομένως, μια ορθή κίνηση από πλευράς ΕΕ, θα ήταν μια προσπάθεια «απογαλακτισμού» της από το φυσικό αέριο της Ρωσίας.
Η ΕΕ εμφανίζεται διατεθειμένη, να κρατήσει σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία, για την de facto προσάρτηση της Κριμαίας στο ρωσικό έδαφος με το φυσικό αέριο να αποτελεί το μήλον της έριδος μεταξύ τους. Η αρχή έγινε με την αναστολή των εργασιών για την κατασκευή του South Stream, του αγωγού φυσικού αερίου, ο οποίος θα εκκινεί από τη Ρωσία και θα ολοκληρώνεται στην Ιταλία, προσπερνώντας τη Μαύρη Θάλασσα και το έδαφος χωρών όπως η Βουλγαρία, η Σερβία, η Ουγγαρία, η Σλοβενία, η Κροατία, η Ελλάδα κι η Ιταλία.

Η απόφαση της αναστολής αυτού του έργου, προκάλεσε σωρεία αντιδράσεων, ιδιαίτερα στις χώρες που επιζητούν τη συνέχιση των εργασιών για την κατασκευή του. Μια από αυτές τις χώρες είναι και η Βουλγαρία, η οποία φαίνεται πως πέφτει θύμα της έλλειψης ισχύος και επιρροής στα υψηλόβαθμα τεχνοκρατικά κλιμάκια της ΕΕ, συγκριτικά με χώρες όπως η Γερμανία. Ο Βούλγαρος υπουργός Ενέργειας Ντράγκομιρ Στόινεφ υπέδειξε ως παράδειγμα εναλλακτικού μέτρου κατά της Ρωσίας τη διακοπή της διακίνησης φυσικού αερίου μέσω του Nord Stream, ο οποίος διαπερνά τη Βαλτική Θάλασσα με προορισμό τη Γερμανία κι ακολούθως τις βόρειες ευρωπαϊκές χώρες. Μια τέτοια αντίδραση από μεριάς Βουλγαρικής κυβερνήσεως, δε θα έπρεπε να προκαλέσει εντύπωση σε κανένα κι αυτό γιατί είναι η πλέον άμεσα ενδιαφερόμενη για την ομαλή διεξαγωγή του συγκεκριμένου έργου, καθώς θα είναι ο 1ος κόμβος του φυσικού αερίου μετά το πέρασμα της Μαύρης Θάλασσας. Εναλλακτικές για το μέλλον του South Stream ακούγονται, με την Τουρκία να κάνει την εμφάνιση της.

Ο ρόλος της Τουρκίας στο ενεργειακό πεδίο εμφανίζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς η ζήτηση φυσικού αερίου, στο εσωτερικό της, αυξάνεται με φρενήρεις ρυθμούς. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η ζήτηση της Τουρκίας για φυσικό αέριο αυξήθηκε από 0,7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 1987, στα 45,3 κυβικά μέτρα το 2012 [1], ενώ εκτιμήσεις κάνουν λόγο πως η Τουρκία θα ξεπεράσει την Ιταλία ως 2ος μεγαλύτερος πελάτης της Gazprom, τη στιγμή που η Τουρκική κυβέρνηση επιζητά επέκταση του Blue Stream, του αγωγού που τους συνδέει με τη Ρωσία, μέσω της Μαύρης Θάλασσας. [2] Αυτός είναι κι ένας από τους λόγους που φημολογείται πως θα αλλάξει ο τελικός προορισμός του South Stream και θα μεταφερθεί στην Τουρκία, αντί της Ιταλίας. Βέβαια, μια τέτοια προοπτική εκτός από χρονοβόρα, πιθανότατα δε θα ικανοποιούσε του Ιταλούς καταναλωτές, οι οποίοι παρότι εμφανίζουν μια πτώση στην κατανάλωση φυσικού αερίου, δεν παύουν να αποτελούν μια σημαντική αγορά για την εξαγωγή του φυσικού αερίου της Ρωσίας.
Στο κομμάτι της ενέργειας, η ΕΕ βρίσκεται σε θέση εξάρτησης από τρίτες χώρες όπως η Ρωσία, η Αλγερία, η Νορβηγία. Κυρίως από τη Ρωσία, καθώς είναι ο κυριότερος προμηθευτής φυσικού αερίου για την αγορά της ΕΕ. Επομένως, σε περίπτωση που η ΕΕ εξακολουθήσει να κρατά σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία του Πούτιν, δεν αποκλείεται να επακολουθήσει μια στροφή της εισροής ρωσικού φυσικού αερίου από την Ευρώπη, προς νέες αγορές, όπως είναι αυτή της Κίνας. Μια τέτοια κίνηση θα ήταν, σίγουρα, ριψοκίνδυνη και θα επέφερε αλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά δεν είναι τελείως παράλογη, μιας και ο παραγωγικός συντελεστής κεφάλαιο, της Κίνας, βρίσκεται σε επάρκεια, οι 2 χώρες διατηρούν αρκετά καλές σχέσεις, ερχόμενες πέρσι σε σειρά σημαντικών συμφωνιών σε θέματα ενέργειας και εξοπλισμών, ενώ αμφότερες αποτελούν μέλη των BRICS.

Υπό το πρίσμα της ρεαλιστικής προσέγγισης, πρόκειται περί σφάλματος της ευρωπαϊκής πολιτικής, το γεγονός πως ανέπτυξε τόσο έντονα σημάδια εξάρτησης απέναντι στη Ρωσία και στα αποθέματα φυσικού αερίου της. Επομένως, μια ορθή κίνηση από πλευράς ΕΕ, θα ήταν μια προσπάθεια «απογαλακτισμού» της από το φυσικό αέριο της Ρωσίας. Αυτό σημαίνει πως θα πρέπει να στραφεί σε νέες πηγές του «γαλάζιου καυσίμου». Σε αυτό το κομμάτι, σημαντικό ρόλο θα μπορούσε να διαδραματίσει, μελλοντικά, κι η Κύπρος, η οποία θα είναι σε θέση να εκμεταλλευτεί τα κοιτάσματα φυσικού αερίου που βρίσκονται στην περιοχή μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, μετά και την κοινή συμφωνία για τη χάραξη ΑΟΖ. Στην προκειμένη περίπτωση, οφέλη θα μπορούσαν να υπάρξουν και για την Ελλάδα, καθώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ως διαμετακομιστικός κόμβος φυσικού αερίου από την Κύπρο και το Ισραήλ, με προορισμό την υπόλοιπη «γηραιά ήπειρο». [3]

Πέραν όμως των κοιτασμάτων «Αφροδίτη» και «Λεβιάθαν», της Κύπρου και του Ισραήλ αντίστοιχα, η Ευρώπη θα πρέπει να στραφεί και σ’ άλλους προμηθευτές ή να ενισχύσει τις συναλλαγές της με τους ήδη υπάρχοντες. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το Αζερμπαϊτζάν, που εμφανίζει άνοδο στους δείκτες των εξαγωγών φυσικού αερίου με το μεγαλύτερο μέρος αυτών, όμως, να προορίζεται για την Τουρκία. Τα προηγούμενα χρόνια, η Τουρκία επανεξήγαγε το πετρέλαιο του Αζερμπαϊτζάν προς την Ελλάδα, στα πλαίσια μιας παλαιότερης συμφωνίας. Μια νέα συμφωνία, όμως, επιτρέπει την άμεση εξαγωγή του γαλάζιου καυσίμου από το Αζερμπαϊτζάν προς την ΕΕ [4],με την Ελλάδα και σε αυτή την περίπτωση να έχει τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί τη γεωγραφική της θέση και να λειτουργήσει ως διαμετακομιστικός κόμβος για τα υπόλοιπα κράτη της ΕΕ. Μια άλλη εναλλακτική για τις ευρωπαϊκές αγορές, θεωρείται το Κατάρ, με τον πρόεδρο της Βουλγαρίας Rosen Plevneliev να υποστηρίζει πως τα λιμάνια της Ελλάδος θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως στάσεις του φυσικού αερίου από το Κατάρ, πριν αυτό εισρεύσει προς τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη.[5]

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί και η στάση των ΗΠΑ απέναντι σε αυτή την προσπάθεια απεξάρτησης της ΕΕ από τη Ρωσία. Ο Μπαράκ Ομπάμα επεδίωξε ένα άνοιγμα προς την ευρωπαϊκή αγορά, για την εξαγωγή φυσικού αερίου, λέγοντας πως θα προμηθεύσουν οι ΗΠΑ τους Ευρωπαίους. Παρόλα αυτά, οι Ηνωμένες Πολιτείες δε φαίνεται να διαθέτουν αρκετές ποσότητες από το «γαλάζιο χρυσό», έτσι ώστε να καλύψουν την εγχώρια αλλά και την Ευρωπαϊκή αγορά. Επομένως, είναι απορίας άξιο με ποιο τρόπο θα καταφέρουν οι ΗΠΑ να απεξαρτήσουν τη «γηραιά ήπειρο» από τον Πούτιν, τη Ρωσία και τον οικονομικό κολοσσό που ονομάζεται Gazprom, του οποίου η θέση στην αγορά της ΕΕ μοιάζει ακλόνητη, τουλάχιστον για τα επόμενα χρόνια.

Πηγές

[1]International Energy Agency (2013). Oil & Gas Security: Emergency Response of IEA Countries – Turkey. Ανακτήθηκε από https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/2013_Turkey_Country_Chapterfinal_with_last_page.pdf
[2]Αγωγός στην Τουρκία αντί στην Ιταλία; ( 2014, Απριλίου 17). Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. Ανακτήθηκε από http://www.kathimerini.gr/763176/article/epikairothta/kosmos/agwgos-sthn-toyrkia-anti-sthn-italia
[3]Κουλούρης, Γ. (2014, Μαρτίου 19). Η ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας ως εξωτερική πολιτική στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Κέντρο Ευρω – Ατλαντικών Μελετών . Ανακτήθηκε Απριλίου 22, 2014, από http://www.keam.gr/main/?p=853
[4]U.S Energy Information Administration, (2013). Full report: Azerbaijan. Ανακτήθηκε από το U.S Energy Information Administration website: http://www.eia.gov/countries/analysisbriefs/Azerbaijan/azerbaijan.pdf
[5]Bulgaria Braces for Larger Role Amidst Ukraine Crisis. (2014, Μαρτίου 17). Natural Gas Europe. Ανακτήθηκε από http://www.naturalgaseurope.com/bulgaria-energy-security-ukraine-crisis
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση