Σε "Έξοδο" με τον Άρη Σφακιανάκη

Μου λείπουν οι βεγγέρες που έκαναν στα κατώφλια τους κάποτε οι άνθρωποι και η αίσθηση της κοινότητας που έχει πια χαθεί.

Για την συνέντευξη αυτή θα πρέπει να σας εξομολογηθώ πως είχα μεγάλους ενδοιασμούς. Διαβάζοντας τα βιβλία του και παρακολουθώντας τον στα κοινωνικά δίκτυα είχα την αίσθηση πως ο Άρης Σφακιανάκης είναι ένας τύπος που έχει μεν χιούμορ, αλλά ιδιότυπο. Αυτό πολλές φορές λειτουργεί ποικιλοτρόπως. Από την μια σκέφτεσαι πως έχεις να κάνεις με κάποιον που πραγματικά είναι ευφυής και από την άλλη, πως ίσως μέσα από το ιδιότυπο χιουμορ του, νιώσεις άβολα. Είναι σημαντικό, πάντως, να υπάρχει η αίσθηση και η διάθεση του αστεϊσμού. Ας αρχίσουμε από εκεί. «Εντάξει» σκέφτηκα. «Δείχνει χαλαρός και άνετος, ευπροσήγορος και απλός.» Ευτυχώς είναι ότι φαίνεται και δέχθηκε να μιλήσουμε για πολλά και διάφορα. Νομίζω δε, πως αξίζει να περιπλανηθείτε στις σελίδες του νέου του βιβλίου «ΕΞΟΔΟΣ», όπου συνυπάρχουν τα ιστορικά στοιχεία με εκλεπτυσμένες συνιστώσες, μιας ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας ευρύτερης ιστορίας, όπου ο καθένας μας θα ανακαλύψει κομμάτια που θα ευφράνουν την ψυχή του.

Α.Τ. – Είστε Άρης από τον Θεό του πολέμου, ή από τον Αριστείδη τον Δίκαιο;

Αρης Σφακιανάκης: Θέλω να πιστεύω –ρομαντικός πάντα- ότι η έννοια της δικαιοσύνης είναι εγγεγραμμένη στον κωδικό ζωής του ανθρώπου. Βέβαια, το ίδιο συμβαίνει και με τον πόλεμο. Στην δική μου περίπτωση, το πιστοποιητικό βαπτίσεως γράφει Αριστείδης –αλλά μόνο ο πατέρας μου με φωνάζει έτσι. Θα μου πείτε, δεν αρκεί αυτό;

Α.Τ. – Το ότι ως συγγραφέας ξεκινάτε την δεκαετία του  ΄80 είναι γνωστό. Θα ήθελα όμως να μοιραστείτε μαζί μας ποιο ήταν το πρώτο - πρώτο κείμενο που γράψατε, για ποιο λόγο και ποια ήταν η πρώτη σας σκέψη για αυτό που είχατε κάνει; Σε ποια ηλικία συνειδητοποιήσατε πως η γραφή για σας είναι σημαντικό μέσο έκφρασης;

Α.ΣΦ.- Τα πρώτα κείμενά μου ήταν ποιήματα προς νεαρή αγαπημένη –πώς αλλιώς; Ήταν εκείνη η δεκαεξάχρονη κοπέλα που με πήρε από το χέρι και με οδήγησε στα μονοπάτια του έρωτα και της λογοτεχνίας. Αργότερα φυσικά με εγκατέλειψε κι έγινε ηρωίδα στο πρώτο μου μυθιστόρημα που είχε τίτλο: Ο τρόμος του κενού. Πρόκειται  για ένα βιβλίο που περιγράφει την εφηβεία, τους πρώτους έρωτες  και την πορεία προς τα Ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα στη δεκαετία του ’70. (Ναι, είμαι τόσο παλαιός των ημερών).

Α.Τ. - Αν σας ζητούσαν να εμπνευστείτε μια φράση για να την γράψουν σε πανό που θα αναρτηθεί στα σημαντικότερα κτίρια όλου του κόσμου, ποια θα ήταν αυτή και γιατί;

Α.ΣΦ. – ‘Επειδή είμαστε περαστικοί από αυτόν τον πλανήτη, δεν σημαίνει ότι πρέπει και να βεβηλώσουμε αυτόν τον πλανήτη’.

Το παραπάνω  πανό δεν νομίζω ότι χρήζει περαιτέρω αναλύσεως.

Α.Τ.- Τι θυμάστε έντονα από τα παιδικά σας χρόνια που δεν το βρίσκετε σήμερα γύρω σας; Ποιο στοιχείο είναι εκείνο που σας λείπει από την καθημερινότητα του 2016;

Α.ΣΦ. – Οι βεγγέρες που έκαναν οι άνθρωποι στα κατώφλια τους τα βράδια στην Κρήτη όταν ήμουν παιδί. Μέσα στα σπίτια μπορεί να υπήρχε η ασπρόμαυρη τηλεόραση αλλά κανείς δεν ασχολιόταν μαζί της. Εκεί έξω, πέρα από τη φωνή του γκιόνη, άκουγες ιστορίες λογής - λογής κι είχες μιαν αίσθηση κοινότητας που έχει πια χαθεί. Αργότερα άρχισε η επιτυχημένη τηλεοπτική σειρά του Κώστα Μουρσελά, Εκείνος κι Εκείνος, που ρούφηξε σαν ηλεκτρική σκούπα τον κόσμο μπροστά στους δέκτες. Βρισκόμασταν στα χρόνια της χούντας τότε κι ο Μουρσελάς έκανε τη δική του αντίσταση μέσα από τον Σόλωνα και τον Λουκά.

Α.Τ.- Τι σας τρομάζει κ. Σφακιανάκη; Ο κόσμος αλλάζει και κάθε μέρα κάτι νέο μας ξενίζει περισσότερο από την προηγούμενη μέρα, πόσο αφομοιώνεστε από το περιβάλλον και τις αλλαγές που συντελούνται σε αυτό; Μπορείτε να αρνείστε αλλαγές, που σας αποπροσανατολίζουν ή σας εξοργίζουν, αν υπάρχουν τέτοιες;

Α.ΣΦ.- Το καινούργιο είναι συναρπαστικό, είναι ένας δρόμος σε άγνωστα μέρη, είναι τρόπος να δημιουργηθούν νέες νευρωνικές συνάψεις στο μυαλό. Αυτό κάνει ο έρωτας, αυτό κάνουν τα ταξίδια. Αν κάτι με στενοχωρεί ωστόσο είναι τούτο: κάποτε έβλεπες στα λεωφορεία, στα πλοία, στο μετρό ακόμη, ανθρώπους με ένα βιβλίο στο χέρι να διαβάζουν. Σήμερα το μόνο που συναντάει κανείς είναι νέους με το smart phone στο  χέρι να αναζητούν αυτό που έχουν δίπλα τους αλλά δεν το ξέρουν. Φοβήθηκα μάλιστα –κι ακόμα φοβάμαι- ότι αυτή η μικρή οθόνη του smart phone, αυτό το συμπίλημα τεχνολογίας, θα σημάνει και το τέλος του βιβλίου. Εύχομαι, ελπίζω και προσεύχομαι να πέφτω έξω.

Α.Τ.-   Έχετε ασχοληθεί πολύ με την μετάφραση. Για πολλούς είναι απλά η μεταφορά σε μια άλλη γλώσσα, όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. Τι σας δυσκολεύει αλλά και τι σας μαγεύει περισσότερο στην διαδικασία αυτή;

 

Α.ΣΦ. – Η γλώσσα δεν είναι μόνο το εργαλείο του συγγραφέα είναι και η χώρα του. Κάθε μεταφραστική προσπάθεια είναι ένα ταξίδι στη χώρα ενός άλλου, άγνωστου κόσμου. Τυχαίνει να είμαι Υδροχόος και λατρεύω τα ταξίδια. Όσο για τη δυσκολία της μετάφρασης, αυτή είναι και η μαγεία της. Θυμάμαι που έψαχνα μια λέξη ενός φυτού σ’ ένα μυθιστόρημα που μετέφραζα κάποτε του Μέλβιλ. Την αναζήτησα σε λεξικά, σε βιβλιοθήκες, σε φίλους, τίποτε. Αυτή η λέξη δεν μεταφράστηκε ποτέ. Είναι το αγκάθι μου.

Α.Τ. – Ως ένα πολιτικοποιημένο άτομο, έχετε άποψη για το  τι συμβαίνει στην Ελλάδα κ. Σφακιανάκη. Σε πολιτικό επίπεδο, κυρίως, η Ελλάδα έχει μέλλον; Και σε επίπεδο ανθρωπιστικό, σε μια χώρα που διαρκώς καίει τη σοδειά της – βλέπετε νέα παιδιά - η Ελλάδα μας πληγώνει; Την πληγώνουμε; Θα αντέξουμε;

Α.ΣΦ- Μια χώρα χωρίς παιδεία είναι μια χώρα που θα σέρνεται αιώνια με τη γλώσσα έξω –και το χέρι σε θέση ζητιάνου. Ελπίδα δεν έχω καμιά, γι’ αυτό και έστειλα την κόρη μου να σπουδάσει στας Ευρώπας. Εμείς που θα μείνουμε εδώ, να απολαμβάνουμε τον υπέροχο καιρό και τα νησιά μας, θα γλείφουμε εσαεί τις πληγές μας, θα διαμαρτυρόμεθα για τις συντάξεις που κόβονται, θα τροφοδοτούμε το μαύρο χρήμα της φοροδιαφυγής και θα ψάχνουμε πάντα για τον αόρατο εχθρό που άλλη δουλειά δεν έχει, παρά να βρίσκει τρόπους  να μας πάρει την μπουκιά από το στόμα. Αν μπορούσαμε τουλάχιστον να εννοήσουμε ότι ο εχθρός είμαστε εμείς…

Α.Τ. - Σε μια Ελλάδα που δεν μπορούν όλοι να στειλουν τα παιδιά τους «στας Ευρώπας» για σπουδές όμως, πιο συγκεκριμένα ελάχιστοι μπορούν, σε ένα κράτος που δεν υπάρχει, όπως σωστά λες, εκπαιδευτική μέριμνα και προοπτική επαγγελματικής αποκατάστασης αυτή τη στιγμή, πως παραμένεις ενεργό δυναμικό;

Α.ΣΦ. - Ούτε εμένα μπόρεσε να στείλει ο πατέρας μου στο εξωτερικό για σπουδές όταν του το ζήτησα -δεν υπήρχαν χρήματα για τέτοια λούσα σε μια οικογένεια τη δεκαετία του ΄70. Έμεινα εδώ κι έγινα ό,τι έγινα. Θέλω να πω, ο καθείς και η μοίρα του. Αν ήμουν πιο τολμηρός θα είχα αναζητήσει την τύχη μου αργότερα στο εξωτερικό. Δεν το έκανα, δεν ήμουν αρκετά τολμητίας. Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα γίνεται πιο νοσηρό όσο ανεβαίνει κάποιος τις βαθμίδες του. Το Πανεπιστήμιο στις περισσότερες των περιπτώσεων είναι σκέτος χαβαλές -πάντα ήταν. Η Ελλάδα χρειάζεται αλλαγή σκληρού δίσκου στο εκπαιδευτικό της σύστημα αλλά δεν υπάρχει κάποιος να κάνει restart. Και η μετριότης βασιλεύει και θα συνεχίσει να βασιλεύει αφού οι καλύτεροι έφυγαν για αλλού. Εμείς θα μείνουμε με τα νησιά και τον ήλιο. Δεν είναι κακό.

Α. Τ. – Από την ενασχόληση σας με την πολιτική οι εντυπώσεις σας ποιες είναι;

Α.ΣΦ-  Ο Πλάτων λέει στην Πολιτεία του ότι κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν θα θελήσει ποτέ να ασχοληθεί με την πολιτική. Στο μεταξύ, εμείς, οι απόγονοι του Πλάτωνα,   ζούμε στο βασίλειο της μετριότητος. Φροντίσαμε τους καλύτερους να τους εξαποστείλουμε έξω από εδώ. Ε, ας βράσουμε στο ζουμί μας.

Α.Τ. -  Τηλεόραση παρακολουθείτε;

Α.ΣΦ- Το μεσημέρι βλέπω τις Ειδήσεις με το φαγητό μου –εντάξει, δεν είναι το καλύτερο χωνευτικό. Το βράδυ πάλι, αν μείνω σπίτι, παρακολουθώ κάποια ταινία.

Α.Τ. – Η τέχνες σήμερα είναι ζωντανές, ή σε μηχανική υποστήριξη; Μιλήστε μου ειδικότερα για την Λογοτεχνία στην Ελλάδα σήμερα.

Α.ΣΦ. – Τα τελευταία χρόνια, είναι η αλήθεια, έχω σταματήσει να διαβάζω κάθε ελληνικό βιβλίο λογοτεχνίας που κυκλοφορεί. Δεν τα προλαβαίνει κανείς. Προτιμώ να διαβάσω ξανά και ξανά κάποια βιβλία που αγάπησα από την παγκόσμια λογοτεχνία, Ντοστογιέφσκι, Χάμσουν, Καβαμπάτα,  Ώστιν… Πάντως, αν κρίνει κανείς από την πληθώρα των βιβλίων που κυκλοφορούν στην αγορά θα έλεγε ότι εμείς οι Έλληνες τίποτα δεν κάνουμε όλη μέρα παρά να διαβάζουμε –ή να γράφουμε, τέλος πάντων.

Α.Τ.-  Ώστε δεν διαβάζετε Ελληνική Λογοτεχνία. Εσείς όμως, συγκαταλέγεστε στους Έλληνες Λογοτέχνες αυτή την στιγμή. Δεν είναι λίγο οξύμωρο, τουλάχιστον; Θέλω να πω, πως δεν είναι όλα σκουπίδια, όσα κυκλοφορούν...

Α.ΣΦ. - Δεν διαβάζω πια τόση ελληνική λογοτεχνία όσο διάβαζα παλιότερα, αυτό είναι όλο. Πάντα όμως θα διαβάζω -οι περισσότεροι των φίλων μου είναι συγγραφείς κι αν μη τι άλλο οφείλω να εντρυφήσω στα βιβλία τους. Εξάλλου, πάνω  στο κομοδίνο μου βρίσκεται διαρκώς  ένας τόμος με διηγήματα του Δημοσθένη Βουτυρά για να αναβαπτίζομαι στην κολυμβήθρα της ελληνικής γλώσσας. Η ελληνική πεζογραφία έχει βγάλει αριστουργήματα -κι εξακολουθεί να βγάζει. Απλώς είναι ελάχιστα.

Α.Τ. - Το τελευταίο σας βιβλίο μόλις κυκλοφόρησε. ΕΞΟΔΟΣ.
Πείτε μου τι πραγματεύεται… Πως ο συγγραφέας γίνεται ήρωας στην δική του ιστορία;

Α.ΣΦ.- Το μυθιστόρημα μιλά για έναν συγγραφέα που έχει βαρεθεί τη ζωή του, την ερωμένη του, ακόμη και τον τρόπο που γράφει. Αποφασίζει λοιπόν να τα αλλάξει όλα αυτά και να συνθέσει ένα ιστορικό βιβλίο. Αυτή του η απόφαση κρύβει κινδύνους. Παρακάτω δεν μπορώ να πω –μη μου ζητάτε να γίνω spoiler του ίδιου μου του βιβλίου!

Α.Τ. – Τι θα λέγατε στο παιδί σας και στα παιδιά του κόσμου για την αντιμετώπιση του θυελλώδους κύματος της τυφλής βίας;

Α.ΣΦ.- Αγαπάτε αλλήλους –κι ας είναι κλεμμένο.

Α.Τ.-  Η γνώση είναι δύναμη. Μήπως είναι μια δύναμη που απομονώνει και καταδικάζει εκείνον που την κατέχει σε μια διαρκή πρόβλεψη, λόγω της υψηλής αντίληψης που αναπτύσσει, ενός δυσοίωνου μέλλοντος; Μήπως η άγνοια είναι καλύτερη ορισμένες φορές;

Α.ΣΦ.- Είναι απλό. Αν ξέρεις τον Β’ Νόμο της θερμοδυναμικής –περί εντροπίας- δεν γίνεται  παρά να περιμένεις το μέλλον να είναι δυσοίωνο. Βέβαια, καλύτερα ένα δυσοίωνο μέλλον παρά καθόλου μέλλον. Θέλω να πω, μπορεί τα πράγματα να είναι σκούρα, αλλά δεν θα αυτοκτονήσουμε κιόλας.

Α.Τ. - Τι θαυμάζετε στους ανθρώπους;

Α.ΣΦ.- Την επινοητικότητά τους. Που δεν οφείλεται παρά στην περιέργειά τους. Που είναι αποτέλεσμα της εκδιώξεως των  από τον κήπο της Εδέμ. Ουδέν κακόν αμιγές καλού.

Α.Τ. – Και μια τελευταία ερώτηση. Πείτε μου ποιο θαύμα θα θέλατε να συνέβαινε αν είχατε μια ευχή που θα μπορούσε να το πραγματοποιήσει.

Α.ΣΦ.- Το θαύμα της διαρκούς νιότης. (Μεγάλες Προσδοκίες, που θα ΄λεγε κι ο Ντίκενς).

Ο Άρης Σφακιανάκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης πριν από 58 χρόνια. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα,  ωστόσο δεν δικηγόρησε ποτέ. Το πρώτο του βιβλίο με τίτλο:  « Όταν βρέχει και φοράς παπούτσια κόλετζ» κυκλοφόρησε στα 23 του.  Η εκδοτική του επιτυχία ήρθε με το μυθιστόρημα: «Δεν ήξερες… δεν ρώταγες!», ένα βιβλίο που αφορούσε τον αποτυχημένο  γάμο του και τον ερχομό στον κόσμο της κόρης του –άρα ο γάμος δεν ήταν και τόσο αποτυχημένος τελικά. Συνολικά έχει γράψει 12 βιβλία, ανάμεσα στα οποία ένα θεατρικό κι ένα ταξιδιωτικό. Η μετάφρασή υπήρξε μια άλλη ενασχόλησή του με τα γράμματα.

Σήμερα δουλεύει ως ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας κι η κόρη του σπουδάζει στην Αγγλία.

Περισσότερα:
Εγγραφή στο newsletter του PoliticalDoubts.

YOUR OPINION

Το ΚΑΣ αποφάσισε να μην διατεθεί το μνημείο του Παρθενώνα για εκδήλωση οίκου μόδας:

Συμφωνώ. Η προστασία των μνημείων θα πρέπει να είναι απόλυτη
70.2%
Μάλλον διαφωνώ. Θα μπορούσαν να τεθούν αυστηρότεροι όροι.
8.7%
Διαφωνώ με την απόφαση. Δεν μπορεί να χάνονται ευκαιρίες προβολής της χώρας
14.9%
Συμφωνώ να μην διατεθεί ο Παρθενώνας. Δεν θα είχα αντίρρηση αν επρόκειτο για άλλον αρχαιολογικό χώρο
6.1%
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση