Ασία 07/01/2015

‘’H Μεσόγειος φλέγεται’’- Απειλές ασφαλείας στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου

Πέραν πάσης αμφιβολίας η ‘’ Μεσόγειος φλέγεται’’, το βασικό ερώτημα όμως είναι πώς και κατά πόσο τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν;
‘’Η Μεσόγειος, όπως και οι πεδιάδες και τα βουνά, οι πόλεις και οι έρημοι που την περιβάλλουν, ήταν κατοικημένη από θεότητες. Πάνω στα κύματα της, από την μια ακτή της μέχρι την άλλη, τολμηροί θαλασσοπόροι, μεταφέροντας τους θεούς από την πολιτεία τους, ξεκινούσαν να αναζητήσουν νέες χώρες και να ιδρύσουν εκεί αποικίες όπου ύψωναν ναούς’’, με αυτά του τα λόγια ο Braudel μιλά για τη Μεσόγειο, μια θάλασσα την οποία χαρακτηριστικά αναφέρει ως προνομιούχα , στην περίμετρο της οποίας δημιουργήθηκε μια από τις βάσεις του δυτικού πολιτισμού.

Αδιαφιλονίκητα, η Μεσόγειος ήταν και είναι μία περιοχή γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής σημασίας. Ένα αμάλγαμα πολιτισμών, θρησκειών, διαφορετικών μεταξύ τους λαών, ένας ζωγραφικός πίνακας βαμμένος με τα πιο φλογερά χρώματα, η Μεσόγειος ‘’μητέρα’’ διαφορετικών κουλτούρων και πέρασμα που ενώνει τρείς ηπείρους. Με την πάροδο των χρόνων υπήρχαν έντονες προσπάθειες ελέγχου της Μεσογειακής λεκάνης από διάφορα ισχυρά κράτη και αυτοκρατορίες, όλοι προσδοκούσαν την πρόσβαση στις θερμές μεσογειακές θάλασσες και την εκμετάλλευση τους, κατα κύριο λόγο για την άσκηση εμπορίκων δραστηριοτήτων. Οι ανάγκες και οι απαιτήσεις των εποχών όπως και οι λόγοι επιβολής στον χώρο εκείνο αλλά και οι απειλές που ήθελαν να προστατευτούν από αυτές τα κράτη και συνεπώς να εδραιώσουν την κυριαρχία τους στην περιοχή διαφοροποιούνται. Πλέον, τον 21ο αιώνα η Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών δρώμενων και ιδιαιτέρως η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, οι αιτίες ποικίλουν.

Στο παρόν κείμενο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην περιοχή της Μεσογείου καθώς πολλά μεσογειακά κράτη και η ίδια η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου γενικότερα θεωρείται όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά‘’πέρασμα κινδύνων’’. Συνεπώς, είναι γενικά αποδεκτό ότι η θαλάσσια ασφάλεια παίζει ένα σημαντικό ρόλο στη συγκεκριμένη περιοχή. Η σημαντικότητα της εγκαθίδρυσης της ασφάλειας και προώθησης της αειφόρου ανάπτυξης στο θαλάσσιο χωρο είναι εμφανής από τις προσπάθειες της Ε.Ε για την εδραίωση μιας Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής και μετέπειτα μια Θαλάσσια Στρατηγική Ασφάλειας της Ε.Ε. Από τις ευρωπαϊκές λοιπόν πολιτικές φυσικά δεν εκλείπει η περιοχή της Μεσογείου, αυτό φυσικά οφείλεται στους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω και επίσης πολλά από τα κράτη- μέλη του Ευρωπαϊκού Συνασπισμού είναι μεσογειακά, κάτι που αυτόματα θέτει τα σύνορα των κρατών αυτών και ευρωπαϊκά σύνορα.

Η Ε.Ε.θέσπισε τη Θαλάσσια Στρατηγική Ασφάλειας της Ε.Ε, μια στρατηγική ιδιαίτερα σημαντική η οποία συνεχώς αναβαθμίζεται καθώς οι απειλές που προκύπτουν το απαιτούν. Όπως μάλιστα μπορούμε να δούμε με βάση τα τωρινά γεγονότα, η Μεσόγειος ‘’φλέγεται’’, πληθώρα γεγονότων που λειτουργούν ως αποσταθεροποιητικοί παράγοντες λαμβάνουν χώρα σήμερα και το δυστυχές συμπέρασμα είναι ότι εαν η κατάσταση δεν ομαλοποιηθεί το εγγύς μέλλον προβλέπεται δυσοίωνο. Tα βασικά στοιχεία της στρατηγικής αυτής, περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας (2003) και την επακόλουθη έκθεση για την εφαρμογή της (2008), επίσης στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική (2007) και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια στη θάλασσα (2010).

Όπως μπορούν να υπογραμμιστούν από τη συγεκριμένη Στρατηγική Ασφάλειας της Ε.Ε οι απειλές είναι ποικίλες. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρονται, η πειρατεία, η διεθνής τρομοκρατία, η παράνομη μετανάστευση και η διακίνηση όπλων μαζικής καταστροφής, δύο πηγές περιφερειακής αποσταθεροποίησης που ενισχύθηκαν με τη δύση του 20ου αιώνα, το 1989 αποτελούν η διακίνηση ναρκωτικών και το δουλεμπόριο, εξαιτίας αυτών των φαινομένων η επικράτηση της δημοκρατίας, η ελευθερία, και η ειρήνη στην περιοχή της Μεσογείου έχουν σαθρές βάσεις.

Οι απειλές αυτές έτσι όπως αντικατοπτρίζονται από τα ευρωπαϊκά έγγραφα είναι απότοκα της περιφερειακής αστάθειας και των κλιμακούμενων εντάσεων που επικρατούν εκεί. Αναλυτικότερα, όπως υποστηρίζει και ο κύριος Θάνος Ντόκος, η εμφύλια σύγκρουση στη Συρία, η οποία ξεκίνησε το 2011 και ακόμη δεν έχει τερματιστεί προκάλεσε κύμα μεταναστευτικών ροών, οι οποίες εντοπίστηκαν κατα κύριο λόγο στις ελληνικές και ιταλικές ακτές. Έπειτα, η δράση του ‘’Ισλαμικού Κράτους’’ στη Συρία και το Ιράκ έχει σημαντικό αντίκτυπο όχι μόνο σε περιφερειακό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο, λόγω της απειλής για επερχόμενα τρομοκρατικά χτυπήματα. Επίσης, η έκκρυθμη κατάσταση στη Λιβύη και η μετατροπή της σε αποτυχημένο κράτος θα ενισχύσουν τα προσφυγικά ρεύματα προς τον ευρωπαϊκό χώρο. Ένας άλλος παράγοντας- πρόκληση είναι η εξάπλωση ριζοσπαστικών τάσεων, όπως και αυτό φαίνεται να γίνεται πραγματικότητα μέσα από τις δράσεις του ISIS.

Στη συνέχεια, μια πιθανολογούμενη κρίση λόγω των υδρογονανθράκων που έχουν ανακαλυφθεί στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την αντίδραση της Άγκυρας, διότι ακόμα και σε περίπτωση που αποσύρει από την ΑΟΖ της Κύπρου το ερευνητικό σκάφος ‘’Μπαρμπαρός’’ αυτό δεν μπορεί να κατευνάσει από μόνο του τις ανησυχιες για το ξέσπασμα μιας κρίσης, που αναμφίβολα θα επηρεάσει την ευρύτερη περιοχή της ‘’Mare Nostrum’’. Μία άλλη πρόκληση που αφορά τον ενεργειακό τομέα και έτσι όπως προβλέπεται από τις συνομιλίες και τις τριμερείς εργασίες μεταξύ Ελλάδος, Κύπρου με Ισραήλ και Αίγυπτο, μέσα στο 2015 η Ανατολική Μεσόγειος θα αποτελέσει ‘’ενεργειακό πέρασμα’’ κυρίως φυσικού αεριού προς τις αγορές της δύσης, φυσικά οι δράσεις αυτές είναι θετικές για την ευημερία και την ανάπτυξη των κρατών που θα συμμετέχουν στις διεργασίες αυτές, το ακανθώδες σημείο όμως είναι η αντίδραση της Τουρκίας που διεκδικεί μέρος των υδρογονανθράκων που έχουν ανακαλυφθεί στην κυπριακή ΑΟΖ.

Κάνοντας μια αποτίμηση λοιπόν η μεσογειακή λεκάνη αποτελεί φορέα αστάθειας και κλιμακούμενων εντάσεων λόγω του αναβρασμού που επικρατεί στα κράτη της περιφέρεια της. Συνέπειες των κρίσεων αυτών όπως επανέλαβα και παραπάνω είναι τα μεταναστευτικά ρεύματα, η παράνομη διακίνηση όπλων, ατόμων και ναρκωτικών, το οργανωμένο έγκλημα, η πειρατεία και οι ριζοσπαστικές τάσεις. Κάθεμια από αυτές τις απειλές, συνεισφέρει είτε σε μικρότερο είτε σε μεγαλύτερο βαθμό στην αναταραχή που επικρατεί στην περιοχή, όπως επίσης και κάθε χώρα ταξινομεί διαφορετικά στην ατζέντα της, τις προκλήσεις που θεωρεί σοβαρότερες για την ειρήνη και την ευημερία στο εσωτερικό της αλλά και στην ευρύτερη γειτονιά της.

Στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς τα πράγματα δεν φαίνεται να είναι ευνοϊκά για την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Οι συνθήκες θα μπορούσαν να είναι ευνοϊκότερες, με τη λήψη αποτελεσματικότερων πολιτικών, την ενίσχυση της θαλάσσιας ασφάλειας κυρίως στην φύλαξη των θαλάσσιων ‘’οδών’’, την βελτίωση των συνθηκών στα κέντρα υποδοχής των μεταναστών που έχουν δημιουργηθεί. Στο πολιτικό κομμάτι, την ανάπτυξη πολιτικού διαλόγου για να δοθεί ένα τέλος στην αιματοχυσία που λαμβάνει χώρα τόσα χρόνια στην περιοχή της Συρίας αλλά και την εντατικοποιήση των συνομιλιών για την εξεύρεση λύσεως στο Κυπριακό και με τον τρόπο αυτό να βρεθεί μια λύση για το ζήτημα των υδρογονανθράκων στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου.

Όσον αφορά το ‘’Ισλαμικό κράτος’’ ολόκληρη η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να ενεργοποιηθεί καθώς είναι ένα ζήτημα που ξεφεύγει εντελώς από την περιοχή και αποτελεί σοβαρή απειλή και σε παγκόσμιο επίπεδο, είτε βλέποντας τον εκτοπισμό από τις κατοικίες τους και εκτελέσεις αλλόθρησκων, είτε την στρατολόγηση νέων από διάφορες περιοχές της υφηλίου είτε την απειλή τρομοκρατικών χτυπημάτων. Πέραν πάσης αμφιβολίας η ‘’ Μεσόγειος φλέγεται’’, το βασικό ερώτημα όμως είναι πώς και κατά πόσο τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν; Ακόμα και τώρα, τον 21ο αιώνα φαίνεται ότι τα κράτη δεν συνειδητοποιούν ότι αυτά που μας ενώνουν είναι πιο πολλά από αυτά που μας χωρίζουν. Η κοινή βούληση και η χάραξη μιας ενιαίας πολιτικής χωρίς υποβόσκοντα συμφέροντα αποτελεί αναμφίβολα πανάκεια για τα προβλήματα της εποχής. Γιατί όμως ένα τέτοιο σενάριο να θεωρείται ουτοπικό;
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση