Γιάννης Καλπούζος: Η Ψυχή μέσα στις λέξεις

Άμα δε φέγγουν οι πολλοί είναι καταδικασμένοι να ζουν στο σκοτάδι που τους ετοιμάζουν οι λίγοι.

Ο Γιάννης Καλπούζος είναι ένας άνθρωπος που εδώ και χρόνια καταθέτει αφειδώλευτα την ευαίσθητη του πλευρά, είτε σε στίχους τραγουδιών, είτε σε σελίδες βιβλίων. Δεν είναι εύκολο πάντα να αγγίξεις τις ευαίσθητες χορδές των αναγνωστών, ούτε και των ακροατών, όταν πρόκειται για τραγούδια. Φαίνεται όμως, πως ο Γιάννης Καλπούζος μπορεί να το κάνει εύκολα, επειδή πολύ απλά πρώτα συνθέτει αυτή την ξεχωριστή μουσική συναισθημάτων παίζοντας τις χορδές της δικής του ψυχής. Πώς να μην επηρεάσει και όσους τον ακούν ή τον διαβάζουν; Πώς να μην τους κερδίσει;

Άνθρωπος με ανοικτό καρδιακό κέντρο, που άμεσα σε κατακτά με την απλότητά του και την ειλικρινή του ανταπόκριση στις ερωτήσεις – απορίες σου ("μου" εν προκειμένω). Ένας συγγραφέας με ξεχωριστό λόγο, που δεν σου αφήνει περιθώρια να μην τον μελετήσεις περισσότερο. Θα διακρίνεις ευθύς αμέσως την ευχέρεια, τον πλουραλισμό στην έκφραση του, αλλά και την ωριμότητα της σκέψης του. Θα ενδώσεις στην γραφή του, εν τέλει. Είτε συμφωνείς με όσα καταγράφουν τα ιστορικά του μυθιστορήματα, είτε βρίσκεις συνταρακτικά ρεαλιστικές τις μυθοπλασίες του όπως το ΣΑΟΣ (που λάτρεψα), το μόνο σίγουρο είναι πως θα σε έχει κερδίσει στο τέλος η απλότητα και η ξεκάθαρη ματιά του στα πράγματα και τα πρόσωπα της κοινωνίας είτε στο σήμερα, είτε στο χθες, είτε στο μέλλον.

Άννα Τσεκούρα:  Η τέχνη κυλά στο αίμα σου Γιάννη. Δεν είναι μόνο η συγγραφή είναι και τα τραγούδια. Όλοι έχουμε τραγουδήσει το «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου και το 'χεις πάρει μακριά…». Θέλω να πάμε πίσω, πολύ πίσω στον χρόνο και να μοιραστείς μαζί μας την πιο έντονη ανάμνησή σου, από αντίδραση σε κάτι που είχες γράψει τότε, όταν πρωτοδοκίμαζες, όταν ίσως, ακόμη δεν ήσουν βέβαιος για το τι ακριβώς κάνεις.

Γιάννης Καλπούζος: Το πρώτο τραγούδι μου που έκανε μεγάλη επιτυχία ήταν το «Δέκα μάγισσες». Προηγουμένως, σαν στίχος, βρέθηκε στα χέρια αρκετών συνθετών και τραγουδιστών, όμως τον απέρριψαν. Αλλά και στη συνέχεια, όταν μελοποιήθηκε από τον Θοδωρή Λαχανά, πολλοί τραγουδιστές και παραγωγοί δισκογραφικών εταιριών δεν ενδιαφέρθηκαν. Από τη μεριά μου πίστευα ότι θα γίνει μεγάλη επιτυχία και δεν καταλάβαινα γιατί δε συμμερίζονται την άποψή μου. Αντί να τα παρατήσω πεισμάτωσα και γύριζα στα κέντρα και στις μουσικές σκηνές παρουσιάζοντας το κομμάτι σε πλειάδα ερμηνευτών. Εν τέλει άκουσε στο «Χάραμα» τη δοκιμαστική ηχογράφηση ο Γιάννης Σαββιδάκης και το τραγούδι πήρε τον δρόμο του.

Α.Τ. :  Πόσο συχνά τοποθετείς καθημερινότητες σου στα βιβλία σου; Σε εμπνέει η επιφάνεια και η έλλειψη ουσιαστικών σχέσεων,  η εικονική ζωή και η τρομακτική ευκολία των καιρών μας, σε προκαλεί;

Γ.Κ. : Σπανίως καταχωρώ προσωπικά μου βιώματα στα βιβλία μου. Βεβαίως, βίωμα είναι και η ανάγνωση και ό,τι παρατηρεί κανείς γύρω του και έσωθεν. Αυτή η διεργασία εξάπτει τη φαντασία και τον προβληματισμό. Με όμοιο τρόπο προκαλούν το ενδιαφέρον μου οι νοοτροπίες, οι συμπεριφορές, οι σχέσεις των ανθρώπων και εν γένει οι εκφάνσεις της ψυχής. Όλα αποτελούν κίνητρο και μπορεί να μεταβολιστούν σε χαρακτηριστικά μυθοπλαστικών ηρώων. Εξάλλου, τα της ψυχής δεν έχουν αλλάξει σε σχέση με παλιότερες εποχές. Οπότε μέσα από αλλοτινούς καιρούς μιλώ για το σήμερα και για όλα τούτα. Όσον αφορά ειδικά την ευκολία των ημερών μας, η οποία απηχεί σε ουκ ολίγους τομείς, σαφώς και με αγγίζει ως δημιουργική πρόκληση και πρόσκληση. Όμως, τηρουμένων των αναλογιών, πάντα υπήρχαν σε ορισμένες κοινωνικές τάξεις οι ευκολίες πάσης μορφής. Σε κάθε περίπτωση, για τη σημερινή εποχή με όλα της τα στραβά και τα ανάποδα ασχολήθηκα στο «Σάος» και στο «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου».

Α.Τ. :  Πως νιώθεις σε ένα κόσμο που αλλάζει καθημερινά η σύσταση του; Σχέσεις διαταράσσονται, χώρες εμπλέκονται σε πολέμους δίχως ουσία κατά βάση, άνθρωποι κακοποιούν άλλους ανθρώπους, αθώους και ανυποψίαστους, καθημερινά παιδιά βρίσκονται πνιγμένα σε ακτές, αξιοπρεπείς έως χθες πολίτες ζητιανεύουν τα αυτονόητα. Σε τι πιστεύεις ότι οφείλεται αυτή η αυξανόμενα χαοτική κατάσταση;

Γ.Κ.: Όσο περισσότερο μελετώ το παρελθόν, τόσο μου θυμίζει το σήμερα και αντίστροφα. Μελετώ αυτό το διάστημα τα μετέπειτα χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή και αισθάνομαι ότι πολλά και ποικιλοτρόπως απηχούν στις δικές μας μέρες. Εκείνο που φταίει, ανέκαθεν, είναι το αγρίμι που κρύβει μέσα του ο άνθρωπος. Το αγρίμι που διψά για εξουσία, χρήμα και σάρκα. Να κυριαρχήσει ο ένας στον άλλον και στο σύνολο. Ο μόνος τρόπος για να τιθασευτεί είναι η εσωτερική καλλιέργεια. Για όσο συνεχίζουμε να μη στοχαζόμαστε, να μην καλλιεργούμε την ψυχή και το πνεύμα μας και να μη χαράζουμε άλλα πρότυπα και αξίες ζωής θ' αντικρίζουμε τη χαώδη κατάσταση που αναφέρεις. Ή όπως λέει στο «Σέρρα»: Άμα δε φέγγουν οι πολλοί είναι καταδικασμένοι να ζουν στο σκοτάδι που τους ετοιμάζουν οι λίγοι.

Α.Τ.: Ποιο από τα βιβλία σου έχει περισσότερο εσένα μέσα του, Γιάννη;

Γ.Κ.: Κάθε βιβλίο δεν παύει να αποτελεί την πρόσληψη του κόσμου από τη ματιά του συγγραφέα του. Συνεπώς όλα είναι διηθημένα μέσα από μένα και εμπεριέχουν την αισθητική, τον στοχασμό, τη φωνή μου. Δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποιο στο οποίο να εμπεριέχομαι περισσότερο. Εάν, βεβαίως, μιλάμε για πιο στενά προσωπικά βιώματα και τα δικά μου τα χρόνια, τότε σίγουρα θα με βρει κανείς στο «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου».

Α.Τ.: Σε ένα ιστορικό μυθιστόρημα όπου οι χαρακτήρες προϋπάρχουν και δεν πλάθονται, δεν δημιουργούνται από το μηδέν, είναι δυσκολότερο ή ευκολότερο να ελιχθείς ώστε να αφήσεις τον αναγνώστη να σχηματίσει το προφίλ των ηρώων σου; Θέλω να πω, πως γράφοντας για υπαρκτά πρόσωπα καταθέτεις στοιχεία και δεδομένα κυρίως. Πέρα από αυτό όμως, δημιουργείς τις προϋποθέσεις εκείνες όπου ο αναγνώστης θα κρίνει και θα χαρακτηρίσει τον εκάστοτε ήρωα μόνος του;

Γ.Κ.: Τα βιβλία μου δεν περιορίζονται από το ασφυκτικό πλαίσιο της βιογραφίας, μια και δεν ασχολήθηκα μέχρι τώρα με αυτό το είδος. Οι ήρωές μου είναι κτισμένοι από υλικά της εκάστοτε εποχής - ήθη, γνώσεις, νοοτροπίες, συμπεριφορές, πρόσληψη του κόσμου και γενικότερες συνθήκες - όμως διαθέτουν αυτόνομο χαρακτήρα. Ασφαλώς, ακολουθούν ή παρασύρονται από τα ιστορικά γεγονότα και επηρεάζονται από αυτά ανάλογα με ό,τι συνθέτει την προσωπικότητά τους. Μόνο ορισμένοι δευτεραγωνιστές είναι πραγματικά πρόσωπα, χωρίς να εμπλέκονται δραματικά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους στη μυθοπλασία. Όπως και να 'χει, φροντίζω να φωτίζω από πολλές πλευρές τόσο τους ήρωές μου όσο και τις γενικότερες καταστάσεις, ώστε ο αναγνώστης να κρίνει και να βγάλει τα συμπεράσματά του.

Α.Τ.: Πόσες «μάγισσες» υπάρχουν στην ζωή σου; Ρωτώ, αφενός επειδή λατρεύω τις μάγισσες, τις νεράιδες καθώς και οτιδήποτε συμβολίζει μια καλώς εννοούμενη μαγεία που απαλύνει πόνο, έννοιες και κακώς κείμενα στην ζωή μας και αφετέρου, διότι το καλεί η περίοδος των Χριστουγέννων. Πιστεύεις ότι υπάρχει μαγεία σήμερα; (η ερώτηση γίνεται με αφορμή τους στίχους σου στο τραγούδι «Δέκα Μάγισσες» που ερμήνευσε ο Γιάννης Σαββιδάκης).

Γ.Κ.: Παρατηρώ ότι στις μέρες μας φθίνει ολοένα και περισσότερο ο υγιής θαυμασμός προς άλλα πρόσωπα ή έργα ανθρώπων. Έχουμε γίνει εγωκεντρικοί, εγωπαθείς, μικρόψυχοι, αλαζόνες. Νομίζουμε ότι είμαστε αυτάρκεις σε όλα κι έτσι δεν επιτρέπουμε στη μαγεία, αυτό που ονόμασα υγιή θαυμασμό, να μας κατακτήσει και να μας γοητεύσει. Δεσμεύουμε τις εκφάνσεις της ψυχή μας, το συναίσθημα. Όσο για τις δικές μου μάγισσες, επειδή λατρεύω τις γυναίκες, θα σε παραπέμψω σε ένα απόσπασμα του «σέρρα- Η ψυχή του Πόντου»: Κάθε γυναίκα, γιαγιά, μάνα, αδελφή, ερωμένη, σύζυγος, φίλη, ακόμη και μια ωραία φευγαλέα παρουσία στον δρόμο ή οπουδήποτε αλλού, εισχωρεί στη ζωή των αντρών και αναμφίβολα την μπολιάζει, λιγότερο, περισσότερο ή καταλυτικά με το θηλυκό άρωμα της ζωής. Βεβαίως, το τραγούδι «Δέκα μάγισσες» διευκρινίζει ότι δέκα μάγισσες είναι τα δάκτυλα μιας γυναίκας.

Α.Τ.: Τώρα θέλω να σου αποκαλύψω κάτι. Παρόλο που τα βιβλία σου είναι όλα εξαιρετικά και ειδικά το τελευταίο σου, το ΣΕΡΡΑ, έχει προκαλέσει τεράστια αίσθηση με τα συναισθήματα που γεννά, ιδιαίτερα σε όσους κατάγονται από τον Πόντο, εγώ έχω λατρέψει το ΣΑΟΣ! Βρίσκω περισσότερες αδυναμίες (ανθρώπινες εννοώ) εκεί και ταυτίζομαι τρομακτικά με την πολεμική, σχεδόν, διάθεση που γεννιέται στους ανθρώπους για επιβίωση με κάθε κόστος. Εκνευρίζομαι και εξοργίζομαι με την τακτική που ακολουθούν κάποιοι από τους ήρωες του βιβλίου σου και βλέπω μέσα του μια συγκλονιστική μακέτα της σύγχρονης κοινωνίας που όμως είναι Γιάννη, πολύ παλιά…  αρχαία θα έλεγα… Μίλησε μου λίγο για αυτό το βιβλίο σου.

Γ.Κ.: Έτσι ακριβώς είναι, μακέτα της σύγχρονης κοινωνίας. Το Σάος αποτελεί μικρογραφία του κόσμου μας, μέσα από τη συμπύκνωση του χρόνου και της γεωγραφικής έκτασης. Μια σφραγίδα της εποχής μας. Καυτηριάζει τα ισχύοντα κοινωνικά πρότυπα, τη στάση ζωής μας, τη διάσταση λόγων και πράξεων.

Όταν το φανταστικό νησί βυθίζεται σταδιακά, μετά από έναν βιβλικό σεισμό, οι άνθρωποι προκειμένου να σωθούν ανεβαίνουν στα ψηλότερα μέρη με τον θάνατο να τους ακολουθεί κατά πόδας. Όμως τα άτομα παραμένουν ματαιόδοξα, υποκριτικά, ανταγωνιστικά, βίαια. Η αρχική σύμπνοια και αλληλεγγύη σύντομα καταρρέει και ο καθένας γίνεται ο διάβολος του διπλανού του. Ξεγυμνώνονται και μετατρέπονται σε κωμικοτραγικές φιγούρες, ψυχικά και σωματικά ράκη ή μισητά αγρίμια. Χαρακτήρες ανόητοι, αισχροί, παρανοϊκοί, βέβηλοι, αποτρόπαιοι, παρελαύνουν στο μυθιστόρημα. Αλλά και αγαθοί, μεγαλόψυχοι, σκεπτόμενοι· οάσεις ανθρωπιάς, τρυφερότητας, στοχασμού, ποίησης και έρωτα. Η φρίκη εναλλάσσεται με τη γαλήνη και η κατανόηση με τον χλευασμό. Η δεισιδαιμονία και η φημολογία φρυάζουν, οι δαίμονες της σάρκας ωρύονται. Αίρεται κάθε κοινωνικός έλεγχος και ηθικός φραγμός. Αποδεικνύεται πόσο επισφαλή είναι τα ανθρώπινα και πόσο πολυεπίπεδη και πολυσχιδής η αρχιτεκτονική της ψυχής. Το ζωώδες ελέγχει το πνεύμα και υπερισχύει. Τα βίαια ένστικτα γιγαντώνονται και η κάθοδος του ανθρώπου προς τον απόλυτο ξεπεσμό συντελείται παράλληλα με την άνοδο προς το βουνό Σάος. Ως ειρωνεία και αλληγορία, βεβαίως, γιατί σηματοδοτεί κι έναν Γολγοθά προς τη λύτρωση. Μέσα από την οδύνη, να γεννηθεί η ελπίδα.

Α.Τ.: Θα ήθελα να κλείσουμε με μια ευχή σου όχι όμως συνηθισμένη. Αν έκλεινες τα μάτια σου και το πρωί που τα άνοιγες θα μπορούσες να βρεις από το άμεσο περιβάλλον σου ως τον κόσμο ολάκερο και την χώρα σου πρωτίστως, αλλιώς, ποιο θα ήταν αυτό το αλλιώς, για τη ζωή σου και την κοινωνία;

Γ.Κ. Εύχομαι να μάθουν οι άνθρωποι να θέτουν ερωτήματα στον εαυτό τους, να στοχάζονται! Μόνο έτσι θ' αλλάξει ο κόσμος προς το καλύτερο.

Ο Γιάννης Καλπούζος κατάγεται από το χωριό Μελάτες της Άρτας, ενώ, ως εσωτερικός μετανάστης, ζει μόνιμα στην Αθήνα από το 1983.

Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί τα εξής έργα του: Η ποιητική συλλογή «Το νερό των ονείρων» και το μυθιστόρημα «Μεθυσμένος δρόμος» (Ελληνικά Γράμματα 2000). Η συλλογή διηγημάτων «Μόνο να τους άγγιζα» (Κέδρος 2002). Το μυθιστόρημα «Παντομίμα Φαντασμάτων» (Άγκυρα 2005), το οποίο κυκλοφόρησε σε επιμελημένη στο σύνολό της επανέκδοση το 2015 από τις Εκδόσεις Ψυχογιός με τίτλο: «Σάος» και υπότιτλο: «Παντομίμα Φαντασμάτων». Οι ποιητικές συλλογές: «Το παραμιλητό των σκοτεινών Θεών» και «Έρωτας νυν και αεί» με την οποία ήταν υποψήφιος στη μικρή λίστα για το κρατικό βραβείο ποίησης, (Εκδόσεις Ίκαρος 2006 και 2007). Με το διήγημα «Ο Λευτέρης» συμμετείχε στο συλλογικό έργο «Τέλος καλά, όλα καλά», (Καστανιώτης 2012).Το μυθιστόρημα «Άγιοι και δαίμονες» (Μεταίχμιο 2011-Ψυχογιός 2015).Το μυθιστόρημα «Ουρανόπετρα» (Μεταίχμιο 2013). Το μυθιστόρημα «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου» (Ψυχογιός 2014). Το μυθιστόρημα «Ιμαρέτ», το οποίο τιμήθηκε με το Βραβείο Αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, (Μεταίχμιο 2008-Ψυχογιός 2015). Το «Ιμαρέτ», μεταφράστηκε και κυκλοφορεί στα πολωνικά και στα τουρκικά, ενώ αναμένεται σύντομα η έκδοσή του στα Αραβικά.

Από τις εκδόσεις Ψυχογιός κυκλοφορεί σε δύο τόμους κα η διασκευή του «Ιμαρέτ» σε νεανικό μυθιστόρημα (για παιδιά άνω των 10 ετών) με τίτλους: «Ιμαρέτ, Οι δυο φίλοι και ο παππούς Ισμαήλ» και «Ιμαρέτ, Φάρσες, πόλεμος και όνειρα». Την εξαιρετική εικονογράφηση στην εν λόγω έκδοση έχει κάνει ο σκηνογράφος Αντώνης Χαλκιάς.

Ο Γιάννης Καλπούζος έχει γράψει και τους στίχους στο παιδικό θεατρικό έργο «Τρυφεράκανθος» της Ελένης Πριοβόλου, καθώς και τους στίχους 70 τραγουδιών μεταξύ των οποίων τα: «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου» που ερμήνευσε η Γλυκερία, «Δέκα μάγισσες» με τον Γιάννη Σαββιδάκη, «Να 'σουν θάλασσα» με τη Νατάσα Θεοδωρίδου, «Τι μου 'χει φταίξει τι μου 'χει λείψει» με την Ελένη Πέτα, «Γιατί πολύ σ’ αγάπησα» με τον Ορφέα Περίδη, το οποίο ερμήνευσε και ο Σωκράτης Μάλαμας και ο Μανώλης Λιδάκης, και άλλα πολλά γνωστά τραγούδια.

Τον Απρίλιο του 2016 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός το μυθιστόρημά του με τίτλο: «σέρρα» και υπότιτλο: «Η ψυχή του Πόντου».

Περισσότερα:
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση