Ασία 05/12/2014

Συμμαχία με Πολλαπλούς Δέκτες

Με την συμφωνία αυτή ο Πούτιν ουσιαστικά στέλνει ένα μήνυμα στην Ευρώπη αλλά και στην Αμερική, πως ακόμα έχει την δυνατότητα ελιγμών και σίγουρα θα επιδιώξει να εκμεταλλευτεί την όποια ευκαιρία του παρουσιαστεί για να ηγεμονεύσει στην περιοχή, ακόμα και αν χρειαστεί να συμμαχήσει με την Τουρκία.
Δεν έχουν περάσει παρά ελάχιστες ώρες, από την υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας και κατανόησης, μεταξύ της Ρωσίας και της Τουρκίας. Η συνεργασία αυτή προβλέπει αφενός μεν την στήριξη της Τουρκίας με ρωσικά κεφάλαια, για την δημιουργία πυρηνικού εργοστασίου στο τουρκικό έδαφος μέχρι το 2022 ενώ θέτει παράλληλα τις βάσεις για δημιουργία αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου, ο οποίος έρχεται να κουμπώσει με τις πρόσφατες δηλώσεις του Πούτιν περί μη υλοποίησης του αγωγού south stream, ο οποίος προέβλεπε μεταφορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη, από τα κοιτάσματα της Μαύρης Θάλασσας μέσω Βουλγαρίας και Ελλάδας. Η συμφωνία αυτή όπως είναι λογικό θεωρείται από πολλούς ως κορυφαία διπλωματική κίνηση από πλευράς Ρωσίας με πολλαπλά μηνύματα, αποδέκτες στην Ε.Ε. και φυσικά ως κίνηση σταθεροποίησης του καθεστώτος Ερντογάν εντός της Τουρκίας αλλά και στον ευρύτερο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Το πάγωμα της συνεργασίας Ρωσίας και Ε.Ε. στον ενεργειακό τομέα με την ακύρωση της κατασκευής του αγωγού South Stream δεν εκπλήσσει, ιδιαίτερα αν αναλογιστούμε το τεταμένο κλίμα που επικρατεί στις σχέσεις των δύο πλευρών μετά τα γεγονότα στην Κριμαία και την άρνηση της Ρωσίας, να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων, οι οποίοι πίεζαν ώστε να αποσυρθεί η Ρωσία από την περιοχή ενώ δεν αναγνώριζαν και το δημοψήφισμα που έλαβε χώρα και εξέφραζε την βούληση του λαού της Κριμαίας να ενταχθεί στο Ρωσικό κράτος. Επιπρόσθετα οι οικονομικές και εμπορικές κυρώσεις που επέβαλε η Ε.Ε. στην Ρωσία είχαν ως αποτέλεσμα το σχοινί να τεντωθεί επικίνδυνα και ως εκ τούτου για την Ρωσία, η συνεργασία με την Ε.Ε. υπό τις παρούσες συνθήκες, κρίθηκε ως μη βιώσιμη. Δεν πρέπει να παραλείψουμε και το γεγονός πως ο αγωγός South Stream είχε σχεδιαστεί ως ανταγωνιστικός του αγωγού Nabuko, η μη κατασκευή του οποίου, περιόρισε τον αρχικό ενθουσιασμό για την κατασκευή του South Stream.

Είναι σίγουρο πως από την αρχική μελέτη και εκπόνηση του έργου το 2007 έχει μεσολαβήσει μεγάλο χρονικό διάστημα. Σημαντικές γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν λάβει χώρα, ενώ και τεχνολογικές εξελίξεις ανεβάζουν το κόστος κατασκευής του έργου. Ο συντελούμενος οικονομικός κλονισμός της Ρωσίας από την πτώση της τιμής του πετρελαίου, αλλά και από την πολιτική του προέδρου Πούτιν να απαγορεύσει την εισαγωγή ευρωπαϊκών προϊόντων στην Ρωσία, έχει καταστήσει απαγορευτική την υλοποίηση ενός τέτοιου έργου. Αυτό δεν σημαίνει πως στο μέλλον με μία πιθανή αλλαγή της στάσης της Ε.Ε. το θέμα δεν θα τεθεί ξανά προς συζήτηση, αλλά τότε το πάνω χέρι στις διαπραγματεύσεις θα το έχει η Ρωσία.

Με την συμφωνία αυτή ο Πούτιν ουσιαστικά στέλνει ένα μήνυμα στην Ευρώπη αλλά και στην Αμερική, πως ακόμα έχει την δυνατότητα ελιγμών και σίγουρα θα επιδιώξει να εκμεταλλευτεί την όποια ευκαιρία του παρουσιαστεί για να ηγεμονεύσει στην περιοχή, ακόμα και αν χρειαστεί να συμμαχήσει με την Τουρκία. Σε αυτό το σημείο αξίζει να τονιστεί πως οι σχέσεις Ρωσίας και Τουρκίας παραδοσιακά δεν ήταν και οι καλύτερες και αυτό φάνηκε ξεκάθαρα από τα πρόσφατα γεγονότα στην Ουκρανία όπου η Τουρκία ξεκάθαρα πείρε θέση υπέρ της σημερινής Ουκρανικής κυβέρνησης, ενώ είχε εναντιωθεί στην Ρωσία σχετικά και με το θέμα των Τατάρων της Κριμαίας κατηγορώντας την ότι καταπατά τα δικαιώματα της συγκεκριμένης μειονότητας. Όπως μας διδάσκουν και οι Διεθνείς Σχέσεις ο εχθρός του σήμερα είναι ο φίλος του αύριο.

Λίγοι θα μπορούσαν να σκεφτούν και πολλοί λιγότεροι να πιστέψουν πως η Τουρκία από πιστή σύμμαχος των ΗΠΑ και μέλος του ΝΑΤΟ, θα αποτολμούσε να συνάψει μία τέτοιου βεληνεκούς συμμαχία με την Ρωσία. Οι εποχές και τα συμφέροντα όμως γρήγορα αλλάζουν και αυτό το έχει καταλάβει πρώτος από όλους ο νέος χαλίφης όπως τον έχω ονομάσει σε παλαιότερο άρθρο μου, Ρεντζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Το προσωνύμιο δε αυτό, έχει βαλθεί να το επιβεβαιώσει, με την πρόσφατη ανέγερση του μεγαλοπρεπούς προεδρικού μεγάρου που όμοιό του δεν απαντάτε πουθενά στον κόσμο αυτή την στιγμή. Έχοντας ξεκάθαρο στόχο να κυριαρχήσει επί του μουσουλμανικού στοιχείου στην μέση ανατολή και απειλούμενος από την ενεργειακή συμμαχία και προσέγγιση Ελλάδας-Ισραήλ-Κύπρου, ο Ερντογάν κάνει μία κίνηση που σίγουρα εμπεριέχει ρίσκο ως προς το μέλλον των σχέσεων της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και τα άλλα μέλη του βορειοατλαντικού συμφώνου, ωστόσο είναι μία κίνηση που αν ευοδωθεί θα μεταβάλει τις ισορροπίες ισχύος στην ανατολική μεσόγειο και στην Μέση Ανατολή με απρόβλεπτες αντιδράσεις από την πλευρά των θιγόμενων κρατών (Ιράν, Ισραήλ, Ελλάδα, Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία). Η απόκτηση πυρηνικού εργοστασίου σε μία περιοχή με ευαίσθητα και ρευστά σύνορα που γειτνιάζουν με μία κλειστή θάλασσα όπως η Μεσόγειος και με την τρομοκρατία να ανθεί δεν είναι μία απλή υπόθεση και αυτό το γνωρίζουν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους.

Ωστόσο είναι πλέον πασιφανές πως η νεοφιλελεύθερη προσέγγιση της θεωρίας ηγεμονικής σταθερότητας έχει αρχίσει να καταρρέει. Ο κόσμος μας έχει μεταβληθεί σε ένα πολυπολικό άναρχο και ρευστό σύστημα εθνών κρατών, που επιζητούν την θέση που θεωρούν ότι τους αρμόζει στο υπό διαμόρφωση διεθνές περιβάλλον. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω συνεχόμενων συγκρούσεων και ανταγωνισμού όχι πάντα πολεμικού αλλά και οικονομικού, εμπορικού, εξοπλιστικού τελευταία δε με μεγαλύτερη ένταση ενεργειακού. Η ΗΠΑ φαίνεται να μην αντέχουν το βάρος διατήρησης του συστήματος και παρέμβασης για αποκατάσταση των στρεβλώσεων όπου αυτές δημιουργούνται, πράγμα το οποίο αφήνει χώρο σε επίδοξους ηγεμονικούς δρώντες να παίξουν σημαίνοντα ρυθμιστικό ρόλο σε ζωτικές περιοχές του πλανήτη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της παραπάνω τάσης που τείνει να διαμορφωθεί είναι η Τουρκία όπως περιγράφηκε ανωτέρω, αλλά και σε παλαιότερο άρθρο μου, με τίτλο «Το Νέο Χαλιφάτο».

Η πρόσφατη λοιπόν συμφωνία, αποτελεί μία υπενθύμιση στην Ε.Ε., η οποία καλείται να αποφασίσει τι εξωτερική πολιτική θέλει και φυσικά με τι μέσα θα την ασκήσει. Το σίγουρο είναι πως δεν μπορεί να συνεχίσει επί μακρόν το κρυφτό με την Ρωσία καθώς οι εξελίξεις πιέζουν. Η Ρωσία με την κίνηση αυτή έκανε έναν έξυπνο ελιγμό και βρήκε στο πρόσωπο του φιλόδοξου Ερντογάν έναν ιδανικό σύμμαχο μέσω του οποίου ανοίγει ένα δίαυλο για την τροφοδοσία της Ρωσίας με τα ευρωπαϊκά προϊόντα, που είχε αποφασίσει να μην εισάγει απευθείας από την Ε.Ε. . Συν της άλλοις η Ε.Ε. δεν μπορεί να είναι σίγουρη πως τα αποθέματα του φυσικού αερίου που θα φθάνουν στο μέλλον από τον αγωγό TAP ( Transandriatic pipline) θα είναι ικανά, να αντικαταστήσουν τις ποσότητες που θα έφθαναν μέσω του South Stream. Το πιο ανησυχητικό δε, είναι πως από το 2022 που έχει προγραμματιστεί η ολοκλήρωση του πυρηνικού εργοστασίου στο Τουρκικό έδαφος, η Ε.Ε. θα έχει να αντιμετωπίσει και μία πυρηνική και προκλητική Τουρκία, με ότι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια των χωρών που είναι μέλη της Ε.Ε. στην περιοχή (Ελλάδα, Κύπρος, Βουλγαρία).

Τέλος με σημαντικό ενδιαφέρον πρέπει να αναμένουμε και τις αντιδράσεις των Η.Π.Α., οι οποίες σίγουρα δεν βλέπουν με καλό μάτι την αποσύνδεση από το άρμα τους της Τουρκίας, ενώ θα ασκηθούν πιέσεις προς το μέρος τους, για ανάληψη δράσης και από το Ισραήλ, το οποίο έχει βάσιμους λόγους να ανησυχεί για την έναρξη πυρηνικού προγράμματος στην Τουρκία, ειδικά μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις για παροχή βοήθειας από την εν λόγο χώρα στους φονταμενταλιστές τρομοκράτες του ISIL. Άμεση ωστόσο αναμένεται να είναι και η αντίδραση του Ιράν του μεγάλου σιιτικού πυρήνα ο οποίος δεν βλέπει με καλό μάτι τον πυρηνικό σχεδιασμό της Τουρκίας, μίας κατά βάση σουνιτικής χώρας που διεκδικεί όπως και εκείνο ηγετική θέση μεταξύ των μουσουλμανικών κρατών. Το σίγουρο είναι πως το υπό διαμόρφωση άναρχο πολυπολικό διεθνές σύστημα απέκτησε μία ισχυρή συμμαχία που για την ώρα διαταράσσει τις λεπτές ισορροπίες και βάζει σε σκέψεις τους υπολοίπους δρώντες.  
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση