Ασία 05/05/2014

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η συμφωνία της Γενεύης και οι νέοι περιφερειακοί συσχετισμοί

Αν και υπάρχουν τουλάχιστον 8 πυρηνικές δυνάμεις, με de facto κάτοχο το Ισραήλ, η στάση της διεθνούς κοινότητας έναντι του Ιράν ήταν κατάτι διαφορετικη σε σχέση με την Ινδία και το Πακιστάν, επίσης κατόχους πυρηνικών όπλων, λόγω της επικύρωσης από το Ιράν της Συνθήκης Μη Διαιώνισης (Non-Proliferation Treaty). Η επιμόνη όμως της Τεχεράνης να συνεχίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα επέφερε με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας την επιβολή κυρώσεων στην χώρα.
Το μακράν σημαντικό –κατά πολλούς- γεγονός που έλαβε χώρα το προηγούμενο έτος, αποτέλεσαν οι διαπραγματεύσεις των μεγάλων δυνάμεων της εποχής με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα και η συμφωνία που τελικά επετεύχθη στις 24 Νοεμβρίου. Το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν έχει λάβει διαφορετικές προσεγγίσεις, όπως του Kenneth N. Watz στο ‘’γιατί το Ιράν πρέπει να πάρει την βόμβα (Why Iran should get the bomb), όπου τονίζει η ισορροπία που δημιουργείται από την πυρηνική αποτροπή. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ενός θεοκρατικού, μη πυρηνικού κράτους και των P5+1 ή E3+3 –από μία ευρωπαϊκή οπτική- ήτοι των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίο ασφαλείας και της Γερμανίας, η οποία έχει ιστορία εμπορικών σχέσεων με το Ιράν, κυρίως σε πετροχημικά προϊόντα, αντανακλούν τον έντονο ρόλο που διαδραματίζει η χώρα στην διεθνή σκακιέρα, επαληθεύοντας τον χαρακτηρισμό της τελικής συμφωνίας ως ‘’Ιστορική’’.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν:

Η επαρχή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν σημειώθηκε το 1957 με την σύμπραξη των Η.Π.Α, στο φιλοδυτικό πολιτικό καθεστώς των Shah που κατείχαν την εξουσία επί 2 αιώνες. Αξίζει να σημειωθεί, ότι το συγκεκριμένο καθεστώς διατηρούσε εξαιρετικές σχέσεις με το Ισραήλ, έχοντας ως κοινό αντίπαλο το Ιράκ. Η κατάσταση όμως άλλαξε ριζικά με την Ισλαμική επανάσταση το 1979, όπου αναθεωρήθηκε η φιλοδυτική στάση της χώρας και αμφισβητήθηκε η ύπαρξη ενός Εβραικού κράτους ανάμεσα σε Ισλαμικά. Αυτή η μετάβαση δυσχέρανε τις Η.Π.Α, την χώρα η τεχνολογία της οποίας δημιούργησε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, στερόντας έτσι τις απαραίτητες τεχνολογικές και τεχνογνωσιακές που παρείχαι για την συνέχιση του προγράμματος. Οι πυρηνικές φιλοδοξίες όμως δεν έκλειψαν, συμβάλλοντας σε αυτό και η Ρωσική τεχνολογία, οδηγώντας το 2006 στην αναθέρμανση του ζητήματος με τον εντοπισμό εμπλουτισμένο ουρανίου σε ποσοστό 20% σε μία εγκατάσταση στην Natanz, ποσοστό που θεωρείται κομβικό στο εμπλουτισμό της τάξεως του 90% για την δυνατότητα δημιουργίας πυρηνικών όπλων. Αν και υπάρχουν τουλάχιστον 8 πυρηνικές δυνάμεις, με de facto κάτοχο το Ισραήλ, η στάση της διεθνούς κοινότητας έναντι του Ιράν ήταν κατάτι διαφορετικη σε σχέση με την Ινδία και το Πακιστάν, επίσης κατόχους πυρηνικών όπλων, λόγω της επικύρωσης από το Ιράν της Συνθήκης Μη Διαιώνισης (Non-Proliferation Treaty). Η επιμόνη όμως της Τεχεράνης να συνεχίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα επέφερε με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας την επιβολή κυρώσεων στην χώρα.

Η Συμφωνία της Γενεύης:

Έπειτα από ημέρες έντονων και επίμονων διαπραγματεύσεων ‘’λευκός καπνός’’ στην Γενεύη στις 24 Νορμβρίου. Η συμφωνία που αποφασίστηκε ήταν σε γενικές γραμμές μετριοπαθής, παρ’ολα αυτά χαρακτηρίστηκε ως ‘’Ιστορική’’ από πολλούς αναλυτές ή ‘’Ιστορικό Λάθος’’ από την Ισραηλινή πλευρά. Κύρια αξιωματική παραδοχή της συμφωνίας αποτελεί η φράση ότι: Τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί αν όλα δεν συμφωνηθούν όλα (nothing is agreed until everything is agreed.), προβάλλοντας τα στενά περιθώρια μέσα στα οποία κινήθηκαν οι διαπραγματεύσεις και τους τακτικούς διπλωματικόυς ελιγμούς που επιστρατεύτηκαν από κάθε πλευρά. Η Συμφωνία προέβλεπε την μη υπέρβαση του εμπλουτισμού του ουρανίου πάνω από 5% -ποσοστό ικανό για την παραγωγή ηλεκρικής ενέργειας (χρήση για ειρηνικόυς σκόπούς όπως ισχυρίζεται η Τεχεράνη), την διάλυση των ποσοστών πάνω από αυτό το όριο, την ανακοπή κατασκευής εγκαταστάσεων φυγόκεντρης διάσπασης ατόμων( centrifuges) και την παύση των εργασιών στο αντιδραστήρα στο Arak και την συνεχή επιτήρηση από τον Διεθνή Οργανισμό Πυρηνικής Ενέργειας(IAEA). Η τήρηση αυτών, στο δοκιμαστικό διάστημα των έξι μηνών που αποφασίστηκε θα επιφέρει, μερική άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στην χώρα από το Συμβούλιο Ασφαλείας καθώς και μερική άρση του παγώματος των καταθέσεων και των μερισμάτων της χώρας στο εξωτερικό. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης όμως θα επιβληθούν από το Συμβούλιο Ασφαλείας νέεες, αυστηρότερες κυρώσεις.
Οι νέοι περιφερειακόι συσχετισμοί:

Ο αντίκτυπος της συμφωνίας που υπεγράφη στην Γενεύη φανήκε σχεδόν αμέσως με την φανερή πτώση της τιμής του βαρελιού πετρελαίου. Η Τεχεράνη απαλλαγμένη πλέον από το βάρος νέων κυρώσεων, έλαβε τον χαρακτηρισμό της ‘’Επενδυτικής Ευκαιρίας του αιώνα, όντως τέταρτη σε αποθέματα πετρελαίου και δεύτερη σε αποθέματα φυσικού αερίου παγκοσμίως, με στοιχειώδης υποδομές και φιλικό επενδυτικό περιβάλλον. Το Ιράν λοιπόν ενισχύθηκε σημαντικά από την συμφωνία, βελτιώνοντας την θέση του στον OPEC και αφήνωντας ανήσυχους, κατά κύριο λόγο το Ισραήλ που απειλεί με μονομερή βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Χώρας και τον αντίπαλο πόλο του Ισλαμισμού, την Σουνητική Σαουδική Αραβία, - Το Ιράν είναι Σιιτικό- ηγετικό μέλος του OPEC και περιφερειακός ανταγωνιστής του Ιράν με ηγεμονικές αξιώσεις, που αισθάνθηκαν προδομένοι από την έντονη προσέγγιση του Ιράν από τον παραδοσιακό τους σύμμαχο, τις Η.Π.Α. Αυτή η νέα ισορροπία ισχύος που διαμορφώνεται και που συνεχίζει να διαρθρώνεται θα φανεί εντονότερα στην περίπτωση της Συρίας, όπου ο Σιιτικός άξονας του Ιράν, που στηρίζει το καθεστώς Άσσαντ, είναι εμφανώς ενισχυμένος έναντι του Σουνητικού Άξονα της Σαουδικής Αραβίας που στηρίζει τους αντάρτες.

Παραπομπές:

• "Iranian Deal." . N.p., 24 11 2013. Web. 4 Jan 2014. .
• "Curbing Iran's nuclear programme Modest, but still historic."Economist. 24 11 2013: n. page. Web. 4 Jan. 2014.
• Ghitis, Frida. "World Citizen: Iran Deal Already Shifting Regional Balance of Power." World Politics Review. 05 12 2013: n. page. Web. 4 Jan. 2014.
• Karimi, Faith. "20 questions about the Iran nuclear deal: What it says, what's at stake, what's next." CNN. (2013):n. page. Web. 4 Jan. 2014.
• "Spiegel: Το Ιράν είναι η επενδυτική ευκαιρία του αιώνα."Tovimagr. (2014): n. page. Web. 4 Jan. 2014. .
• "The Future of OPEC." STRATFOR GlOBAL INTELLIGENCE. 04 12 2013: n. page. Web. 4 Jan. 2014. .
• Waltz, Kenneth. "Why Iran Should Get the Bomb." Foreign Affairs. 01 07 2012: n. page. Web. 5 Jan. 2014. .
• "Η Ιρανική Πυρηνική Συμφωνία (Διαστάσεις και Συνέπειες)."http://www.cemmis.edu.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=508:2013-12-31-11-45-29&catid=76:gnomes&Itemid=95&lang=el. Centre of Mediterranean, Middle east and Islamic Studies, 31 12 2013. Web. 4 Jan 2014.
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση